Οι δύο παρεμβάσεις που «έκαψαν» (;) τις πρόωρες κάλπες

Το παράθυρο του εκλογικού αιφνιδιασμού το φθινόπωρο, μαζί με χαραμάδες που άνοιγαν όλο και περισσότερο ακόμα και από κυβερνητικά στελέχη, έκλεισε ερμητικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης δύο φορές μέσα σε 15 ώρες. Από την ολοκλήρωση της παρέμβασής του στη Βουλή την Τετάρτη μέχρι τη χθεσινή ραδιοφωνική συνέντευξή του (Σκάι 100,3) ο Πρωθυπουργός δεσμεύτηκε για εξάντληση της τετραετίας χωρίς αστερίσκους. «Εκαψε το σενάριο της πρόωρης κάλπης…» συζητούσαν άλλωστε και στα γαλάζια γραφεία, όπου έμπαιναν προς αποκωδικοποίηση οι αναφορές Μητσοτάκη, αλλά και άρχιζαν αυτομάτως νέα στοιχήματα για επόμενες πρωτοβουλίες του, όπως το ενδεχόμενο μιας επανεκκίνησης στην κυβερνητική μηχανή – οι γνωστές κατά την ορολογία του Πρωθυπουργού «διορθωτικές κινήσεις». Ο ίδιος, ξεκαθαρίζοντας το τοπίο, έδειξε σε τελική ευθεία πολλών μηνών – «μπαίνουμε πια και με το ημερολόγιο στην προεκλογική χρονιά» -, δίνοντας εκ νέου σήμα στα στελέχη του να αφήσουν στην άκρη την εκλογολογία και να ανεβάσουν ταχύτητες έργου.

«Παίρνω το ρίσκο της σταθερότητας, με το όποιο πολιτικό κόστος» είναι το κυρίαρχο μήνυμα του Μητσοτάκη. Οπως προκύπτει, επέλεξε να προτάξει στα μάτια των πολιτών τη θεσμική νοοτροπία του. Και παρά τον δύσκολο χειμώνα που ακολουθεί ξεκαθάρισε πως «δεν ψάχνω δημοσκοπικό ξέφωτο για εκλογές». Πίσω από τη φράση αυτή κρύβονται δύο στοιχεία. Από τη μία είναι η εικόνα που έχει το Μαξίμου για την απόδοση της κυβέρνησης μέσα από τα κυλιόμενα γκάλοπ (αυτά που δείχνουν πεδία και απήχησης και φθοράς) και κυρίως η προσήλωση στην προσπάθεια να γυρίσει το κλίμα μέσα από την προώθηση έκτακτων και μόνιμων πρωτοβουλιών, τόσο στους επόμενους μήνες όσο και στον ερχόμενο χειμώνα. Από την άλλη είναι η απόφαση του Μητσοτάκη να μη θέσει σε κίνδυνο ούτε τη σημερινή ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία που του επιτρέπει να «τρέξει» το κυβερνητικό έργο, για το οποίο, όπως λέει, θέλει να κριθεί στο τέλος της θητείας, ούτε τη θεσμική εικόνα του στην οποία εξαρχής ποντάρει πολλά για να απευθύνεται σε ευρύτερες κοινωνικές δεξαμενές. Εξού και η… διπλή επανάληψη στους λόγους που μιλάει για εκλογές το 2023: λόγους και «θεσμικής τάξης» και «πολιτικής σταθερότητας, ειδικά σε μία κρίσιμη συγκυρία όπως αυτή που διανύουμε».

Τα ελληνοτουρκικά. Ειδικό βάρος στην απόφαση του Μητσοτάκη έχουν τα ελληνοτουρκικά. Η «απρόβλεπτη Τουρκία» όπως το έθεσε ο ίδιος. Ετσι ερμηνεύονται οι διαδοχικές αναφορές του στην κάλπη της απλής αναλογικής ως «βόμβα» και ως «παράγοντα αστάθειας» με τα δικά του λόγια. Οι λέξεις δεν επιλέχθηκαν τυχαία, έγιναν (και) με το μυαλό του Πρωθυπουργού στα ελληνοτουρκικά. Στον κίνδυνο, για την ακρίβεια, όπως έχουν δημοσιεύσει «ΤΑ ΝΕΑ», να συνδυαστούν οι εντάσεις εκ μέρους της Τουρκίας με τις εβδομάδες που η χώρα θα βρισκόταν με υπηρεσιακή κυβέρνηση. Οι πρόωρες κάλπες δεν είναι «εθνικά υπεύθυνη» πράξη, είπε. Αυτό δείχνει ότι η Αθήνα παραμένει σε καθεστώς εγρήγορσης όσο και αν ο Μητσοτάκης επανέλαβε την εκτίμηση ότι δεν θα έχουμε «καλοκαίρι αντίστοιχης έντασης στο πεδίο με αυτό του 2020». Το μήνυμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προς την απέναντι πλευρά του Αιγαίου δεν αλλάζει και εστιάζει στους δύο δρόμους που έχει η Αγκυρα: «Αν θέλει να έρθει κοντά στην Ευρώπη, δεν πρέπει απλά να μειώσει την ένταση, αλλά πρέπει να σταματήσει ευθέως να αμφισβητεί κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα ευρωπαϊκών χωρών (…), αν διαλέξει τον άλλο δρόμο προφανώς θα υπάρχουν επιπτώσεις στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ενωσης και Τουρκίας».

Αλλο ένα συμπέρασμα που προκύπτει από τις πρωθυπουργικές παρεμβάσεις είναι η επιμονή του στην εκτίμηση ότι από την πρώτη Κυριακή της απλής αναλογικής, οπότε θα αδρανοποιηθεί, κατά τον ίδιο, η «βόμβα» του ΣΥΡΙΖΑ «στη σταθερότητα», δεν θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση. Μάλιστα στο πλαίσιο αυτό δείχνουν να επιστρέφουν συζητήσεις στο πολιτικό παρασκήνιο έως και εισηγήσεις (που πράγματι υπήρχαν προ μηνών) περί τροποποίησης του εκλογικού νόμου. Αυτές ωστόσο απορρίπτονται εκ νέου από πρωθυπουργικές συνεργάτες, οι οποίοι παραπέμπουν στις προηγούμενες διαβεβαιώσεις Μητσοτάκη για εκλογές «στο τέλος» με τους ψηφισμένους νόμους – απλής και ενισχυμένης αναλογικής. «Δεν πρόκειται να παίξω με τους θεσμούς (…) για να υπηρετήσω το “συμφέρον” της επανεκλογής μου» σημείωσε ο ίδιος και χθες, όσο και αν απαντούσε για τη σημερινή εξασφαλισμένη «κυβερνησιμότητα» και όχι για τα περί αλλαγής της εκλογικής νομοθεσίας.

«Παράθυρο» νέων μέτρων. Αν υπήρξε πάντως και ένα… άνοιγμα παραθύρων, αυτό αφορά και πάλι το φθινόπωρο, αλλά χωρίς να σχετίζεται με το μέχρι χθες ζωηρό σενάριο του εκλογικού αιφνιδιασμού. Συγκεκριμένα το παράθυρο άνοιξε για ανακοινώσεις δύο μέτρων στην επίσημη πολιτική αφετηρία της ΔΕΘ στο διήμερο 10-11 Σεπτεμβρίου. Με προτεραιότητα της κυβέρνησης την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο και χωρίς σκέψεις για την – ακριβή δημοσιονομικά και μη στοχευμένη, κατά τον Μητσοτάκη – μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα, ο Πρωθυπουργός ουσιαστικά άφησε να εννοηθεί ότι τίθενται στο τραπέζι αφενός τα αναδρομικά των συνταξιούχων, αφετέρου ο κατώτατος μισθός. Το σενάριο που φέρεται να εξετάζεται για τα αναδρομικά είναι η πληρωμή τους σε δόσεις από το 2023. «Αφήστε να πούμε και τίποτα στη Θεσσαλονίκη…» ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του Πρωθυπουργού στο ευθύ ερώτημα για τις κινήσεις της κυβέρνησης για τα αναδρομικά. «Δεν είμαι έτοιμος, δεν θα σας απαντήσω ακόμα» ήταν αντίστοιχα η απάντησή του στο ενδεχόμενο επεξεργασίας μιας νέας αύξησης στον κατώτατο μισθό από το 2023. «Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ένα κομμάτι της κοινωνίας το οποίο πραγματικά δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα» σημείωσε, μιλώντας για χρέος της κυβέρνησης να στρέψει «προς αυτούς» τόσο την προσοχή της όσο και τον δημοσιονομικό χώρο. Ταυτόχρονα ωστόσο τάχθηκε κατά μιας «λογικής αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής», δηλαδή αύξησης των μισθών «με έναν μαθηματικό τύπο όσο αυξάνεται ο πληθωρισμός». Στο μεταξύ, παραδέχθηκε καθυστερήσεις στον τομέα της Δικαιοσύνης, εξού και αυτός ορίζεται ως μία από τις προτεραιότητες της «δεύτερης τετραετίας», ενώ γρηγορότερες κινήσεις θα μπορούσαν, όπως είπε, να υπάρξουν στο θέμα της πανεπιστημιακής αστυνομίας, διαβεβαιώνοντας ότι το ειδικό σώμα θα βρίσκεται στα ΑΕΙ τον Σεπτέμβριο.