Διαφωνούν για την αναγνώριση της Ουκρανίας ως υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης στηρίζουν ομόφωνα την Ουκρανία στον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας, όμως δεν υπάρχει καμία ομοφωνία όσον αφορά το αίτημα του Κιέβου να αναγνωριστεί ως υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ. Σήμερα, η Κομισιόν αναμένεται να προτείνει να δοθεί επίσημα το καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Ουκρανία και τη γειτονική της Μολδαβία, όμως η τελική απόφαση απαιτεί ομοφωνία των 27 ηγετών της ΕΕ, οι οποίοι θα πάρουν μέρος στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών την επόμενη εβδομάδα, και ακόμα δεν έχουν καταλήξει σε κοινή θέση για το τι θα γίνει.

Η απόρριψη του αιτήματος της Ουκρανίας – ή ακόμη και η αναφορά για μια μελλοντική «προοπτική ένταξης» – θα ήταν καταστροφικό πλήγμα για τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δυνητικά αποθαρρύνοντας πολλούς από τους 40 εκατομμύρια Ουκρανούς, και ιδιαίτερα τον στρατό του, ο οποίος συνεχίζει να δέχεται σοβαρές απώλειες πολεμώντας τους ρώσους εισβολείς, που πλέον έχουν καταλάβει μεγάλες περιοχές στα νότια και τα ανατολικά της χώρας.

Μια τέτοια απόρριψη, σχολιάζει το Politico, θα πυροδοτούσε περαιτέρω τις φαντασιώσεις του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με την ανάκτηση μιας σφαίρας επιρροής που μοιάζει με αυτήν της Σοβιετικής Ενωσης και του καθεστώτος της υπερδύναμης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι υποστηρικτές της προσπάθειας ένταξης της Ουκρανίας λένε ότι οτιδήποτε λιγότερο από το καθεστώς υποψήφιας χώρας θα ενθάρρυνε τον Πούτιν να παρατείνει τον πόλεμο.

Ωστόσο, αξιωματούχοι σε ορισμένες κυβερνήσεις της ΕΕ – ιδίως της Δανίας και της Πορτογαλίας – εκφράζουν έντονη απροθυμία να χορηγήσουν καθεστώς υποψήφιας χώρας, υποστηρίζοντας ότι εάν η Ουκρανία δεν βρισκόταν σε πόλεμο, δεν θα πληρούσε τα κριτήρια για την έναρξη ενταξιακών συνομιλιών. Η Μολδαβία, θεωρούν, θα απείχε ακόμα περισσότερο.

Αλλες κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους για τη χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας, αλλά πιέζουν να τεθούν όροι που καθιστούν σαφές ότι οι πραγματικές ενταξιακές διαπραγματεύσεις δεν θα μπορούσαν να ξεκινήσουν έως ότου η Ουκρανία είναι ξανά πλήρης και ειρηνική, και ότι το Κίεβο έχει κάνει βήματα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ενισχύοντας τον κανόνα του δικαίου και του σεβασμού των δημοκρατικών θεσμών.

Οι περισσότερες ανατολικές χώρες της ΕΕ, ιδίως η Πολωνία και οι Βαλτικές, τάσσονται σθεναρά υπέρ της χορήγησης του καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην Ουκρανία και κάποιες των χωρών αυτών εκφράζουν προθυμία να επισπευσθεί η διαδικασία ένταξης. «Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στο σαφές και ισχυρό πολιτικό μήνυμα της EUCO να χορηγήσει στην Ουκρανία καθεστώς υποψήφιας χώρας», δήλωσε ο πρεσβευτής της Πολωνίας στην ΕΕ Αντρέι Σαντός, προσθέτοντας: «Κατά τη γνώμη μου, η Ουκρανία θα λάβει το καθεστώς υποψήφιας χώρας την επόμενη εβδομάδα».

Οσον αφορά το ενδεχόμενο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να επιβάλει αυστηρούς όρους που θα έπρεπε να πληροί η Ουκρανία για να ξεκινήσουν οι ενταξιακές συνομιλίες, ο Σαντός είπε: «Σχετικά με τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό, ας περιμένουμε τη γνώμη της Κομισιόν την Παρασκευή. Είναι προφανές και πρόκειται για ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αλλά για να μεταρρυθμίσουμε αποτελεσματικά πρέπει πρώτα να σταματήσουμε τον πόλεμο».

Σε ένδειξη της σφοδρής και συνεχιζόμενης διαφωνίας μεταξύ των χωρών – μελών, ένα αναθεωρημένο σχέδιο των συμπερασμάτων για τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της επόμενης εβδομάδας, που ετοιμάστηκε το πρωί της Τετάρτης, περιελάμβανε μια ενότητα με τίτλο «Αιτήσεις για μέλη της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Γεωργίας», αλλά χωρίς κάποιο συνοδευτικό κείμενο. Ορισμένοι διπλωμάτες, σημειώνοντας τις ιδιαίτερα έντονες απόψεις στη Βαρσοβία, το Βίλνιους, το Ταλίν και τη Ρίγα, προειδοποίησαν για ένα επικίνδυνο ρήγμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης για το θέμα. Αλλά στην πραγματικότητα οι διαχωρισμοί μεταξύ των κρατών – μελών δεν είναι τόσο ξεκάθαροι. Στην πραγματικότητα, οι πιθανότητες της Ουκρανίας και της Μολδαβίας θα ήταν μηδενικές χωρίς την υποστήριξη της Γαλλίας και της Γερμανίας.

Ο Μακρόν στην επίσκεψή του στη Μολδαβία την Τετάρτη φάνηκε να στηρίζει την ενταξιακή πορεία της χώρας και της Ουκρανίας, αλλά όχι και της Γεωργίας. Επικαλέστηκε όμως ευαίσθητα ζητήματα που αφορούν μεγάλες καθυστερήσεις στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, όπως η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία. Και ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς φαίνεται να κινείται προσεκτικά προς την υποστήριξη χορήγησης ενταξιακού καθεστώτος στην Ουκρανία, αλλά με λιγότερο ενθουσιασμό και με μεγάλη πίεση από τους κυβερνητικούς εταίρους του για μεγαλύτερη συνεργασία με το Κίεβο. Ακόμα δεν είναι βέβαιο εάν θα υποστηρίξει πλήρως ή μια υπό όρους αναγνώριση καθεστώτος ένταξης.