Ενα βήμα πριν από τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ

Στο τέλος της επόμενης εβδομάδας η Ουκρανία θα γνωρίζει εάν μπορεί να ξεκινήσει τη διαδικασία ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πραγματοποίησε αιφνιδιαστική επίσκεψη το Σάββατο στο Κίεβο όπου είχε συνάντηση με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον ενημέρωσε για την πορεία της αξιολόγησης που γίνεται από την ΕΕ, για το εάν θα συστήσει την Ουκρανία για ένταξη – μια απόφαση που θα ληφθεί στη σύνοδο κορυφής της Ενωσης, στις 23 και 24 Ιουνίου.

Εν τω μεταξύ, όπως έγινε γνωστό, ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι σχεδιάζουν κοινή επίσκεψη στο Κίεβο στα τέλη του μήνα, ακριβώς πριν από τη σύνοδο των G7 που είναι προγραμματισμένη για 26-28 Ιουνίου. Οπως έγραψε η γερμανική εφημερίδα «Bild» της Κυριακής, το Βερολίνο και το Παρίσι βρίσκονται σε συνομιλίες εδώ και καιρό για μια τέτοια κοινή επίσκεψη. Η επίσκεψη των τριών ηγετών θέλει να δείξει την ευρωπαϊκή ενότητα στο θέμα της Ουκρανίας και σίγουρα θα συζητηθούν οι σχέσεις του Κιέβου με την ΕΕ, παρότι η Γερμανία εκφράζει επιφυλάξεις για την έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας της Ουκρανίας.

Εάν πάντως αποφασιστεί κάτι τέτοιο, θα πρόκειται για μια κίνηση που θα αποτελεί ένα προκαταρκτικό βήμα σε μια μακρά διαδικασία. Και οι 27 κυβερνήσεις της ΕΕ θα πρέπει να συμφωνήσουν να χορηγήσουν στην Ουκρανία το καθεστώς υποψήφιας χώρας, μετά το οποίο θα υπάρξουν εκτενείς συνομιλίες για τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται πριν το Κίεβο εξεταστεί για το εάν πληροί τους όρους της ένταξης. Ο πρόεδρος Ζελένσκι ασκεί πιέσεις για ταχεία ένταξη της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ενωση ελπίζοντας ότι έτσι θα μειωθεί η γεωπολιτική της Ουκρανίας μετά την εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου.

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝ. Ωστόσο, οι αξιωματούχοι και οι ηγέτες της ΕΕ προειδοποιούν ότι, ακόμη και με το καθεστώς υποψηφιότητας, η πραγματική ένταξη στην ΕΕ μπορεί να πάρει χρόνια – ή και δεκαετίες. Η Φον ντερ Λάιεν, στο δεύτερο ταξίδι της στο Κίεβο από την έναρξη της επίθεσης της Ρωσίας, υπενθύμισε στον Ζελένσκι ότι παρά την πρόοδο στις διοικητικές μεταρρυθμίσεις και αλλού, υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν. «Εχετε κάνει πολλά για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, αλλά υπάρχει ακόμα ανάγκη για μεταρρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμοστούν, για παράδειγμα, για την καταπολέμηση της διαφθοράς», δήλωσε σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρόεδρο της Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι είπε: «Ολη η Ευρώπη είναι στόχος για τη Ρωσία και η Ουκρανία είναι μόνο το πρώτο στάδιο αυτής της επιθετικότητας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια θετική απάντηση της ΕΕ στην ουκρανική αίτηση για ένταξη μπορεί να είναι μια θετική απάντηση στο ερώτημα εάν το ευρωπαϊκό εγχείρημα έχει καθόλου μέλλον».

Η ένταξη στην ΕΕ είναι μια διαδικασία που συνήθως διαρκεί χρόνια και απαιτεί την τήρηση αυστηρών κριτηρίων – από την οικονομική σταθερότητα μέχρι την εξάλειψη της διαφθοράς και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παρά τις επιφυλάξεις ορισμένων κρατών μελών, οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να εγκρίνουν το καθεστώς υποψηφιότητας της Ουκρανίας σε μια σύνοδο κορυφής στις 23-24 Ιουνίου, αν και υπόκεινται σε αυστηρούς όρους.

Η ρωσική εισβολή – η μεγαλύτερη επίθεση σε ευρωπαϊκό κράτος από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – έχει ανατρέψει την τάξη ασφαλείας της Ευρώπης και ώθησε τις πρωτεύουσες της ΕΕ να ξανασκεφτούν τι πρέπει να αντιπροσωπεύει η Ενωση καθώς και τις οικονομικές, αμυντικές και ενεργειακές πολιτικές της. Τον Μάρτιο, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέρριψαν την έκκληση του Κιέβου για ταχεία ένταξη στο μπλοκ όταν συναντήθηκαν για να αντιμετωπίσουν επειγόντως τις συνέπειες της επίθεσης της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις γειτονικές της χώρες. Τον Απρίλιο, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι αναπόσπαστο στοιχείο του «στρατηγικού οράματος» για τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της χώρας.

ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΑΝ. Ενώ οι Ουκρανοί περιμένουν με αγωνία την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, από την πλευρά των ΗΠΑ, ο πρόεδρος Μπάιντεν επέπληξε τον ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αποκαλύπτοντας ότι είχε κρατήσει αποστάσεις από τις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ περί εισβολής στην Ουκρανία. Ο Μπάιντεν αποκάλυψε ότι ο Ζελένσκι δεν πίστευε τις προειδοποιήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και όπως είπε χαρακτηριστικά «δεν ήθελε να ακούσει» για την πιθανότητα ρωσικής εισβολής, θεωρώντας ότι οι προβλέψεις των Αμερικανών δημιουργούν πρόβλημα στην εύθραυστη οικονομία της χώρας του. «Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία ότι η Ρωσία ήθελε να εισβάλλει σε ουκρανικό έδαφος. Ξέρω ότι πολλοί έλεγαν ότι υπερέβαλλα αλλά είχαμε συγκεκριμένα δεδομένα στα χέρια μας για να υποστηρίξουμε κάτι τέτοιο. Ο Ζελένσκι δεν ήθελε να το ακούσει», τόνισε ο αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας στο Λος Αντζελες.