Δείγμα πυγμής στο «άτακτο» Χονγκ Κονγκ

Από τότε που ξέσπασε η πανδημία το 2020, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, δεν είχε βγει από τη χώρα. Χθες, άφησε για πρώτη φορά τα όρια της ηπειρωτικής Κίνας, φτάνοντας στο Χονγκ Κονγκ για μια αυστηρά προγραμματισμένη επίσκεψη με στόχο να ενισχύσει την εξουσία του στην πόλη που την αμφισβητεί σταθερά. Ο Σι ξεκίνησε τη διήμερη επίσκεψη φθάνοντας με τρένο υψηλής ταχύτητας, υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Τον υποδέχθηκαν μαθητές που κουνούσαν μικρές σημαίες της Κίνας μπροστά από μεγάλες πινακίδες που έγραφαν: «Μια νέα εποχή: σταθερότητα, ευημερία, ευκαιρία».

Ο Σι δεν ταξίδεψε εδώ και 29 μήνες, από τότε που ξεκίνησε η πανδημία. Η απόφασή του να επισκεφθεί το Χονγκ Κονγκ παρά την πρόσφατη αύξηση των κρουσμάτων Covid στην πόλη των 7,5 εκατομμυρίων κατοίκων, υπογραμμίζει τη σημασία που δίνει το Πεκίνο για την κατάσταση στην πρώην βρετανική αποικία. Είναι η πρώτη φορά που ο κινέζος πρόεδρος βρίσκεται στο Χονγκ Κονγκ από τότε που επέβαλε σαρωτική καταστολή στην πόλη το 2019, αφότου οι αντικυβερνητικοί διαδηλωτές δημιούργησαν μια σοβαρή πρόκληση για την κυριαρχία του Πεκίνου.

Η αυστηρά οργανωμένη επίσκεψη, δείχνει ότι οι δημόσιες εμφανίσεις του Σι θα περιοριστούν και οι διαδηλωτές θα κρατηθούν μακριά, αποτρέποντας ανεπιθύμητες εκπλήξεις. Οι Αρχές δημιούργησαν περιμέτρους ασφαλείας γύρω από τις περιοχές που θα επισκεφθεί ο Σι, βάζοντας προσωρινούς φράχτες και ψηλά πλαστικά φράγματα γεμάτα νερό και κλείνοντας πολλούς δρόμους, ενώ απαγορεύθηκαν τα drones σε όλη την πόλη.

«Αν και δεν έχει απομακρυνθεί από την ηπειρωτική Κίνα από τις αρχές του 2020, ο Σι πιστεύει ότι, όσον αφορά το κύρος όσο και τη δημοτικότητά του, θα ήταν καλό για αυτόν να επισκεφθεί έστω και για λίγο το Χονγκ Κονγκ», δήλωσε ο Βίλι Βο-Λαπ Λαμ, επίκουρος καθηγητής στο Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ. Ο Σι θα παραστεί σήμερα στην ορκωμοσία του επόμενου κυβερνήτη της πόλης, Τζον Λι, πρώην αρχηγού ασφαλείας, και της κυβέρνησής του, όπως έκανε κάθε κινέζος ηγέτης από την επίσημη τελετή παράδοσης της πόλης το 1997 από τη Βρετανία. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ο Σι, η τρίτη θητεία του οποίου θα εγκριθεί από το συνέδριο του ΚΚ Κίνας το φθινόπωρο, δεν θα διανυκτερεύσει στην πόλη, αλλά στη γειτονική Σενζέν.

Το 1997, το Πεκίνο αντιμετώπισε αρχικά το Χονγκ Κονγκ πιο χαλαρά. Είχε υποσχεθεί στην πόλη 50 χρόνια υπό το δόγμα «μίας χώρα, δύο συστήματα», επιτρέποντάς της να διατηρήσει τα δικά της νομικά, πολιτικά και οικονομικά συστήματα ενώ η Κίνα χειριζόταν τις εξωτερικές υποθέσεις και την εθνική άμυνα. Αλλά το 2019, αυτές οι δεσμεύσεις φάνηκαν να μην τηρούνται. Ενώ το Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να είναι πιο ελεύθερο από την ηπειρωτική Κίνα, οι διαφορές έχουν συρρικνωθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια.

«Η κυβέρνηση θα έλεγε ότι διοικεί το Χονγκ Κονγκ σύμφωνα με τον βασικό νόμο και το δόγμα: μια χώρα, δύο συστήματα», λέει στους «New York Times» η Σούρια Ντέβα, καθηγήτρια στη Νομική Σχολή Μακουάρι της Αυστραλίας, με ειδίκευση στο Χονγκ Κονγκ. «Αλλά ο βασικός νόμος έχει όλο και λιγότερο πραγματικό νόημα στην πράξη, διότι πλέον γίνεται αυτό που θέλει η κινεζική κυβέρνηση».

Ισως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι το πώς το Χονγκ Κονγκ επιλέγει τους ηγέτες του. Υπό βρετανική κυριαρχία, οι κυβερνήτες διορίζονταν από το Λονδίνο. Ωστόσο, ο βασικός νόμος, το τοπικό Σύνταγμα του Χονγκ Κονγκ, λέει ότι το ανώτατο εκτελεστικό και νομοθετικό συμβούλιο πρέπει να εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία. Παρότι έχουν περάσει 25 χρόνια αυτό δεν έγινε ποτέ. Ο Τζον Λι, ο πρώην αξιωματούχος ασφαλείας που ορκίζεται σήμερα κυβερνήτης, δεν αντιμετώπισε κανέναν ανταγωνισμό όταν επιλέχτηκε τον Μάιο. Πήρε το 99,2% των ψήφων από την αυστηρά διορισμένη, από το Πεκίνο, επιτροπή των 1.400 ατόμων που επιλέγει τον ηγέτη του Χονγκ Κονγκ.

«Αναγεννήθηκε από τις στάχτες του»

«Το Χονγκ Κονγκ άντεξε τη μια σοβαρή πρόκληση μετά την άλλη και ξεπέρασε τον έναν κίνδυνο μετά τον άλλο» δήλωσε ο Σι σε μια σύντομη ομιλία κατά την άφιξή του. «Μετά την καταιγίδα, το Χονγκ Κονγκ αναγεννήθηκε από τις στάχτες, δείχνοντας ακμάζουσα ζωτικότητα».

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν την επίσκεψη του Σι ως μια περιοδεία νίκης, αφού το Πεκίνο ενίσχυσε τον έλεγχό του στο Χονγκ Κονγκ με έναν σαρωτικό νόμο για την εθνική ασφάλεια, έπειτα από μαζικές διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας το 2019. «Είναι μια γιορτή για τη νίκη της κεντρικής κυβέρνησης επί της αντιπολίτευσης στο Χονγκ Κονγκ» σχολιάζει ο Τζον Μπερνς, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής και Δημόσιας Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ.

Κατά την τελευταία επίσκεψή του στο Χονγκ Κονγκ πριν από πέντε χρόνια, ο Σι είχε προειδοποιήσει για τυχόν πράξεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την κυριαρχία της Κίνας, λέγοντας ότι η πόλη πρέπει να ενισχύσει τις ρυθμίσεις εθνικής ασφάλειας. Είχε πει επίσης ότι οποιαδήποτε απόπειρα «χρήσης του Χονγκ Κονγκ για διείσδυση και δολιοφθορά κατά της ηπειρωτικής χώρας είναι μια πράξη που ξεπερνά την κόκκινη γραμμή και απολύτως ανεπίτρεπτη». Λίγο αφότου ο Σι έκανε αυτές τις αυστηρές παρατηρήσεις, δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ διαδήλωσαν στους δρόμους ζητώντας πιο ελεύθερες εκλογές. Κάποιοι είχαν θίξει την περίπτωση του Λιου Σιαομπό, νικητή του βραβείου Νομπέλ Ειρήνης που φυλακίστηκε στην Κίνα, ο οποίος εκείνη την εποχή είχε νοσηλευτεί για θεραπεία καρκίνου. Θα πέθαινε υπό κράτηση δύο εβδομάδες αργότερα.