Μια φανουρόπιτα για τον δολοφόνο

Η τελευταία πανσέληνος του Αυγούστου, αφού διένυσε την προδιαγεγραμμένη τροχιά της, άρχιζε να γλιστράει εξαντλημένη για να βουτήξει στη θάλασσα. Ενα νεαρό ζευγαράκι έκανε βόλτες, μισομεθυσμένο ακόμα από τα σφηνάκια που είχε καταναλώσει σε κάποιο μπαρ της πόλης. Ηταν η τελευταία μέρα των διακοπών τους στη Ρόδο και δεν ήθελαν να σπαταλήσουν ούτε στιγμή σε ύπνο.

«Πήγαινέ με να δω τον άγιο», είπε ναζιάρικα η κοπελίτσα. «Που ήταν καλός άνθρωπος κι αγαπούσε πολύ τα ζωάκια και τα πουλάκια».

Ο νεαρός υπάκουσε νυσταγμένος. Οταν έφτασαν κοντά στον Αγιο Φραγκίσκο της Ασίζης, τον προστάτη των μικρών ζώων και πτηνών, τον Φτωχούλη του Θεού, πρόσεξαν ένα μπόγο με ρούχα ακουμπισμένο στη βάση του.

«Τι είναι αυτό;» μουρμούρισε ο νεαρός. «Σακούλα με σκουπίδια; Τι άξεστοι άνθρωποι…».

Η κοπέλα όμως δεν τον άκουγε πια. Είχε γουρλώσει τα μάτια και από το στόμα της έβγαινε ένας λυγμός, που σιγά σιγά μετατράπηκε σε άναρθρη κραυγή.

«Μην κάνεις έτσι. Ενας μεθυσμένος είναι που κοιμήθηκε στη βάση του αγάλματος», είπε εκείνος. «Ή μήπως…».

«Είναι πεθαμένος!» συμπλήρωσε η κοπέλα.

***

Στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Ρόδου, το ζευγαράκι καθόταν στο γραφείο του αστυνόμου Αποστόλου. Η κοπέλα έτρεμε παρά το σακάκι που της είχε δώσει μια υπαστυνόμος. Μπροστά τους υπήρχαν δύο καφέδες, άθικτοι. Ο νεαρός κοίταξε το ρολόι του. Πλησίαζε δέκα το πρωί.

«Μας ξέχασαν; Πότε θα φύγουμε, να προλάβουμε να κάνουμε ένα ντους, να μαζέψουμε τα πράγματά μας και να πάρουμε το πλοίο;».

Ο αστυνόμος Αποστόλου μπήκε στο γραφείο κακόκεφος και ιδρωμένος.

«Για πες μου τι είδες», διέταξε τον νεαρό.

«Εγώ… δηλαδή εμείς γυρίζαμε από την έξοδό μας σε μπαρ και πλησιάζοντας στο άγαλμα, είδαμε τον νεκρό, πεσμένο κάτω».

«Πώς κατάλαβες ότι ήταν νεκρός; Τον ακούμπησες;».
«Ποτέ!» εξανέστη ο νεαρός. «Σε όλες τις σειρές που βλέπω, η αστυνομία τονίζει ότι δεν επιτρέπεται να ακουμπήσεις το πτώμα ή τη γύρω περιοχή, για να μην καταστρέψεις τα στοιχεία».

«Εβγαζε έναν περίεργο αφρό από το στόμα», είπε η κοπέλα. «Και το κεφάλι του ήταν γυρισμένο προς το μέρος μας. Μας κοιτούσε με γυάλινα μάτια και μόρφαζε φριχτά».

«Γνωρίζετε την ταυτότητα του νεκρού;» επέμεινε ο αστυνόμος.

«Είμαστε από Αθήνα, ήρθαμε για τουρισμό», είπε η κοπέλα. «Ξέρουμε μόνο την κυρία που μας νοίκιαζε δωμάτιο στην πόλη, το σερβιτόρο που μας έφτιαχνε καφέ και πρωινό, κι ένα μπάρμαν. Μας κέρασε σφηνάκια».

