Γιατί επιλέγει {LF}την ένταση η Τουρκία

Εχουμε δει τις τελευταίες μέρες ότι οι δηλώσεις και οι ενέργειες από την τουρκική πλευρά έχουν οξυνθεί πάρα πολύ σε σύγκριση με το παρελθόν. Οι δηλώσεις είναι πολύ σκληρές και από τον Ερντογάν και από την αντιπολίτευση. Παράλληλα, οι παραβιάσεις και οι υπερπτήσεις έχουν αυξηθεί. Εχουν δημιουργήσει ένα κλίμα ανησυχίας σε όλους. Μπορούμε να αναπτύξουμε διάφορες θεωρίες για να απαντήσουμε γιατί η Τουρκία έχει αποφασίσει αυτή την επιθετική μεθόδευση. Ομως δεν θα πρέπει να οδηγούμαστε σε εξηγήσεις που θα μας καθησυχάζουν, δηλαδή του τύπου ότι τα κάνει για εσωτερικούς λόγους ή για εντυπώσεις. Ισχύουν και αυτά αλλά δεν είναι οι βασικοί λόγοι.

Η Τουρκία θεωρεί πως έχει πάρει μεγαλύτερη αξία, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και της αναβάθμισης του ρόλου του ΝΑΤΟ. Θεωρεί ότι παίζει μεγάλο ρόλο στην περιοχή και θέλει να δείξει ότι «είμαι ο ισχυρός στον χώρο, ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς εμένα». Το μήνυμα αυτό προσπαθεί να το περάσει και στους Ευρωπαίους και στους Αμερικανούς.

Πώς αντιμετωπίζουμε εμείς αυτήν την ένταση που επιλέγει η Τουρκία; Είναι σαφές ότι η κυρία αντιμετώπιση είναι με διπλωματικό τρόπο και με το εργαλείο που έχουμε στα χέρια μας, τις ισχυρές Ενοπλες Δυνάμεις. Ομως η διπλωματία που ακολουθούμε είναι ετεροβαρής. Δηλαδή δίνουμε πολλά περισσότερα σε κάθε συμφωνία μας και σχέση μας απ’ αυτά που παίρνουμε και διασφαλίζουμε.

Είδαμε πως αμέσως μετά το ταξίδι του Πρωθυπουργού στην Αμερική – που είχε καλλιεργήσει αυξημένες προσδοκίες – εμφανίστηκε και ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας να συζητάει με τους Αμερικανούς για την αναβάθμιση των F-16 και ενδεχομένως και για επανένταξή τους στα F-35. Αν είχε δοθεί μία γραμμή από τους Αμερικανούς προς τους Τούρκους τότε θα μπορούσαν να ήταν λίγο ηπιότερες οι τουρκικές αντιδράσεις.

Ταυτόχρονα παρατηρούμε πως η Γερμανία επιχειρεί να αναλάβει πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης στις αντιπαραθέσεις μας με την Τουρκία. Αλλά καταλήγει πάλι στην ίδια μεθόδευση, «βρείτε τα μεταξύ σας». Εξισώνει αυτόν που προκαλεί τα προβλήματα με αυτόν που τα υφίσταται. Θεωρώ λοιπόν ότι στο θέμα της διπλωματίας κάτι πρέπει να αλλάξει ή δεν είναι τόσο αποτελεσματικό. Η γερμανίδα ΥΠΕΞ υποστήριξε επίσης πως μέχρι την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να τους προσφερθούν εγγυήσεις ασφαλείας. Θέλουμε να δούμε κάτι ανάλογο με την Ελλάδα με την Κύπρο που είναι μέλη της ΕΕ. Αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε την ίδια αντιμετώπιση και υποστήριξη, παρά το γεγονός ότι είμαστε βολικοί.

Οι Ενοπλες Δυνάμεις είναι πάντα ένα εργαλείο που βοηθάει στην υλοποίηση της διπλωματίας με την προϋπόθεση ότι είναι ισχυρές και είναι εμφανές ότι η χώρα έχει πρόθεση να τις χρησιμοποιήσει. Αποτροπή είναι να ξέρει ο άλλος ότι έχεις τη βούληση να τις χρησιμοποιήσεις. Διαφορετικά δεν έχει νόημα. Οι Ενοπλες Δυνάμεις χρησιμοποιούμενες συνδυαστικά με τη διπλωματία μπορούν να φέρουν το καλύτερο αποτέλεσμα.

Το να κάνουμε πρόβλεψη μέχρι πού θα το πάει η Τουρκία, δεν είναι και πολύ ασφαλές. Ομως προσπαθώντας να αναλύσουμε τα δεδομένα και να σκεφτούμε αν την Τουρκία τη βολεύει ένα θερμό επεισόδιο, η λογική λέει ότι δεν τη βολεύει. Οι πιέσεις που ασκεί έχουν ως σκοπό να κερδίσει αυτά που διεκδικεί από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Εχουμε ένα εργαλείο στα χέρια μας και αυτό είναι η τελωνειακή ένωση και η οικονομική συνεργασία της Τουρκίας με την Ευρώπη. Θα πρέπει να θέσουμε κάποιους όρους έτσι ώστε να την υποχρεώσουμε να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο.

Ο Ευάγγελος Αποστολάκης είναι ναύαρχος ε.α., πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας, επίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