Η έκθεση για το κράτος δικαίου κι οι προσδοκίες μας

Η έκθεση για τη λειτουργία των κανόνων του κράτους δικαίου που δημοσίευσε προχθές, Τετάρτη, η Κομισιόν πέρασε στα ψιλά της ελληνικής δημοσιότητας και του πολιτικού σχολιασμού, με αποσπασματικές αναφορές και σχολιασμό όσων αναφέρει για την Ελλάδα. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε, για παράδειγμα, σε όσα αναφέρονται για την ανεξαρτησία των ΜΜΕ, χωρίς ωστόσο, κατά τα φαινόμενα, να παράγουν ιδιαίτερο προβληματισμό. Κι αυτό δεν αφορά μόνο την τωρινή κυβέρνηση της ΝΔ καθώς και η αντιπολίτευση, ιδίως ο ΣΥΡΙΖΑ, στέκεται επιλεκτικά, αποκρύπτοντας ευθύνες για προβλήματα που χρονίζουν. Η πλήρης έκθεση όμως έχει απογοητευτικές διαπιστώσεις για κορυφαία ζητήματα και πολλές συστάσεις, αρκετές εκ των οποίων έπρεπε εδώ και χρόνια να είχαν υιοθετηθεί κι ανήκουν στη σφαίρα του αυτονόητου. Οι πλέον σοβαρές, που δεν συζητιούνται, είναι οι παρατηρήσεις που αφορούν τη λειτουργία της δικαιοσύνης, ως προς την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητά της, της αστυνομίας και την ελευθερία των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.

Το πιο τρανταχτό παράδειγμα είναι η πρώτη σύσταση που κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που ζητά από την Ελλάδα να προσαρμόσει τον τρόπο επιλογής των ηγεσιών των ανώτατων δικαστηρίων στα ευρωπαϊκά στάνταρ, επισημαίνοντας ότι από την επιλογή απουσιάζει η ίδια η δικαιοσύνη και οι δικαστές αφού, επί της ουσίας, πρόεδροι και αντιπρόεδροι διαλέγονται από την εκάστοτε κυβέρνηση με τη σύμφωνη γνώμη της επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Ενώ η ευρωπαϊκή πρακτική επιτάσσει, όπως σημειώνει η έκθεση, την ύπαρξη «μιας ανεξάρτητης αρμόδιας Αρχής του δικαστικού σώματος που εξουσιοδοτείται να προτείνει υποψήφιους ή να κάνει συστάσεις που η κυβέρνηση ακολουθεί».

Ως προς την ταχύτητα της απόδοσης δικαιοσύνης η κατάσταση παραμένει επίσης προβληματική, ενώ ζητείται, ξανά, η ενίσχυση ελεγκτικών θεσμών και ανεξάρτητων αρχών όπως, π.χ. ο Συνήγορος του Πολίτη και το ΕΣΡ, έλεγχοι των δηλώσεων πόθεν έσχες, να εφαρμόζονται οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ, να υπάρχει ικανός χρόνος για διαβούλευση και διαφάνεια στη νομοθετική διαδικασία καθώς και να επιτρέπεται στις ΜΚΟ να παράγουν έργο ελεύθερα. Ολα αυτά δεν θα έπρεπε να είναι τόσο δύσκολα, ούτε να προκαλούν τόση δυσφορία. Εκτός πια αν πρέπει να δεχτούμε ότι είμαστε υπέρ των ευρωπαϊκών κανόνων και αξιών α λα καρτ, όποτε μας βολεύει, διατηρώντας, παράλληλα, χαμηλά τις προσδοκίες μας.