Το κουδούνισμα του τηλεφώνου διέκοψε τη συζήτηση. Ηταν ο ιατροδικαστής, ο οποίος ενημέρωσε τον αστυνόμο Αποστόλου ότι ο νεκρός είχε πεθάνει πιθανότατα από δηλητηρίαση, έφερε σημάδια από σχοινί στους καρπούς και πρέπει να είχε καταναλώσει μεγάλη ποσότητα ούζου. Μύριζε σαν παρασκευαστήριο φτηνών ποτών. Θα σιγουρευόταν όταν έφταναν τα αποτελέσματα της τοξικολογικής.

Μια υπαστυνόμος άνοιξε την πόρτα και ακούμπησε ένα ντοσιέ στο γραφείο του αστυνόμου. Εκείνος το διέτρεξε βιαστικά και σταμάτησε σ’ ένα χαρτί.

«Ο νεκρός ήταν νεωκόρος στον Αγιο Φανούρη;» εξεπλάγη.

«Μάλιστα, αρχηγέ», απάντησε η υπαστυνόμος. «Περιμένουμε τον κλειδαρά της αστυνομίας για να ανοίξουμε το σπιτάκι που του είχε παραχωρήσει η ενορία τα τελευταία χρόνια. Η γυναίκα κι ο γιος του σκοτώθηκαν σε τροχαίο και απόμεινε μόνος κι έρημος».

«Γιατί να σκοτώσει κάποιος ένας γέρο νεωκόρο; Ποιος λόγος μπορεί να υπήρχε;» αναρωτήθηκε ο αστυνόμος.

Αφού ζήτησε από το ζευγάρι να αφήσει τα στοιχεία του για να επικοινωνήσει μαζί του, μετά το πέρας της ανάκρισης, και να μη διανοηθεί να φύγει από το νησί, ακολούθησε την υπαστυνόμο που ακολουθούσε μια εκκλησάρισσα που ακολουθούσε έναν στρογγυλό κι ιδρωμένο ιερέα.

Η ζέστη ήταν ήδη αφόρητη αλλά τουλάχιστον, μέσα στο κάστρο, υπήρχαν σκιές που δημιουργούσαν την αυταπάτη δροσιάς. Ενας πρωτοδιόριστος αστυνόμος τους περίμενε δίπλα στην είσοδο του ναού και είπε σιγανά στην υπαστυνόμο: «Δεν φτιάχνουμε καμιά φανουρόπιτα μήπως βρούμε τον δολοφόνο;».

Η εκκλησάρισσα σταυροκοπήθηκε και ο ιερέας τού έριξε μια πύρινη ματιά λέγοντας: «Τέκνο μου, η οικογένειά σου δεν σου δίδαξε ότι δεν αστειευόμαστε με τα θεία και τη θρησκεία;».

«Συγγνώμη, πάτερ», ψέλλισε εκείνος, «αλλά με έχει κόψει λόρδα».

«Σκάσε, το κάνεις χειρότερο», τον αγριοκοίταξε η υπαστυνόμος.

Ο παπάς προσπέρασε την εκκλησία και σε μια κόχη του κάστρου σταμάτησε κι έβγαλε ένα κρίκο με κλειδιά μέσα από το ράσο του. Διάλεξε προσεκτικά ένα τεράστιο και κάπως σκουριασμένο και άνοιξε τη σαθρή πόρτα ενός οικίσκου, που έμοιαζε να κρύβεται στις σκιές. Ο οικίσκος αποτελείτο από ένα δωμάτιο όλο κι όλο και έκρυβε θησαυρούς για τους κάθε λογής μελετητές της εντομολογίας. Ο,τι μπορούσε να συρθεί, να πετάξει ή να τσιμπήσει τον άνθρωπο βρισκόταν στο σκοτεινό δωμάτιο.

«Πώς ζούσε εδώ μέσα αυτός ο άνθρωπος;» σχολίασε δυνατά ο αστυνόμος Αποστόλου.

Πάνω σ’ ένα τραπέζι, διάφορα σερπετά τσιμπούσαν τα αποφάγια ενός πρόχειρου γεύματος. Δίπλα στο πιάτο ήταν ακουμπισμένη μια φιάλη γεμάτη ως τη μέση με κάποιο διάφανο υγρό. «Μπορεί να είναι ούζο;» ρώτησε ο αστυνόμος.

Η εκκλησάρισσα, με κατεβασμένο κεφάλι, απάντησε ότι ο μακαρίτης το έτσουζε λιγάκι. Τι να κάνει ο φουκαράς, έτσι έρμος που είχε απομείνει;

«Τι μπορείτε να μου πείτε για τον νεκρό;» ρώτησε ο αστυνόμος και η υπαστυνόμος έβγαλε ένα μπλοκ κι ένα στυλό.

«Τίποτα», πρόλαβε ο ιερέας την εκκλησάρισσα. «Ηταν πιστός χριστιανός, δεχόταν αδιαμαρτύρητα τις δοκιμασίες που του έστελνε ο Κύριος και έκανε το καθήκον του όσο καλύτερα μπορούσε».

***

Τρεις μέρες αργότερα έφτασε στο γραφείο του Αποστόλου η τοξικολογική έκθεση από το πτώμα του νεωκόρου. Ο νεκρός είχε καταναλώσει πολύ μεγάλη ποσότητα ούζου, μάλλον βιαίως, γιατί γύρω από το στόμα του υπήρχαν εκχυμώσεις, στους καρπούς του είχε πληγές από σκοινί, ενώ στο σώμα του βρέθηκαν πολλοί μώλωπες, ενδεχομένως από χτυπήματα ή πτώση στο πάτωμα. Μέσα στο ούζο βρέθηκε ανακατεμένη ποσότητα λιπάσματος, ικανή να ξεπαστρέψει μια ντουζίνα ανθρώπους.

«Και επαναλαμβάνω την απορία μου», είπε ο Αποστόλου στην υπαστυνόμο. «Ποιος ήθελε να δολοφονήσει με τόσο φριχτό τρόπο έναν ηλικιωμένο και μοναχικό εκκλησάρη;»

«Εσύ, αστυνόμε, είναι καινούργιος στο νησί μας», είπε η υπαστυνόμος. «Οι άνθρωποι στα μικρά μέρη κρατούν κακίες για πράγματα που μοιάζουν ασήμαντα φαινομενικά, αλλά τους δηλητηριάζουν τη ζωή για δεκαετίες».

«Για πες ένα παράδειγμα».

«Γιατί ο γείτονας τους καταπάτησε ένα μέτρο από το περβόλι τους, γιατί ο κόκορας της γειτόνισσας τούς ξυπνάει αξημέρωτα, γιατί τσακώθηκαν στο καφενείο για τα πολιτικά».

«Κοπέλα μου, αυτοί είναι λόγοι μνησικακίας στα μικρά χωριά. Στη Ρόδο του τουρισμού και των μεγάλων ξενοδοχείων ποιος ασχολείται με κοκόρια ή με τα πολιτικά;»

«Οι νεότεροι είναι διαφορετικοί, αν κι αυτό συζητιέται. Οι ηλικιωμένοι όμως, όσοι γεννήθηκαν στα τελευταία χρόνια της ιταλικής κατοχής, είναι καχύποπτοι και σκληροί. Δηλητηριάζονται με το ίδιο τους το σάλιο».

Ο πρωτοδιόριστος αστυφύλακας μπήκε κι ακούμπησε στο γραφείο μία λίστα με όσα αντικείμενα είχαν βρεθεί στον ρυπαρό οικίσκο. Ο αστυνόμος την κοίταξε βιαστικά και σταμάτησε κάπου στη μέση.

«Τι γράφει εδώ; Φόλες;».

«Μάλιστα, αστυνόμε. Ο μακαρίτης είχε κρυμμένες πίσω από κάτι ντενεκέδες αρκετές φόλες. Μάλλον τις είχε βρει προσφορά», χαζογέλασε με το αστείο του ο νεαρός.

«Βρήκαμε το κίνητρο, λοιπόν. Απομένει ο δράστης», είπε μελαγχολικά ο αστυνόμος.

Στην πόλη της Ρόδου, κατά διαστήματα, βρίσκονταν δηλητηριασμένα και νεκρά τα αδέσποτα σκυλιά και γατιά που κυκλοφορούσαν ανάμεσα στους γενναιόδωρους τουρίστες, οι οποίοι τα κερνούσαν μεζεδάκια και χάδια. Οι καταστηματάρχες του κάστρου και της πόλης δεν τα έβλεπαν με καλό μάτι, αλλά δεν τολμούσαν να τα βλάψουν. Κάτι μυστήριες αλλοδαπές είχαν ιδρύσει διάφορες φιλοζωικές και τα προστάτευαν. Αλίμονο σε όποιον τολμούσε να χτυπήσει σκυλί, γατί ή έστω τον γάιδαρό του, εκείνες έστηναν ολόκληρο επεισόδιο και καλούσαν την αστυνομία που δεν μπορούσε να κάνει τίποτα, αφού δεν υπήρχε το ανάλογο νομικό πλαίσιο.

