Ο Τσίπρας, η Novartis κι ο Λιγνάδης

Η κριτική σε κάθε έργο που παράγουν η λογική, η εργασία, ο μόχθος των ανθρώπων είναι αναπόφευκτη – στο έργο τέχνης, στο επιστημονικό σύγγραμμα, και βέβαια σε κάθε δικαστική απόφαση. Δεν έχουν όλες οι κριτικές την ίδια ισχύ: για παράδειγμα, μια αφοριστική κρίση ή μια θετική ή αρνητική προσέγγιση οποιασδήποτε υπόθεσης με βάση το κοινό περί δικαίου αίσθημα δεν έχει καμία άλλη αξία εκτός της άθροισής της σε κάποια ομάδα πίεσης με συγκεκριμένο στόχο. Η κριτική που έχει νόημα είναι είτε η εξειδικευμένη νομική ανάγνωση της υπόθεσης είτε αυτή που χρησιμοποιεί στοιχεία και εκτιμήσεις από πρόσωπα που έχουν εμπλακεί στην υπόθεση και, άρα, η γνώμη τους πιθανόν να φωτίζει όψεις της.

Υπάρχει και η σπάνια περίπτωση, ο άνθρωπος που κάνει την εξειδικευμένη νομική ανάγνωση να είναι και ο ίδιος εμπλεκόμενος στην υπόθεση. Η συγκεκριμένη ταύτιση, στην περίπτωση του Ευάγγελου Βενιζέλου ο οποίος ήταν ο ένας από τα δέκα πολιτικά πρόσωπα που έγινε απόπειρα από το σύστημα των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ να κατηγορηθούν για την υπόθεση Novartis, είναι ιδανική. Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου, με βαθύτατη νομική συγκρότηση, αλλά και με τη στοχαστικότητα που χαρίζουν στους ανθρώπους ο χρόνος και η πείρα, χωρίς προσωπική εμπάθεια, ο Ευάγγελος Βενιζέλος προσπαθεί να ερμηνεύσει μια απόφαση που άφησε αποσβολωμένους πολλούς και, έως σήμερα, ούτε οι άμεσα εμπλακέντες ούτε η κυβέρνηση ούτε η αντιπολίτευση κατάφεραν να εξηγήσουν. Την ερμηνεία του επί του βουλεύματος διαβάστε την από τον ίδιο σε άλλη σελίδα της εφημερίδας – περισσεύει η οποιαδήποτε δική μου εξήγηση.

Το βούλευμα του Δικαστικού Συμβουλίου για την υπόθεση Novartis, όμως, περιέχει και κάτι άλλο, επίσης ενδιαφέρον και προκλητικό: αποδοκιμάζει απολύτως την κριτική των δικαστικών αποφάσεων, σημειώνει μάλιστα ότι «ούτε στο όνομα του κοινού περί δικαίου αισθήματος ή της λαϊκής κυριαρχίας επιτρέπονται τέτοιες παρεμβάσεις». Αμφισβητείται και αυτή η υπηρεσιακή «αναζήτηση ποινικών και πειθαρχικών ευθυνών για τη δικανική πεποίθηση του δικαστή», επειδή θεωρείται ότι έτσι καταλύεται η ανεξαρτησία του δικαστή. Πρέπει λοιπόν ο δικαστής να είναι ανεξέλεγκτος, να μπορεί να αποφασίζει ό,τι θέλει, έστω και αν η απόφαση αυτή «είναι αντίθετη με τη νομολογία και τη νομική διδασκαλία»;

Το σκεπτικό αυτό βρίσκεται εκτός της φύσης και της επιστήμης αλλά και της δημοκρατίας. Η κριτική είναι δημοκρατική υποχρέωση, πόσο μάλλον η κριτική σε αποφάσεις που γεννούν συνέπειες.

Αθελά του, ωστόσο, το Δικαστικό Συμβούλιο για την υπόθεση Νovartis παραπέμπει στην αντίδραση της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε δυο διαφορετικές δικαστικές αποφάσεις. Το βούλευμα για τη Νovartis ο ΣΥΡΙΖΑ το χαιρέτισε, την απόφαση για τον Λιγνάδη την αποδοκίμασε με σφοδρότητα στο όνομα του κοινού περί δικαίου αισθήματος. Ο Αλέξης Τσίπρας πανηγυρίζει, επειδή θεωρεί ότι το βούλευμα «στέλνει στον κάλαθο των αχρήστων το στημένο κατηγορητήριο της προανακριτικής». Αλλά τα πανηγύρια κάποια στιγμή τελειώνουν και λίγες μέρες μετά έρχεται μια άλλη απόφαση, ενός άλλου δικαστηρίου, στο οποίο επίσης ο ΣΥΡΙΖΑ, με στελέχη του και με τον φιλικό του Τύπο, εναρμονίζεται αυτή τη φορά όχι με την απόφαση αλλά με το κοινό περί δικαίου αίσθημα: μάλιστα, στην περίπτωση αυτή, ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε από το βήμα της Βουλής την αποφυλάκιση του Λιγνάδη «εκτσογλανισμό».

Καταλαβαίνουν την αντίφαση ή απλώς δεν τους νοιάζει, διότι το μόνο που τους νοιάζει είναι η πάρτη τους στη συγκυρία;