Το άλλο πρόσωπο του Καζανόβα

Τα περισσότερα από αυτά που γνωρίζουμε ή νομίζουμε ότι γνωρίζουμε για τον Τζιάκομο Καζανόβα είναι αυτά που μας λέει σε δώδεκα τόμους στο έπος των απομνημονευμάτων του, «Histoire de Ma Vie» («Ιστορία της ζωής μου», στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αγρα).

Μία νέα βιογραφία του, το «Adventurer: The Life and Times of Giacomo Casanova» (Yale), από τον καθηγητή στο Χάρβαρντ, ερευνητή και μελετητή του 18ου αιώνα, Λίο Ντάμρος, διευκρινίζει και διορθώνει ψέματα, καυχήματα και λάθη στις χρονολογίες που έγραφε ο Καζανόβα.

Ο Τζιάκομο Καζανόβα, του οποίου το επώνυμο σημαίνει «νέο σπίτι», ασκούσε πολλά επαγγέλματα – βιολιστής, τζογαδόρος, κατάσκοπος, Καβαλιστής, στρατιώτης, άνθρωπος των γραμμάτων. Κυρίως όμως δουλειά του, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα, ήταν να εξαπατά τους ανόητους. Οι κατακτήσεις του στο μπουντουάρ, σε άμαξες, σε λουτρά ή πίσω από θαλερούς θάμνους έχουν επισκιάσει τα επιτεύγματά του ενόσω φορούσε τα ρούχα του. Ο Καζανόβα μετέφρασε την «Ιλιάδα» στα ιταλικά. Δημοσίευσε ένα ουτοπικό μυθιστόρημα. Ασχολήθηκε με προβλήματα της κλασικής γεωμετρίας και επιδόθηκε σε λογοπαίγνια με τον Βολταίρο. Γοήτευσε ακόμη και εκείνους που του άνοιξαν τον δρόμο προς τη γαλλική αυλή, υποδυόμενος τον οικονομολόγο και πουλώντας στον Λουδοβίκο ΙΕ’ την ιδέα του εθνικού λαχείου.

Ο βιογράφος του, Ντάμρος, επισημαίνει ότι τα απομνημονεύματα του Καζανόβα είναι ένα αριστούργημα του ρεπορτάζ. Ο λόγος του έχει τη φρεσκάδα της ζωντανής μετάδοσης, γράφοντας για μια κοσμική επανάσταση που ακόμη και σήμερα δέχεται πολεμική: για την αρχή της προσωπικής ελευθερίας. Παρά το γεγονός ότι ήταν θρησκευόμενος και υποστήριξε το παλαιό καθεστώς, ο Καζανόβα υπηρέτησε αυτή την αρχή πέρα από κάθε εμπόδιο νόμου. Στόχος του ήταν η αχαλίνωτη απόλαυση ανεξάρτητα από το κόστος στους άλλους ή στον εαυτό του.

Η βιογραφία του Ντάμρος συμπυκνώνει στην αφήγησή του σε 400 σελίδες μια καλή έρευνα για έναν διανοούμενο και για τα μέρη που διέσχισε ως πλανόδιος τσαρλατάνος. Αλλά πρόκειται για την αφήγηση μίας ζωής που απευθύνεται στο αναγνωστικό κοινό της εποχής #MeToo. Ο Ντάμρος υποστηρίζει ότι ο Καζανόβα (και άλλοι της εποχής του) στόχευε κορίτσια και νεαρές έφηβες για τις σεξουαλικές κατακτήσεις του, συχνά με τη συνενοχή των μητέρων τους. Και η πρώτη παράγραφος του βιβλίου ξεκινά προειδοποιητικά: «η σταδιοδρομία του Καζανόβα ως σαγηνευτή… είναι συχνά ανησυχητική και μερικές φορές πολύ σκοτεινή». Ωστόσο, το βιβλίο του παραμένει μια εντυπωσιακή και καλά ενημερωμένη μελέτη ενός «εξαιρετικού χαρακτήρα» σε όλο του το σκοτάδι και τη λαμπρότητά του.