«Αλκηστη» με τροχόσπιτα, {LF}Beach Boys και Βίκυ Λέανδρος

«Για ποιον θα μπορούσα να πεθάνω;». Δεν είναι το μοναδικό ερώτημα που αναδύθηκε μέσα από την ιδιαίτερη ανάγνωστη του Γιόχαν Σίμονς στην «Αλκηστη» του Ευριπίδη, ο οποίος φώτισε με αμείλικτο τρόπο τους αιώνιους λογαριασμούς των θνητών: «Ποιος δεν φοβάται να πεθάνει; Ποιος δικαιούται περισσότερο να ζήσει;». Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρωτοπόρος ολλανδός σκηνοθέτης καταπιάνεται με το αρχαίο δράμα. Η ενασχόλησή του χρονολογείται από το 1980 παρουσιάζοντας με την ομάδα Hollandia «Προμηθέα», «Πέρσες», «Φοίνισσες», «Ιφιγένεια εν Αυλίδι», «Ορέστεια», «Οιδίπους», «Βάκχες» – παράσταση που είδε το αθηναϊκό κοινό πριν από δύο δεκαετίες στο Ηρώδειο. Οι προσεγγίσεις του Σίμονς διαποτίζονται από ερωτήματα που συνδέονται με το κείμενο, με τον χώρο αλλά και τον χρόνο.

Το ίδιο έπραξε και στη μεταφορά της ιστορίας της Αλκηστης η οποία ακροβατεί στη διελκυστίνδα τραγωδίας και κωμωδίας. Για την αφήγησή του επέλεξε τροχόσπιτα διάσπαρτα στον περιβάλλοντα χώρο του θεάτρου της Επιδαύρου, μπουγάδες, πλαστικές καρέκλες, νεκροφόρα και στη σκηνή ένα εκκλησιαστικό όργανο. Αυτό ήταν το σκηνικό της παράστασης το οποίο ο Γιόχαν Σίμονς είχε προαναγγείλει εξηγώντας τον τρόπο της προσέγγισής τους. Το σύμπαν της Αλκηστης δεν ήταν ένας κόσμος διανοουμένων, που προσομοιάζει με τη σύγχρονη δυτική κοινωνία. «Γι’ αυτό και οι κώδικές του μπορεί να είναι ανοίκειοι. Ενα χαστούκι ή ένα σπρώξιμο μπορεί να μην είναι τόσο κατακριτέα» εξηγεί ο Γιόχαν Σίμονς, που επέλεξε τη μετάφραση της καναδής ποιήτριας Αν Κάρσον και πάνω σ’ αυτό το κείμενο στηρίχθηκε η δραματουργία της Σουζάν Γουίνακερ.

Η Αλκηστη επιλέγει να θυσιαστεί για τον άντρα της Αδμητο. Για τον Σίμονς είναι μια θυσία που διατυπώνει εκ νέου σκέψεις σχετικά με τον ρόλο και τα όρια της αγάπης. Την ίδια στιγμή αναδεικνύει το ζήτημα των παιδιών που μένουν πίσω και θρηνούν για τη μάνα τους, η οποία δίνει προτεραιότητα στον σύζυγό της: «εκείνος πρέπει να ζήσει». Ο Ηρακλής – κατά την εκδοχή του Σίμονς είναι ένας μεσήλικας _– κατεβαίνει στον Αδη για να φέρει πίσω την Αλκηστη μόνο που τώρα η ηρωίδα είναι μια ξένη για την οικογένειά της.

ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΠΟΠ. Η κατά Σίμονς εκδοχή της Αλκηστης είχε αντί για χορό τέσσερις σοπράνο, προβολή στίχων από το αρχαιοελληνικό κείμενο πάνω στα δέντρα, τραγούδια ποπ ρεπερτορίου όπως των Beach Boys, αλλά και της Βίκυς Λέανδρος – «Ich liebe das Leben» – το οποίο χόρευε η Αλκηστη όταν κατέβαινε στον άλλο κόσμο. Ηταν ίσως μια στιγμή φιλοφρόνησης προς το ελληνικό κοινό που βρήκε μια ισχνή αντίσταση αν σκεφτεί κανείς τη διαμαρτυρόμενη φωνή που ακούστηκε λέγοντας από το κοινό «αίσχος». Ως σύνδεση όμως και με την πατρίδα του σκηνοθέτη, καταγράφηκαν τα ηλιοτρόπια τα οποία παραπέμπει στον διάσημο πίνακα το Βίνσεντ Βαν Γκογκ – που κρατούσε κατά την επίσκεψή του ο πατέρας του Αδμητου. Μια εκκεντρική φιγούρα που οι θεατές του Αργολικού θεάτρου τον άκουσαν να αναρωτιέται, όταν ο Αδμητος του τόνισε ότι θα έπρεπε εκείνος να είναι στη θέση της Αλκηστης για να μη μείνουν τα εγγόνια του χωρίς μητέρα: «Ποιος νόμος λέει ότι οι πατεράδες πρέπει να πεθαίνουν για τα παιδιά τους;». Η απάντηση αναδύεται μέσα από την αισθητική προσέγγιση του ολλανδού σκηνοθέτη, ο οποίος υπενθύμισε ότι η ηθική υπάρχει πριν από τους νόμους και την πολιτική.