Φιλοφρονήσεις με φόντο τα F-16

Σε πολύ καλό κλίμα διεξήχθη χθες το απόγευμα η πολυαναμενόμενη συνάντηση του Τζο Μπάιντεν και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Μαδρίτη, όπως φάνηκε και από τα θερμά χαμόγελα και τις χειραψίες των δύο προέδρων κατά την έναρξη των εργασιών της χθεσινής ημέρας της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα μάλιστα με την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, ανάμεσα στα άλλα, οι δύο ηγέτες «συζήτησαν για τη σημασία της διατήρησης της σταθερότητας σε Αιγαίο και Συρία».

Νωρίτερα, μπροστά στις κάμερες, ο Μπάιντεν είχε ευχαριστήσει τον Ερντογάν για τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη Φινλανδία και τη Σουηδία ανοίγοντας τον δρόμο για την ένταξη των δύο σκανδιναβικών χωρών στο ΝΑΤΟ, καθώς και για τις προσπάθειες που καταβάλλει η Τουρκία προκειμένου να επαναληφθούν οι εξαγωγές σιτηρών από την Ουκρανία. Από την πλευρά του, ο τούρκος πρόεδρος εξέφρασε τη χαρά του που συναντούσε τον αμερικανό ομόλογό του «έπειτα από πολύ καιρό» – το τελευταίο τους τετ α τετ ήταν τον περασμένο Οκτώβριο.

Είναι γεγονός, εξάλλου, ότι τα όσα προηγήθηκαν της συνάντησης είχαν αφαιρέσει ουσιαστικά από την ατζέντα δύο «καυτά» θέματα τα οποία το τελευταίο διάστημα έριχναν βαριά τη σκιά τους στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με την Τουρκία. Το πρώτο, αναμφίβολα, έχει να κάνει με την άρση του βέτο της Αγκυρας στην έναρξη της διαδικασίας ένταξης Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Μια εξέλιξη για την οποία η Ουάσιγκτον άσκησε έντονες παρασκηνιακές πιέσεις, διαμεσολαβώντας στις διαπραγματεύσεις κυρίως μέσω του γ.γ. της Συμμαχίας, Γενς Στόλτενμπεργκ. Οσο για το δεύτερο, αφορά το αίτημα της Τουρκίας, που υποβλήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, για την αγορά 40 νέων αεροσκαφών F-16 τελευταίου τύπου από τις ΗΠΑ και τον εκσυγχρονισμό άλλων 80 που διαθέτει ήδη στην πολεμική της αεροπορία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου της Τουρκίας με τις δύο σκανδιναβικές χώρες, αμερικανός αξιωματούχος επιχείρησε να διαψεύσει τις επίμονες «διαρροές» περί ανταλλαγμάτων εκ μέρους της χώρας του προς τον Ερντογάν. «Οι ΗΠΑ δεν πρόσφεραν οτιδήποτε στην Τουρκία, ενώ δεν τους ζητήθηκε και κάτι από την Τουρκία», είπε. Ωστόσο, μάλλον δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο ότι λίγες ώρες μετά την υπογραφή του μνημονίου, η βοηθός υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Σελέστ Ουάλαντερ, δήλωσε δημοσίως ότι «οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πλήρως τα σχέδια εκσυγχρονισμού του στόλου των F-16 της Τουρκίας, γιατί αυτό συμβάλλει στην ασφάλεια του ΝΑΤΟ και, κατά συνέπεια, στην ασφάλεια της Αμερικής».

Οπως χαρακτηριστικά έγραψε και το Bloomberg σε σχετικό ρεπορτάζ του, η συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν έγινε αφού ο δεύτερος ήρε την αντίθεσή του στα αιτήματα Σουηδίας και Φινλανδίας, «μια κίνηση με την οποία φαίνεται ότι κέρδισε τη στήριξη των ΗΠΑ για την ενίσχυση της πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας, της δεύτερης μεγαλύτερης στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο».

Υπενθυμίζεται, βεβαίως, πως δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση Μπάιντεν τάσσεται υπέρ της αποδοχής του αιτήματος της Αγκυρας για τα F-16. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, επόμενα βήματα δεν είχαν υπάρξει, εξαιτίας της αντίθεσης πολλών μελών του αμερικανικού Κογκρέσου – με πρώτο και καλύτερο τον Μπομπ Μενέντεζ, επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων της Γερουσίας. Σε αυτό το φόντο, τον Μάρτιο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απηύθυνε επιστολή προς ορισμένα μέλη του Κογκρέσου τα οποία αντιτίθενται στην παραπάνω συμφωνία, τονίζοντας ουσιαστικά πως η σύναψη του σχετικού συμβολαίου εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ.