Πούτιν, ο… καλός Σαμαρείτης

Εξαρχής φάνηκε πως η περιοδεία του Σεργκέι Λαβρόφ στην Αφρική, η οποία χθες συνεχίστηκε με τη στάση του στην Ουγκάντα, επιδίωκε να εξυπηρετήσει τρεις κυρίως στόχους. Ο πρώτος είναι να ενισχύσει περαιτέρω το «αποτύπωμα» της Ρωσίας στην ήπειρο, το οποίο είναι ήδη τουλάχιστον υπολογίσιμο. Ο δεύτερος έχει να κάνει με την πρόθεση της Μόσχας να εμφανιστεί ως ο «καλός Σαμαρείτης», ο οποίος είναι έτοιμος να κάνει «ό,τι χρειαστεί» προκειμένου να μην πεινάσει η Αφρική, η οποία καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις διατροφικές της ανάγκες από τις εξαγωγές της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Οσο για τον τρίτο στόχο του Λαβρόφ, δεν είναι άλλος από το να πείσει τους συνομιλητές του ότι η χώρα του όχι απλώς παραμένει ισχυρή και δεν έχει πληγεί από τον πόλεμο και τις κυρώσεις, αλλά είναι σε θέση να επιβάλει τις επιλογές της. Οπως είναι, για παράδειγμα, η αλλαγή καθεστώτος στο Κίεβο, για την οποία μίλησε δημοσίως ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών από το Κάιρο – αναιρώντας, μάλιστα, σχετικές δηλώσεις που είχε κάνει τον περασμένο Απρίλιο.

«Αναμφίβολα θα βοηθήσουμε τον ουκρανικό λαό να ελευθερωθεί από το καθεστώς το οποίο είναι απολύτως αντιλαϊκό και έρχεται σε αντίθεση με την ιστορία» τόνισε χαρακτηριστικά ο Λαβρόφ. Εξέφρασε δε την εκτίμηση ότι στο μέλλον οι λαοί της Ρωσίας και της Ουκρανίας θα ζουν μαζί – αμφισβητώντας έτσι και αυτός (μετά τον Βλαντίμιρ Πούτιν), εμμέσως πλην σαφώς, την κρατική υπόσταση της Ουκρανίας. Υπενθυμίζεται, άλλωστε, ότι την περασμένη εβδομάδα ο ίδιος είχε τονίσει πως οι στόχοι της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» – όπως ονομάζει η Μόσχα την εισβολή που ξεκίνησε την 24η Φεβρουαρίου – δεν περιορίζονται πλέον στην περιφέρεια του Ντονμπάς και τον πλήρη έλεγχο του Λουγκάνσκ και του Ντονέτσκ.

Οσον αφορά, πάντως, την Αφρική και τις επιδιώξεις του Κρεμλίνου, η «Guardian» σημειώνει πως η περιοδεία Λαβρόφ αναδεικνύει «ένα ακόμη μέτωπο στην αντιπαράθεση της Μόσχας με τη Δύση», προσθέτοντας ότι ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών «επιδιώκει να κερδίσει φίλους και επιρροή σε χώρες με τις οποίες οι στενές σχέσεις χρονολογούνται από την εποχή της ΕΣΣΔ». Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, όπως υπενθυμίζει το σχετικό ρεπορτάζ, ότι κατά την ψηφοφορία που έγινε στη γενική συνέλευση του ΟΗΕ αναφορικά με την απόφαση καταδίκης της Ρωσίας για την εισβολή στην Ουκρανία, αν και η πλειοψηφία των αφρικανικών χωρών τάχθηκε υπέρ, 17 από αυτές απείχαν (σε σύνολο 35 αποχών) ενώ μία (η Ερυθραία) καταψήφισε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αιχμή του δόρατος της ρωσικής επιρροής στην Αφρική – πέραν, φυσικά, της διπλωματίας – είναι η περιβόητη ομάδα μισθοφόρων Wagner, η οποία έχει ενεργό παρουσία και αξιοσημείωτη δράση σε πολλές χώρες. Η πιο σημαντική περίπτωση είναι, αναμφίβολα, αυτή του Μάλι, όπου η συγκεκριμένη ομάδα έχει συμβάλει αποφασιστικά στην κατάληψη και διατήρηση της εξουσίας από ομάδα μεσαίων στρατιωτικών, που συνοδεύτηκε μάλιστα από την εκδίωξη των γαλλικών και ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων.

Σημαντική είναι η παρουσία της και στη Λιβύη, όπου στηρίζει τον πολέμαρχο Χαλίφα Χαφτάρ και το ένα από τα δύο κέντρα εξουσίας της χώρας, που έχει στον έλεγχό του το ανατολικό της τμήμα. Στενές σχέσεις με τη Μόσχα (και την ομάδα Wagner) έχουν επίσης τα καθεστώτα του Σουδάν και της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας.