Ο κόσμος απ’ την πλευρά της Αρλ

Από το ξεκίνημά της το 1970, η διάσημη διεθνής έκθεση φωτογραφίας της Αρλ συνεχίζει να συγκεντρώνει και να παρουσιάζει τα εξαιρετικά στιγμιότυπα από καταξιωμένους σύγχρονους καλλιτέχνες, σημαντικούς δημιουργούς της ιστορίας της φωτογραφίας, καθώς και έργα από γνωστούς νέους φωτογράφους και άγνωστους μέχρι τώρα δημιουργούς εικόνων.

Τα πορτρέτα της Λι Μίλερ από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο παραμένουν μερικές από τις πιο δυνατές εικόνες αυτής της βίαιης σύγκρουσης. Μέρος του αρχείου της από εκείνη την εποχή εκτίθεται στη φετινή διοργάνωση του φωτογραφικού φεστιβάλ Rencontres d’ Arles που παρουσιάζεται στον γαλλικό νότο. Με σιλουέτα μοντέλου και μάτι φωτογράφου η Λι Μίλερ συγκρότησε ένα σώμα δουλειάς πολύ πιο σημαντικό από τους λόγους που την έχουν κάνει ευρύτερα γνωστή: ως ερωμένη του Μαν Ρέι τη δεκαετία του 1930 δηλαδή. Τότε που ζούσε στο Παρίσι και συναναστρεφόταν τους σουρεαλιστές, ποζάροντας ως γύψινο άγαλμα σε κάποια ταινία του Ζαν Κοκτό και για τις σελίδες μόδας της Vogue.

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ. Τον Σεπτέμβριο του 1944 η Λι Μίλερ συνόδευσε τα αμερικανικά στρατεύματα που απελευθέρωσαν την Ευρώπη από τους Ναζί. Φωτογράφισε τις κουρεμένες γυναίκες που είχαν διαπομπευθεί λόγω των ερωτικών δεσμών τους με τους Γερμανούς και ήταν από τους πρώτους ρεπόρτερ που μπήκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι φωτογραφίες της μας φέρνουν ανησυχητικά κοντά στην πρώτη γραμμή της μάχης και τις καταστροφικές συνέπειές της, καθώς διείσδυσε στους ιδιωτικούς χώρους του ναζιστικού καθεστώτος – συμπεριλαμβανομένης της μπανιέρας του Φύρερ στο εγκαταλελειμμένο διαμέρισμά του στο Μόναχο, όπου κατέφυγε μετά την πτώση του γερμανικού στρατού. «Είχα στην τσέπη μου τη διεύθυνση του Χίτλερ στο Μόναχο για χρόνια και τελικά είχα την ευκαιρία να τη χρησιμοποιήσω. Αλλά ο οικοδεσπότης μου δεν ήταν σπίτι», έγραψε η Μίλερ. «Εβγαλα μερικές φωτογραφίες από το μέρος και επίσης κοιμήθηκα καλά στο κρεβάτι του. Επλυνα ακόμη και τη βρωμιά του Νταχάου στην μπανιέρα του».

Η 53η διοργάνωση Rencontres d’ Arles άνοιξε πρόσφατα για να φιλοξενήσει σε γκαλερί και εκθεσιακούς χώρους σε όλη την ιστορική πόλη τις πιο συναρπαστικές φωτογραφίες της εποχής μας, υπογραμμίζοντας τη σημασία και την ισχύ της φωτογραφίας ως εργαλείο επικοινωνίας, αφήγησης, πρόκλησης και αντίστασης. Ο διευθυντής του φεστιβάλ Κριστόφ Βισνέρ στο σημείωμά του, γράφει: «Κάθε καλοκαίρι, το Rencontres d’Arles εντοπίζει μια συνθήκη, επικρίνει, επαναστατεί ενάντια σε καθιερωμένα πρότυπα και κατηγορίες και ταράζει τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα από τη μια ήπειρο στην άλλη, υπενθυμίζοντάς μας την απόλυτη ανάγκη της ύπαρξης του».

ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ. Προβάλλοντας έργα φωτογράφων όπως η Susan Meiselas και η Marta Gentilucci, ο Tom Wood, ο James Barnor, ο Mitch Epstein, ο Akeem Smith, ο Rodrigo Masina Pinheiro και ο Gal Cipreste Marinelli, οι φετινές εκθέσεις του φεστιβάλ αρχίζουν να εμφανίζονται ως μήτρα ιστοριών που λέγονται μέσα από τον αστερισμό των εικόνων, δημιουργώντας έναν χώρο στον οποίο θα αναλογιστούμε την κοινή μας ιστορία αφού παρατηρήσουμε μια ευρύτερη οπτική της τρέχουσας στιγμής.

Από τις εκθέσεις που ξεχωρίζουν για το σύγχρονο βλέμμα τους είναι αυτή που αναδεικνύει τη γυναικεία πρωτοπορία με τίτλο «Α Feminist Avant – garde», εξετάζοντας την υποεκπροσώπηση των γυναικών φωτογράφων και φωτίζοντας ορισμένες από τις καλλιτέχνες που εκπροσωπούν τη ριζοσπαστική πρωτοπορία του μέσου. Οπως οι Cindy Sherman, Helena Almeida και Martha Wilson, οι οποίες χρησιμοποιούν τη φωτογραφία ως κύριο μέσο έκφρασης και χειραφέτησης.