Η ατμόσφαιρα στο Κογκρέσο γίνεται ολοένα και πιο αρνητική για την Τουρκία

Οι ΗΠΑ δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν την Τουρκία εκτιμά ο Εντι Ζεμενίδης, εκτελεστικός διευθυντής του Ελληνοαμερικανού Συμβουλίου Ηγεσίας (HALC), ένας από τα μέλη της Ομογένειας που βραβεύτηκαν για την προώθηση των ελληνικών συμφερόντων στην Ουάσιγκτον στη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψης Μητσοτάκη. Μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Ζεμενίδης επισημαίνει ότι η ατμόσφαιρα στο Κογκρέσο γίνεται όλο και πιο αρνητική έναντι της Τουρκίας.

Κατανοεί η αμερικανική διοίκηση τους κινδύνους που ενδέχεται να εγκυμονούνται εξαιτίας της οξείας ρητορικής της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας;

Η αμερικανική διοίκηση κατανοεί τους κινδύνους. Το πρόβλημα, όμως, και δεν είναι μόνο τωρινό, αλλά υφίσταται εδώ και χρόνια, είναι ότι δεν έχουν καταλάβει πώς να αντιμετωπίσουν την Τουρκία. Η αντίληψη, που επικρατεί, είναι ότι ο Ερντογάν θα χάσει τις επικείμενες εκλογές και θα λυθούν τα προβλήματα. Εκτιμώ ότι παίζουν το παιχνίδι λανθασμένα, διότι βασίζονται στην παραδοχή ότι θα χάσει. Επιπλέον δεν κατανοούν ότι ορισμένες κινήσεις των ΗΠΑ ενδέχεται να τον ενδυναμώνουν πολιτικά στο εσωτερικό της Τουρκίας. Θα πρέπει να κατανοήσουν ότι ακόμη και αν δεν επανεκλεγεί ο Ερντογάν και προκύψει κυβέρνηση συνασπισμού, αν δεν συμμετέχουν οι Κούρδοι ή άτομα όπως ο Οσμάν Καβάλα η επόμενη ημέρα, μπορεί να είναι χειρότερη. Ας μην ξεχνάμε ότι η ιδέα της «Γαλάζιας Πατρίδας» προέρχεται από τους κεμαλιστές και όχι από τον Ερντογάν.

Θεωρείτε ότι θα παρέμβουν οι ΗΠΑ ώστε να υπάρξει αποκλιμάκωση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας;

Υπάρχει μια σειρά θεμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, όχι μόνο οι σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας. Υπάρχουν το ΝΑΤΟ, η Συρία κ.λπ. Δεν γνωρίζουμε πού θα επιδιώξουν να δώσουν προτεραιότητα οι ΗΠΑ. Ορισμένοι αμερικανοί αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να μην υπάρξει συμφωνία για την ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, οπότε θέτουν το ερώτημα τι θα γίνει μετά. Αν δεν προχωρήσει το ζήτημα αυτό τότε ενδεχομένως αλλάξει η στάση έναντι της Τουρκίας, διότι προς το παρόν υιοθετείται η τακτική «μην ειπωθεί κάτι στον Ερντογάν, που θα προκαλέσει την αντίδρασή του». Αν δεν προχωρήσουν οι αποφάσεις στο ΝΑΤΟ μπορεί να αλλάξει εντελώς η τακτική αυτή σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Οι δηλώσεις σχετικά με το ότι η Τουρκία έχει «θεμιτές ανησυχίες ασφαλείας» δηλώνουν αναγνώριση, αλλά ενδεχομένως κανείς δεν είναι έτοιμος να κάνει ουσιαστικές παραχωρήσεις προς την Τουρκία. Τα F-16 δεν θα τα πάρει για τον λόγο αυτό. Εξάλλου, η αμερικανική κυβέρνηση δεν μπορεί να αποφασίσει από μόνη της.

Κάποιοι διασυνδέουν την αντίρρηση της Τουρκίας για την ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ με τα F-16 και υποστηρίζουν ότι αν υπάρξει συμφωνία πώλησης από τις ΗΠΑ, η Αγκυρα θα άρει τις αντιρρήσεις της.