«Για κάλεσε εκείνον τον χοντρό με τα ράσα, που γνωρίσαμε προχθές. Και την εκκλησάρισσα», διέταξε ο αστυνόμος.

Ο ιερέας του Αγίου Φανουρίου αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι γνώριζε οτιδήποτε για τις δηλητηριάσεις του αδέσποτου πληθυσμού. Κοκκίνισε, αφήνιασε και έφυγε διαμαρτυρόμενος, απειλώντας τον αστυνόμο ότι θα έκανε καταγγελία στον βουλευτή Ρόδου ζητώντας να τον μεταθέσουν.

«Από μετάθεση βρέθηκα εδώ», του έκοψε τον βήχα ο Αποστόλου.

Η εκκλησάρισσα μπήκε με το κεφάλι κατεβασμένο και το πρόσωπό της, πίσω από αμέτρητες ρυτίδες και δυσχρωμίες, έμοιαζε να προσπαθεί να κρύψει κάτι.

«Εσύ, κυρία μου, γνώριζες ότι ο νεωκόρος δηλητηρίαζε τα αδέσποτα ζώα της πόλης;» τη ρώτησε αγριωπά ο αστυνόμος.

«Εγώ κάνω μόνο τη δουλειά μου και δεν ασχολούμαι με τη ζωή των άλλων», πείσμωσε εκείνη.

«Τι άνθρωπος ήταν ο νεκρός;».

«Ενας συνηθισμένος άνθρωπος. Εκτελούσε τα καθήκοντά του στον ναό, έπινε τον καφέ του στον καφενέ και γύριζε σπίτι του».

«Το ξέρεις ότι μπορώ να σε συλλάβω για άρνηση συνεργασίας με την αστυνομία;».

«Και τι θα πετύχεις μ’ αυτό; Θα βρεις τον δολοφόνο; Χα!» είπε εκείνη σκωπτικά.

«Δηλαδή εσύ τον γνωρίζεις αλλά δεν θέλεις να μιλήσεις;».

«Οσα ξέρω, μου τα έχει φανερώσει ο Κύριος. Δεν καταδίδω, δεν κουτσομπολεύω, προσπαθώ να ζήσω τη ζωή μου αναμάρτητη».

«Δεν είναι αμαρτία να δηλητηριάζει κάποιος τα αθώα τα ζώα;».

«Τα ζώα δεν έχουν ψυχή. Μόνο οι άνθρωποι έχουν και τους τη βγάζετε εσείς οι αστυνόμοι».

Μια ώρα αργότερα, αφού δεν κατάφερε να της πάρει κουβέντα, ο αστυνόμος την έδιωξε με μια αυστηρή προειδοποίηση.
«Τι κάνουμε, τώρα;» ρώτησε την υπαστυνόμο. «Πού θα ψάξουμε;».

«Θα ψάξουμε για ένα καλό ταβερνάκι δίπλα στη θάλασσα. Η δικαιοσύνη αποδόθηκε μόνη της. Και είναι από τις σπάνιες φορές. Οποιος ξεφορτώθηκε στον σκατόψυχο νεωκόρο, έκανε άγια δουλειά!».

«Λες;» δίστασε ο αστυνόμος.
«Είναι από τις σπάνιες φορές που κάποιος πληρώνει τα κρίματά του όσο ζει. Πάμε, αστυνόμε, να πιούμε για να ξεχάσουμε. Τα νεκρά ζώα, τις αδικίες που πνίγουν τον κόσμο, το κακό το ριζικό μας που μας έκανε μπάτσους».

Η Χίλντα Παπαδημητρίου σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και μετάφραση στην Ελληνοαμερικανική Ενωση. Ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση από το 1994. Εχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, Malcolm Bradbury, John Barth, Jonathan Coe, Percival Everett, Dave Eggers, Mary Gaitskill, Jane Smiley, David Malouf, Nick Hornby, Siri Hustvedt, Raymond Chandler, Agatha Cristie. Τελευταίο της βιβλίο το μυθιστόρημα «Ενοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου», Μεταίχμιο 2021.