Εβαλε τέλος στην περίοδο των αρνητικών επιτοκίων

Τέλος στα αρνητικά επιτόκια έβαλε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), προκειμένου να αντιμετωπίσει τις οξύτατες πληθωριστικές πιέσεις που αναδύονται με φόντο τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία. Υστέρα από 11 ολόκληρα χρόνια, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ προχώρησε με ομόφωνη απόφαση στην αύξηση των επιτοκίων της κατά 0,5%, μεγαλύτερη από αυτήν που αρχικά είχε υπολογίσει. Παράλληλα, ομόφωνα αποφάσισε και τη δημιουργία του Μηχανισμού Προστασίας Μετάδοσης (της νομισματικής πολιτικής) με στόχο να αποφευχθούν οι ασύμμετρες αυξήσεις των αποδόσεων (και συνεπώς του κόστους δανεισμού) μεταξύ των επιμέρους κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης.

«Το Διοικητικό Συμβούλιο έκρινε πως είναι σκόπιμο να κάνει ένα μεγαλύτερο πρώτο βήμα στην πορεία ομαλοποίησης των επιτοκίων πολιτικής από ό,τι είχε σηματοδοτήσει στην προηγούμενη συνεδρίασή του. Η απόφαση αυτή βασίζεται στην επικαιροποιημένη εκτίμηση του Διοικητικού Συμβουλίου για τους κινδύνους πληθωρισμού» επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση για τα επιτόκια. Σημειώνεται ότι η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ στην προηγούμενη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η αύξηση θα ήταν μόνο κατά 0,25%.

Η ΕΚΤ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων, εφόσον οι περιστάσεις το απαιτήσουν. Οπως αναφέρει η απόφαση, η μελλοντική πορεία των επιτοκίων που θα αποφασίσει το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να εξαρτάται από τα δεδομένα και θα αποσκοπεί στο να βοηθήσει στην επίτευξη του στόχου του για πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα.

Η κυρία Λαγκάρντ σχολιάζοντας την παραπάνω απόφαση χαρακτήρισε ιστορική την αύξηση των επιτοκίων κατά 0,5%, λέγοντας πως σηματοδοτεί το τέλος των αρνητικών επιτοκίων. Διευκρίνισε ότι αυτές στηρίχθηκαν τόσο στα νέα δεδομένα για τον πληθωρισμό, τα οποία δείχνουν ότι θα παραμείνει ιδιαίτερα υψηλός για ακόμα αρκετό καιρό, και επιβαρύνεται περαιτέρω από την υποχώρηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, αλλά και στις ενδείξεις για υποχώρηση της ανάπτυξης το δεύτερο εξάμηνο του 2022 και μετά.

Περαιτέρω πιέσεις ασκούν ο πληθωρισμός, τα συνεχιζόμενα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η υψηλή αβεβαιότητα. Οι παράγοντες αυτοί «θολώνουν» τις προοπτικές, ωστόσο σύμφωνα με την επικεφαλής της ΕΚΤ οι εκτιμήσεις της τράπεζας δεν προβλέπουν επί του παρόντος ύφεση. Κληθείσα να σχολιάσει την πορεία του πληθωρισμού ανέφερε ότι αναμένεται να «παραμείνει ανεπιθύμητα υψηλός για κάποιο χρονικό διάστημα, λόγω των συνεχιζόμενων πιέσεων από τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων».

Μηχανισμός. Οσον αφορά τον Μηχανισμό Προστασίας της Μετάδοσης (TPI), πρόκειται για μια «εργαλειοθήκη» η οποία θα ενεργοποιείται όταν οι εξελίξεις στις αγορές ομολόγων καταδεικνύουν σοβαρούς κινδύνους στην ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Με άλλα λόγια, όταν παρατηρούνται δυσανάλογα μεγάλες αυξήσεις των αποδόσεων σε ορισμένα μόνο κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης. Η έκταση των αγορών των ομολόγων αυτών που θα πραγματοποιεί η ΕΚΤ από τη δευτερογενή αγορά θα εξαρτάται από τη σοβαρότητα των κινδύνων που εγκυμονεί η εκάστοτε κατάσταση.

«Το εύρος των αγορών δεν θα περιορίζεται εκ των προτέρων» αναφέρεται στην απόφαση της ΕΚΤ. Ερωτώμενη σχετικά, η κυρία Λαγκάρντ επισήμανε ότι οι επανεπενδύσεις του προγράμματος πανδημίας (PEPP) παραμένουν «η πρώτη γραμμή άμυνας της ΕΚΤ» απέναντι στους κινδύνους για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής της. Υπογράμμισε ωστόσο ότι «προτιμούμε να μη χρησιμοποιήσουμε το TPI αλλά αν χρειαστεί δεν θα διστάσουμε».