Αν η Τουρκία βλέπει έτσι το ζήτημα, δεν κατανοεί τις διαδικασίες. Δεν αρκεί η συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεων ΗΠΑ και Τουρκίας, και υπάρχουν πολλά ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών που δεν έχουν επιλυθεί, ανάμεσά τους και το CATSA. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ούτε που συζητά με το Κογκρέσο για το ζήτημα της συμπεριφοράς της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ στη βάση ότι υπάρχει σειρά άλυτων προβλημάτων. Η ατμόσφαιρα στο Κογκρέσο γίνεται ολοένα και πιο αρνητική. Υπάρχουν πολλά ζητήματα που φαίνεται να θέλει η Τουρκία. Κάποιοι λένε ο Ερντογάν θέλει να τον καλέσει σε συνάντηση ο Μπάιντεν. Αλλοι κάνουν λόγο για τον Γκιουλέν. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι δεν θα λάβει ποτέ τα F-16 η Τουρκία, αλλά θα τα πάρει με όρους και υπάρχουν διαδικασίες. Σύμφωνα με την ανεπίσημη κοινοποίηση ξένων στρατιωτικών πωλήσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο οι Τούρκοι δεν ζήτησαν καινούργια F-16, παρά αναβαθμίσεις σε υφιστάμενα, κάποια στοιχεία ραντάρ και πυραύλους. Μέχρι τώρα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει λάβει θετική απάντηση από το Κογκρέσο.

Πώς ερμηνεύει το Κογκρέσο το κλιμακούμενο ξέσπασμα του Ερντογάν.

Εκτιμούν ότι είναι παράλογος. Μπορεί η ρητορική Ερντογάν να είναι τώρα πιο οξεία από ό,τι συνήθως, αλλά στο Κογκρέσο γνωρίζουν ότι έχει ήδη καταθέσει στον ΟΗΕ επίσημο έγγραφο αμφισβήτησης της κυριαρχίας ελληνικών νησιών. Δεν κάνει τώρα κάτι καινούργιο. Ηδη ο έλληνας Πρωθυπουργός έδειξε στο Κογκρέσο στοιχεία για τις τουρκικές παραβιάσεις. Το Κογκρέσο γνωρίζει τους κινδύνους πριν από την κλιμάκωση της ρητορικής. Ο μεγάλος κίνδυνος τώρα, και το εξηγούμε στο Κογκρέσο, είναι ότι αλλάζουν τα δεδομένα στο εσωτερικό της Τουρκίας. Η αντιπολίτευση υιοθετεί την ίδια στάση με αυτή του Ερντογάν. Το πρόβλημα γίνεται μακροπρόθεσμο. Δεν είναι πια ένα πρόβλημα Ερντογάν. Οχι μόνο ως προς την Ελλάδα, αλλά και ευρύτερα όσον αφορά τους Κούρδους, την Αρμενία, την Ευρώπη, το ΝΑΤΟ.

Προετοιμάζονται στις ΗΠΑ για την εξέλιξη αυτή;

Κανείς δεν ξέρει πώς να αντιμετωπίσει την Τουρκία, ούτε σε ΗΠΑ ούτε σε Ευρώπη. Ο μόνος τρόπος είναι να υπάρξει αλλαγή εντός της Τουρκίας. Το κακό είναι ότι όταν υπήρξαν ευκαιρίες να υποστηριχθεί η αντιπολίτευση δεν έγινε. Τώρα η τουρκική αντιπολίτευση παίζει το παιχνίδι του Ερντογάν. Το καλύτερο, ίσως, μήνυμα προς την Τουρκία θα ήταν να της δοθεί ευκαιρία να συμμετάσχει στο πλαίσιο της συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά με όρους. Να σκεφτούμε, για παράδειγμα, με ποιους όρους μπορεί η Τουρκία να συμμετάσχει στην ενεργειακή συνεργασία της περιοχής. Από το ενεργειακό η συνεργασία θα μπορούσε να επεκταθεί στην ασφάλεια. Η τριμερής συνεργασία, που ξεκίνησε από την ενέργεια, έχει περάσει στην ασφάλεια, τον τουρισμό, την κλιματική αλλαγή.

Η περιοχή βρίσκεται σε φάση αποφάσεων, αλλά χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας. Η συνεργασία είναι μεγαλύτερη και πιο σημαίνουσα από την Τουρκία, και η Αγκυρα ανησυχεί διότι όσο προχωρά η συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο δεν επηρεάζει τους κανόνες.