Προπαγάνδα {LF}ή τύφλωση;

Τα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή έδωσαν αφορμή για ποικίλες εκδόσεις, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο ενδιαφέρουσες. Επίσης, η «Καθημερινή» είχε την ιδέα να εντάσσει στο σημερινό φύλλο της αναπαραγωγές φύλλων της κρίσιμης περιόδου 1921-22. Εχει το ενδιαφέρον του, νομίζω, να διαβάζει κανείς πώς αντιμετωπίζονταν τα γεγονότα και οι εξελίξεις στο μικρασιατικό μέτωπο από τις τότε συμπολιτευόμενες εφημερίδες (επιφυλάσσομαι να επανέλθω και με τις αντιπολιτευόμενες, τις βενιζελικές).

Την επομένη, λοιπόν, της κατάληψης από τον ελληνικό στρατό του Εσκί Σεχίρ, του Δορυλαίου των Βυζαντινών (Παλαιόκαστρου, αν μεταφράζαμε την τουρκική ονομασία του), τον Ιούλιο του 1921, διαβάζουμε:

«Ο εχθρός, αιχμαλωτισθείς, κατακερματισθείς, δεκατισθείς, αποσυντεθείς, δεν θεωρείται πλέον υπάρχων. […] Ο μικρασιατικός αγών δύναται να κηρυχθή ούτω φθάνων εις το τέρμα του, ενωρίτερον, πολύ ενωρίτερον ή όσον υπελογίσθη. Ο εχθρός θ’ αναγκασθή να υποταγή. Μετ’ ου πολύ θα ρίψει το όπλον και θα ζητήση, ως χάριν, την ειρήνην, την οποία αφρόνως απέρριπτε χθες. Και η Ελλάς, νικήτρια, θα επιβάλη τους όρους της. […] Ο πόλεμος τερματίζεται ήδη, και αύριο (sic), ταχύτερον πάσης προσδοκίας, θα επανέλθουν πλέον εις την ελληνικήν εστίαν οι Ελληνες μαχηταί, νικηταί του τελευταίου (sic) των ελληνικών πολέμων». Μάλιστα, η έμπλεος ενθουσιασμού αυτή περιγραφή των εξελίξεων συνοδεύεται και από την προτροπή προς τον εκεί μαχόμενο στρατό να χαρίσει «εις την θηριώδην τουρκικήν ψυχήν το εμβόλιον (sic) του ελληνικού πολιτισμού».

Οσο για τη συνέχεια του όλου εγχειρήματος, και κυρίως την τελευταία πράξη του, περίπου ένα χρόνο αργότερα, από πού να αρχίσει κανείς και πού να τελειώσει.

Ενα άλλο, εξάλλου, ενδιαφέρον στοιχείο των σχετικών δημοσιευμάτων είναι οι χαρακτηρισμοί οι οποίοι επιδαψιλεύονται στους βενιζελικούς, στον ίδιον τον Βενιζέλο, καθώς και στις προσκείμενες σε αυτόν εφημερίδες. Ετσι, ο κρητικός πολιτικός αποκαλείται συστηματικά «ο Απέχων» (προφανώς λόγω δηλώσεών του ότι απέχει από την πολιτική ζωή της χώρας). Ενόψει, μάλιστα, του τότε επικείμενου γάμου του με την Ελενα Σκυλλίτση, σε κρεσέντο απαξίωσής του, ο Βενιζέλος αποκαλείται «ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην Βενιζέλος κύριος Ελευθέριος Σκυλλίτσης»! Οσο για τις εφημερίδες του βενιζελικού στρατοπέδου, έχουμε «αι βενιζελίδαι», η «πρωινή βενιζελίς», αλλά και «αι βενιζελικαί δριδριδρίδες» (ή ίσως δριθριδρίδες ή δριδριθρίδες, το κείμενο είναι κακοτυπωμένο και ως εκ τούτου δυσανάγνωστο). Αυτό, πάλι, τι να σημαίνει; Οσο και αν έψαξα, δεν μπόρεσα να αποκρυπτογραφήσω τη λέξη. Πάσα σχετική υπόδειξη ή πληροφορία όχι απλώς ευπρόσδεκτη αλλά και πολύτιμη.

Επιδόρπιο

Μιας και πιάσαμε τα βενιζελοκωνσταντινικά σήμερα, ο Βενιζέλος σε κάποια δήλωσή του αναφέρει: «Μεταξύ ημών και του Στέμματος ηνεώγη χάσμα». Πόθεν, άραγε, αυτός ο τύπος ηνεώγη, και όχι ηνοίγη, ηνοίχθη ή έστω ηνεώχθη, στο μέτρο που, όπως υποθέτω, πρόκειται για αόριστο του ρήματος ανοίγνυμαι; Και ως προς αυτό πάσα υπόδειξη ευπρόσδεκτη.