Ελληνική φέτα: ένα παγκόσμιο επώνυμο προϊόν

Η πρόσφατη απόφαση του δικαστηρίου της ΕΕ για απαγόρευση εξαγωγής από τη Δανία τυριού με την επωνυμία φέτα και σε χώρες εκτός της ΕΕ επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία του προϊόντος αυτού για την Ελλάδα και της μεγάλης προοπτικής του που έχει στο μέλλον.

Το 2020 οι εξαγωγές της ελληνικής φέτας ξεπέρασαν σε αξία τα 420 εκατ. ευρώ καθιστώντας την το πιο εξαγωγικό αγροτικό προϊόν και δημιουργώντας ένα εξαιρετικό brand που βοηθάει τις εξαγωγές και άλλων ελληνικών τροφίμων σε πάνω από 80 χώρες. Αυτό οφείλεται στα διατροφικά και γευστικά πλεονεκτήματα του προϊόντος, στις υψηλής ποιότητας παραγωγικές μονάδες που λειτουργούν, στην οργανωμένη προσπάθεια των επιχειρηματιών για εξαγωγές και, τέλος, στην ΠΟΠ (προστατευόμενη ονομασία προέλευσης) του προϊόντος.

Ενώ έπρεπε να συζητάμε αυτή τη στιγμή για το πώς θα διπλασιαστούν οι εξαγωγές αυτού του εξαιρετικού προϊόντος και θα ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ με όλα τα οφέλη που συνεπάγεται αυτό για την εθνική οικονομία αφού έχει τόσο μεγάλο θετικό εμπορικό ισοζύγιο, βρισκόμαστε τα τελευταία χρόνια αντιμέτωποι με καταγγελίες νόθευσης του προϊόντος και παραβίασης των κανόνων ΠΟΠ. Ηδη ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές χώρες στον κλάδο της γαλακτοβιομηχανίας οργανωμένα πλέον προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το γεγονός αυτό, θέτουν ευθέως το θέμα της ανακολουθίας από τις ελληνικές εταιρείες στις προδιαγραφές παραγωγής του προϊόντος αλλά και τη δυνατότητα παρασκευής πλέον φέτας από αγελαδινό γάλα.

Δηλαδή μια μεγάλη ελληνική επιτυχία (της πολιτείας, της βιομηχανίας, της επιστημονικής κοινότητας, του πρωτογενούς τομέα) που χρειάστηκε πάνω από 40 χρόνια για την προστασία και την καθιέρωση ενός παγκόσμιου ελληνικού επωνύμου προϊόντος μπορεί να ανατραπεί το επόμενο διάστημα; Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι ότι η κτηνοτροφία παραμελήθηκε για δεκαετίες και πλέον έχει μπει σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς μειούμενης παραγωγικής δυναμικότητας. Παράλληλα όμως αυξήθηκε η ζήτηση του τοπικού παραγόμενου αιγοπρόβειου γάλακτος και εφόσον υπάρχει έλλειψη αντικαθίσταται, όπως αναφέρουν ειδικοί, από εισαγόμενη πρώτη ύλη ή άλλες κατηγορίες γάλακτος.

Αρα χρειάζονται άμεσα αντανακλαστικά και καίριες δράσεις ώστε αυτή η αρνητική διεθνής εικόνα να μετατραπεί σε πρόκληση και ευκαιρία μετασχηματισμού όλης της αλυσίδας αξίας από την τοπική παραγωγή αιγοπρόβειου γάλακτος έως τη μαζική τοποθέτηση για τις τελικές επώνυμες μάρκες ελληνικής φέτας σε γνωστά καταστήματα του εξωτερικού. Τρεις είναι οι προτάσεις:

1. Πολιτική βούληση για εφαρμογή του νόμου, οργανωμένοι συνεχείς έλεγχοι και επιβολή αυστηρών κυρώσεων στις παραβάσεις. Αυτό απαιτεί ουσιαστικούς ελέγχους με έμφαση στις εξαγωγές, δυνατότητα ιχνηλάτησης της σύνθεσης και της προέλευσης του γάλακτος, αλλά και παρέμβαση των σχετικών ανεξάρτητων αρχών, αφού πρόκειται για αθέμιτο ανταγωνισμό αλλά και εξαπάτηση των καταναλωτών.

2. Πρακτικές αυτορρύθμισης από τον ίδιο τον κλάδο ώστε να προστατεύσει αυτόν τον θησαυρό-προϊόν, δημιουργώντας κλαδικές διαδικασίες αναβάθμισης της παραγωγικής ποιότητας, θέσπιση σαφών υποχρεώσεων των εταιρειών απέναντι στις ισχύουσες προδιαγραφές παραγωγής και διαφανείς διαδικασίες καταγραφής όλων των ποσοτικών δεδομένων στη γραμμή παραγωγής (πρώτες ύλες, ημιτελή προϊόντα, τελικά προϊόντα).

3. Μακροπρόθεσμη στρατηγική διπλασιασμού του παραγόμενου αιγοπρόβειου γάλακτος στην Ελλάδα και γενικά αναβάθμισης της κτηνοτροφικής παραγωγής, με πρόβλεψη για αυτάρκεια στις ζωοτροφές λόγω των γνωστών προβλημάτων στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.

Ο Γεώργιος Ι. Δουκίδης είναι καθηγητής στο Οικονομικό
Πανεπιστήμιο Αθηνών