Πισώπλατα μαχαιρώματα και εκστρατείες λάσπης στον πόλεμο των Τόρις

Το 2002, πολύ πριν γίνει πρωθυπουργός διαρκείας 35 μηνών, η Τερίζα Μέι προειδοποίησε ότι οι Συντηρητικοί είχαν εξελιχθεί σε ένα «άσχημο» κόμμα, στηλιτεύοντας τις αλαζονικές συμπεριφορές, τις φατρίες και τα σκάνδαλα που μάστιζαν τους Τόρις εκείνη την εποχή. Αργότερα, στα χρόνια του Ντέιβιντ Κάμερον, το κόμμα «φτιασιδώθηκε» – τουλάχιστον επικοινωνιακά. Επί Μπόρις Τζόνσον, τα ψιμύθια ξέβαψαν και οι μάσκες έπεσαν, φανερώνοντας μια εικόνα παρακμής και ανυποληψίας.

Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι περισσότερο από εμφανή στην εν εξελίξει κούρσα διαδοχής του χειρότερου πρωθυπουργού στην ιστορία της Γηραιάς Αλβιώνος (χαρακτηρισμός στον οποίον ομονοούν αρθρογράφοι και επιστολογράφοι τουλάχιστον εννέα βρετανικών εφημερίδων). Βρώμικος πόλεμος, πισώπλατα μαχαιρώματα, εκστρατείες λάσπης, ψέματα· από όλα έχει ο προεκλογικός μπαξές. Οι βρετανοί πολιτικοί συντάκτες δανείζονται εκφράσεις από το αστυνομικό και το πολεμικό ρεπορτάζ για να περιγράψουν την εσωκομματική διαδικασία: «λουτρό αίματος», «εκτελεστικό απόσπασμα», «συμβόλαια θανάτου». Οπως φημολογείται, ορισμένοι υποψήφιοι για την αρχηγία των Τόρις (και την πρωθυπουργία) έστειλαν σε ΜΜΕ, ακόμη και στο Εργατικό Κόμμα, φακέλους που περιείχαν ράμματα για τη γούνα ανθυποψηφίων τους: από ισχυρισμούς για χρήση ναρκωτικών και συμμετοχή σε βραδιές σαδομαζοχιστικών οργίων με ιερόδουλες, έως σεξουαλικές παρενοχλήσεις και απόπειρες φοροαποφυγής.

Υπάρχει και μια άλλη ιδιαιτερότητα: για πρώτη φορά, από τους οκτώ (αρχικά) υποψήφιους, οι μισοί ανήκαν σε εθνοτικές μειονότητες. Εξ αυτών, ο Ρίσι Σούνακ θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα φτάσει στην τελική δυάδα. Είναι νέος (μόλις 42), επιτυχημένος (έγινε υφυπουργός στα 38 και υπουργός πριν κλείσει τα 40) και πολύ, πολύ πλούσιος: για την ακρίβεια, ο πλουσιότερος βουλευτής και ένας από τους 250 πλουσιότερους Βρετανούς, έχοντας – από κοινού με τη σύζυγό του – περιουσία 730 εκατ. στερλινών. Με πολυετή θητεία στην Goldman Sachs και σε άλλες επενδυτικές τράπεζες και hedge funds, είναι εκ των φαβορί για την αρχηγία και ο «αγαπημένος» του μιντιακού και επιχειρηματικού κατεστημένου. Υπουργός Οικονομικών έως την περασμένη εβδομάδα, ο Σούνακ, γιος Ινδών που μετανάστευσαν στη Βρετανία από την Κένυα (ο πατέρας του) και την Τανζανία (η μητέρα του), εγκατέλειψε το καράβι που κουμαντάριζε ο Τζόνσον και λειτούργησε ως θρυαλλίδα για την πτώση του. Οι αντίπαλοί του λένε ότι τον στηρίζει ο μακιαβελικός Ντόμινικ Κάμινγκς (ο ίδιος το αρνείται) και ισχυρίζονται ότι επί μήνες έσκαβε τον λάκκο του απερχόμενου πρωθυπουργού, προετοιμάζοντας την υποψηφιότητά του – εξού και ο Τζόνσον κάνει τώρα ό,τι μπορεί για να τον σαμποτάρει. Επίσης, «θυμίζουν» ότι του επιβλήθηκε πρόστιμο από τη Σκότλαντ Γιαρντ για συμμετοχή σε παράνομο κορωνοπάρτι, ότι κατείχε πράσινη κάρτα στις ΗΠΑ ενώ ήταν υπουργός, αλλά και ότι η πάμπλουτη σύζυγός του απέφευγε συστηματικά να πληρώνει φόρους, έχοντας δηλωθεί ως φορολογική κάτοικος εξωτερικού. Ο μετριοπαθής Σούνακ πλασάρεται ως «ο σοβαρός υποψήφιος» που «θα βάλει τάξη» και θα αποκαταστήσει την τρωθείσα εμπιστοσύνη των πολιτών στην κυβέρνηση. Ως τσάρος της οικονομίας, ήταν δημοφιλής λόγω των μέτρων στήριξης εργαζομένων και επιχειρήσεων που επεξεργάστηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, η αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που επέβαλε επικρίθηκε δριμύτατα. Πολλοί, επίσης, του καταλογίζουν καθυστερημένη αντίδραση στην κρίση του κόστους διαβίωσης.

