Οξυνση με φόντο την Παιδεία

Με την ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής, ολοκληρώθηκε η νομοθετική πρωτοβουλία για την ανώτατη εκπαίδευση. Όπως κάθε μεταρρύθμιση, έχει επικριτές και υποστηρικτές. Ωστόσο, το κύριο αποτύπωμα της διαδικασίας δεν ήταν η ορθολογική συζήτηση για το περιεχόμενό, τους στόχους, τις επιφυλάξεις και τις αντιπροτάσεις. Στο προσκήνιο ήταν η πολιτική αντιπαράθεση, το ύφος και το ήθος. Αφορμή μία άτοπη και απαράδεκτη δήλωση πολιτικού, η οποία απέδειξε ότι η όξυνση ενίοτε είναι αυτοκτονική. Στο παρελθόν η όξυνση πολλάκις επιβραβεύτηκε. Και συντήρησε ανούσιες αντιπαραθέσεις. Και για τότε και για τώρα, η γνώμη μας είναι ότι ο εμπρηστικός λόγος πρέπει πάραυτα να αποδοκιμάζεται, και αμέσως να επανερχόμαστε στην ουσία. Αλλιώς του επιτρέπουμε να μεταθέτει τη συζήτηση.

Φυσικά η πολιτική όξυνση συσπειρώνει. Πράγμα χρήσιμο για τα μεγάλα κόμματα ενόψει εκλογών. Αυτό που εδώ πρέπει να προσεχθεί είναι ότι η στάση των πολιτών απέναντι στα κόμματα δεν είναι ίδια με αυτήν που χαρακτήριζε την προ-μνημονιακή Ελλάδα. Η οργή και η αγανάκτηση ενώνει μέρος της κομματικής βάσης, προσελκύει σταυρούς σε επίπεδο υποψηφίων βουλευτών, αλλά αποθαρρύνει τους δύσπιστους. Οι δύσπιστοι όμως αποτελούν πλέον την πλειονότητα. Και η δυσπιστία θα επιταθεί αν όντως επέλθει ενεργειακός χειμώνας. Ακόμη και σε επίπεδο κομματικών παιγνίων, η εμπρηστική αντιπαράθεση δυσχεραίνει τις συναινέσεις που τυχόν απαιτηθούν, αν δεν επιτευχθεί αυτοδυναμία μετά τις δεύτερες εθνικές εκλογές. Και πάντως δεν επιτρέπει να δούμε νηφάλια τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση.

Ας εξετάσουμε, για παράδειγμα το ζήτημα της εσωστρέφειας. Δεν είναι ζήτημα προσώπων. Οι εκατό περίπου καθηγητές της Νομικής Σχολής εκλέξαμε Κοσμήτορα της Σχολής μας τον πρώην Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Τί άραγε δυσχεραίνει το έργο του; Ένας Κοσμήτορας μονοτμηματικής Σχολής εκδίδει δεκάδες, ίσως εκατοντάδες αποφάσεις για τα πλέον καθημερινά – εξελίξεις, άδειες, υποτροφίες, μετακινήσεις, που ενίοτε προϋποθέτουν επίλυση νομικών ζητημάτων η πολυπλοκότητα των οποίων είναι αντιστρόφως ανάλογη της σημασίας τους. Πνίγεται, όπως και όλοι όσοι ασκούν διοικητικά καθήκοντα, από ένα υπερτροφικό νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο που δεν δίδει έμφαση στο αποτέλεσμα, αλλά στη διαδικασία. Σε αυτό συνετέλεσαν όλοι οι νόμοι του παρελθόντος, προσθέτοντας ο ένας πάνω στον άλλο διοικητικά βάρη. Και καλείται να διαχειριστεί το γεγονός ότι η Νομική Σχολή έχει άνω των 7000 ενεργών φοιτητών και λιγοστούς πόρους.

Η επίλυση αυτών των προβλημάτων απαιτεί αφενός συναίνεση, αφετέρου αλλαγή διοικητικού μοντέλου. Προϋποθέτει εμπιστοσύνη στα μέλη του Πανεπιστημίου, πόρους και απελευθέρωσή από τα διοικητικά δεσμά. Και για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται να χαλαρώσει το διακύβευμα της πολιτικής αντιπαράθεσης.  Η αναγωγή της παιδείας σε ζήτημα σύγκρουσης κόσμων και η συνακόλουθη όξυνση δεν βοηθά.

Ο Νίκος Παπασπύρου, διδάκτωρ νομικών του Παν. Χάρβαρντ, είναι αν. καθηγητής συνταγματικού δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών.