Ο «δικτάτορας» Ερντογάν έγινε… σύμμαχος και φίλος

Ο Μάριο Ντράγκι βρέθηκε χθες στην Αγκυρα, συνοδευόμενος από πέντε υπουργούς του (Εξωτερικών, Εσωτερικών, Αμυνας, Οικονομικής ανάπτυξης και Οικολογικής μετάβασης) και άλλους αξιωματούχους. Συμμετείχε δε, μαζί με τον Ταγίπ Ερντογάν, στην πρώτη εδώ και δέκα χρόνια διακυβερνητική διάσκεψη ανάμεσα σε Ιταλία και Τουρκία – δύο χώρες με παραδοσιακά στενές σχέσεις (ενδεικτικά, η Ιταλία είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας), οι οποίες όμως πέρασαν μακρά περίοδο κρίσης.

«Ιταλία και Τουρκία είναι εταίροι, φίλοι και σύμμαχοι» δήλωσε ο ιταλός πρωθυπουργός κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τις συναντήσεις – οι οποίες πραγματοποιήθηκαν ενώ η αστυνομία εκτόξευε χημικά και έκανε δεκάδες συλλήψεις στη διάρκεια της διαδήλωσης Pride Parade στην τουρκική πρωτεύουσα. Από την πλευρά του, ο Ερντογάν ευχαρίστησε τον συνομιλητή του επειδή η χώρα του είναι από αυτές που στηρίζουν πιο θερμά την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την ΕΕ.

Οπως έγινε γνωστό, επίσης, ανάμεσα στους δύο ηγέτες και τις αντιπροσωπείες τους υπογράφηκαν αρκετές συμφωνίες, σε μια σειρά τομείς: Από την επιστημονική έρευνα και την πολιτική προστασία μέχρι την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων οδήγησης και τον σεβασμό των εμπιστευτικών πληροφοριών σε επίπεδο πολεμικών βιομηχανιών και τεχνογνωσίας.

Ο πόλεμος. Το σίγουρο είναι ότι με τη στάση του και όσα είπε ο Ντράγκι έκανε τον Απρίλιο του 2021 να μοιάζει πολύ μακρινός. Οπως ίσως θα θυμούνται αρκετοί, ήταν τότε που, λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως επικεφαλής της κυβέρνησης της Ιταλίας, είχε χαρακτηρίσει τον Ταγίπ Ερντογάν «δικτάτορα», με αφορμή την ταπεινωτική υποδοχή που επιφύλαξε στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Για να λάβει, λίγες ημέρες μετά, την απάντηση του προέδρου της Τουρκίας, ο οποίος έκανε λόγο για «απόλυτη αυθάδεια και ασέβεια» και πρόσθεσε ότι τέτοιου είδους σχόλια επιτρέπονται μόνο σε κάποιον ο οποίος έχει εκλεγεί και όχι σε έναν «διορισμένο πρωθυπουργό».

Σήμερα, όμως, τα δεδομένα είναι σαφώς διαφορετικά και καθιστούν τον Ερντογάν έναν «εταίρο στρατηγικό, αν και προβληματικό», όπως έγραψε η Νάταλι Τόκι στη «La Stampa»… Αιτία δε γι’ αυτό είναι – και στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως και σε άλλες πολλές – ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνέπειές του, που έχουν αναγκάσει τους πάντες να αναθεωρήσουν τη στάση τους. Ανάμεσά τους και τον Ντράγκι, ο οποίος βλέπει στην Τουρκία έναν σημαντικό εταίρο, τόσο σε επίπεδο προσφυγικού όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια της Ιταλίας, η οποία απειλείται με «ξαφνικό θάνατο» στην περίπτωση που διακοπεί πλήρως και απότομα η ροή ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Προτεραιότητα η ενέργεια. Η αλήθεια είναι ότι η επίσκεψη Ντράγκι είχε αποφασιστεί και ανακοινωθεί πριν από ενάμιση μήνα περίπου, από τις 19 Μαΐου. Ωστόσο, στο φόντο των τελευταίων εξελίξεων, αποκτά αναμφίβολα αναβαθμισμένη σημασία. Οπως σημειώνει ο τίτλος στο σχετικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «La Repubblica», «ο Ντράγκι βρίσκεται στην Τουρκία προκειμένου να διασφαλίσει τις προμήθειες σε ενέργεια». Οπως τονίζεται, στο επίκεντρο θα βρεθούν δύο, κυρίως, ζητήματα που άπτονται της ενέργειας και ενδιαφέρουν άμεσα τη Ρώμη, καθώς «αντικειμενικά ο Ερντογάν κρατά το κλειδί της μεταφοράς ενέργειας από την Ανατολή προς τη Δύση, λόγω της επιρροής του και της γεωγραφικής θέσης της χώρας του».

Το ένα αφορά τον γνωστό αγωγό TAP, ο οποίος αποτελεί συνέχεια του TANAP και, διερχόμενος από Τουρκία και Ελλάδα, μεταφέρει στις ιταλικές ακτές φυσικό αέριο από το γιγαντιαίο κοίτασμα Σαχ Ντενίζ του Αζερμπαϊτζάν. Κι αυτό διότι οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η ιταλική πλευρά θα ζητήσει την αύξηση των ποσοτήτων που ρέουν μέσω του συγκεκριμένου αγωγού, έτσι ώστε πρακτικά να φτάσει στα όριά του. Οσο για το δεύτερο, «αγγίζει» και τα ελληνικά συμφέροντα, μιας και όλα δείχνουν ότι στις συζητήσεις Ντράγκι – Ερντογάν τέθηκε και το θέμα της μεταφοράς ισραηλινού φυσικού αερίου (κυρίως από το κοίτασμα Λεβιάθαν) προς την Ευρώπη μέσω Τουρκίας και όχι του αγωγού EastMed.

Αξίζει, επίσης, να υπενθυμίσουμε ότι ο ιταλικός ενεργειακός όμιλος της Eni δραστηριοποιείται και στην Κύπρο, όπου έχει λάβει επτά σχετικές άδειες – στα «Οικόπεδα» 2, 3, 6, 7, 8, 9 και 11 – κάτι που η Αγκυρα δεν βλέπει με καλό μάτι.