Η έκπληξη της κούρσας ακούει στο όνομα Πένι Μόρνταντ – συγκρατήστε το, διότι δεν αποκλείεται σε επτά εβδομάδες να ανήκει στην πρωθυπουργό της Βρετανίας. Η, εν πολλοίς, άγνωστη στο ευρύ κοινό υφυπουργός Εμπορίου, έχει οικοδομήσει ένα μετριοπαθές προφίλ, διατυπώνοντας κοινωνικά φιλελεύθερες και προοδευτικές (αλλά όχι πάντα ξεκάθαρες) απόψεις. Πολλές δημοσκοπήσεις την τοποθετούν στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των μελών του κόμματος. Το ίδιο συμβαίνει με τα προγνωστικά των γραφείων στοιχημάτων. Η Μόρνταντ άρχισε την εκστρατεία της με γκάφα: το προεκλογικό της σποτ αποσύρθηκε και επανακυκλοφόρησε με εκτεταμένο μοντάζ, καθώς σε αυτό εικονίζονταν πρόσωπα που δεν είχαν δώσει τη συγκατάθεσή τους (όπως ο παραολυμπιονίκης Τζόνι Πίκοκ και η καθηγήτρια της Οξφόρδης Σάρα Γκίλμπερτ), αλλά και ο καταδικασμένος για φόνο Οσκαρ Πιστόριους. Προέκυψε, ακόμη, ότι έδωσε μάχη για να συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο περί μητρότητας ο όρος «πρόσωπα που εγκυμονούν», αντί για «γυναίκες που εγκυμονούν». Οταν απέτυχε, κατόπιν έντονων διαφωνιών από συναδέλφους της, ισχυρίστηκε ότι είχε διεκδικήσει το αντίθετο! Η 49χρονη, που έχει χρηματίσει υπουργός Αμυνας, υπήρξε ένθερμη οπαδός του Brexit. Στην εκστρατεία για το δημοψήφισμα του 2016 είχε εξοργίσει τους Remainers, υποστηρίζοντας ότι η Βρετανία δεν θα είχε δικαίωμα βέτο στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Εχει υποσχεθεί να μειώσει τον ΦΠΑ στα καύσιμα και να αυξήσει τα κατώτατα όρια φορολογίας στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Υπηρέτησε ως έφεδρος του Βασιλικού Ναυτικού, ενώ στο βιογραφικό της περιέχεται και το επάγγελμα του βοηθού ταχυδακτυλουργού. Είναι γνωστή για την υποστήριξή της στη LGBTQ+ κοινότητα (ο δίδυμος αδελφός της είναι ανοικτά γκέι) και πλασάρεται ως «ενωτική υποψήφια» που θα ασκήσει μια «πατριωτική διακυβέρνηση».

Το τελικό ζευγάρι που θα διεκδικήσει την ψήφο των περίπου 160.000 μελών του κόμματος θα ανακοινωθεί το αργότερο την προσεχή Τετάρτη. Θα προηγηθούν νέες ψηφοφορίες στην κοινοβουλευτική ομάδα των Τόρις, στις οποίες θα μετάσχουν, εκτός από τον Σούνακ και τη Μόρνταντ, η υπουργός Εξωτερικών Λιζ Τρας (η οποία ανήκει στη δεξιά πτέρυγα του κόμματος και έχει και αυτή ελπίδες να φτάσει στον «τελικό»), η νιγηριανής καταγωγής πρώην υφυπουργός Ισότητας Κέμι Μπέιντενοκ (άλλη μεγάλη έκπληξη της κούρσας) και ο πρώην στρατιωτικός Τομ Τούγκενχατ.