Η τεχνολογία διαβατήριο για ένα «πράσινο» μέλλον

Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει λύσεις για την επίτευξη του στόχου των μηδενικών εκπομπών άνθρακα, ωστόσο αυτές δεν είναι ώριμες ώστε να αποτελέσουν τη βασική λύση, επισημαίνει ο δρ Νικόλαος Λιάπης,  μηχανολόγος μηχανικός ΕΜΠ και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Τεχνολογίας (ΕΛΙΝΤ). Κοιτώντας το μέλλον λέει πως δεν θα υπάρξει μία μόνο λύση μετάβασης στην εποχή των μηδενικών εκπομπών άνθρακα και της πράσινης ναυτιλίας, αλλά μια δέσμη τεχνολογικών λύσεων, που θα εφαρμόζονται κατά περίπτωση και ανάλογα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε ναυτιλιακής δραστηριότητας.

Τι είναι το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Τεχνολογίας (ΕΛΙΝΤ) και ποιο το έργο του;

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Τεχνολογίας (ΕΛΙΝΤ) συστάθηκε και λειτουργεί από το 1972, με στόχο την προώθηση της τεχνολογικής καινοτομίας και τη διευκόλυνση της διάχυσης νέων ιδεών και μεθόδων στο ναυτιλιακό γίγνεσθαι. Η κορυφαία εκδήλωση του ΕΛΙΝΤ είναι η Ετήσια Συνάντηση Ναυτικής Τεχνολογίας, με σημαντικές δημοσιεύσεις που παράγουν τα ελληνικά αλλά και διεθνή πανεπιστημιακά ιδρύματα, αλλά και με παρουσιάσεις τεχνολογικών καινοτομιών από φορείς και επιχειρήσεις της αγοράς.

Ποιος είναι ο ρόλος της τεχνολογίας στη μείωση των εκπομπών άνθρακα;

Η ναυτική τεχνολογία βρίσκεται σε μια δύσκολη καμπή στον δρόμο της για την πράσινη μετάβαση και την ελαχιστοποίηση του ανθρακικού αποτυπώματος της ναυτιλίας. Υπάρχουν μια σειρά από τεχνολογικές λύσεις, οι περισσότερες από τις οποίες όμως δεν είναι ώριμες ώστε να αποτελέσουν τη βασική λύση.

Ετσι, για την επίτευξη των στόχων για τη μετά το 2020 εποχή, προβάλλονται νέες τεχνολογίες και νέα καύσιμα: εγκατάσταση πλυντηρίδων (scrubbers), υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και χαμηλού θείου μαζούτ (LSHFO) άμεσα, υδρογόνο, αμμωνία, μεθανόλη, ακόμα και πυρηνική τεχνολογία για την επόμενη φάση. Ο εξηλεκτρισμός ήδη προχωρά, κυρίως σε φέρι μικρών αποστάσεων. Εμφαση πλέον δίνεται και στην ενεργειακή εξοικονόμηση μέσω του σχεδιασμού των πλοίων και των συστημάτων τους.

Κάθε λύση όμως παρουσιάζει μια μεικτή εικόνα: πλεονεκτήματα μαζί με μειονεκτήματα. Ετσι, το LNG καθίσταται πρωταρχική λύση για τις Ζώνες Ελεγχόμενων Εκπομπών (ECA). Γι’ αυτό άλλωστε αναπτύσσεται ταχύτατα στη Βόρεια Ευρώπη, σε πλοία που δραστηριοποιούνται στη ναυτιλία μικρών αποστάσεων (ShortSea). Είναι εναλλακτικό καύσιμο, με μηδενικό θείο και εξαιρετική καύση. Ωστόσο η επέκταση της χρήσης του απαιτεί μεγάλες επενδύσεις τόσο στο πλοίο όσο και στις απαιτούμενες υποδομές υγροποίησης, αποθήκευσης, μεταφοράς και εφοδιασμού.

Τα νέα καύσιμα, όπως το υδρογόνο, η αμμωνία και η μεθανόλη, είναι ακόμη σε πιλοτικό στάδιο και δεν μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις άμεσα. Η ηλεκτροκίνηση με χρήση συσσωρευτών εφαρμόζεται βέβαια ήδη στη Βόρεια Ευρώπη, παραμένει όμως περιορισμένη σε φέρι μικρών αποστάσεων λόγω του κόστους, της δυναμικότητας και του βάρους των συσσωρευτών. Βέβαια, ειδικά για τα ελληνικά νησιά, ο νέος Κλιματικός Νόμος ζητά να προωθούνται κατά προτεραιότητα μέτρα για τον εξηλεκτρισμό των θαλάσσιων μεταφορών, γεγονός που θα δώσει ώθηση στην τεχνολογία αυτή. Ωστόσο ο εξηλεκτρισμός στη ναυτιλία απαιτεί βαριές υποδομές δικτύων στη στεριά, μια και οι υπάρχουσες αδυνατούν να εξυπηρετήσουν ακόμη και την τροφοδοσία των πλοίων κατά τον ελλιμενισμό τους, το λεγόμενο cold ironing.

Αυτό που διαβλέπουμε είναι πως δεν θα υπάρξει μία μόνο λύση, αλλά μια δέσμη τεχνολογικών λύσεων που θα εφαρμόζονται κατά περίπτωση και ανάλογα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε ναυτιλιακής δραστηριότητας.

Ποια άλλα μέτρα θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού;

Μια σειρά από δράσεις πρέπει να υποστηρίξουν την πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας και την ανάπτυξη αειφόρας ναυτιλιακής τεχνολογίας.

Ετσι, απαιτούνται άμεσα ο σχεδιασμός και η υλοποίηση υποδομών ηλεκτρικού δικτύου στη στεριά και κυρίως στα λιμάνια, που θα στηρίξουν τον εξηλεκτρισμό των μικρών φέρι  και την ηλεκτροδότηση των πλοίων όσο παραμένουν στο λιμάνι (cold ironing).

Κρίσιμη επίσης είναι και η ενίσχυση ερευνητικών και πιλοτικών έργων για την εφαρμογή νέων καυσίμων και ενεργειακών προϊόντων χαμηλού ή και μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος.