Πρόγραμμα προληπτικών ιατρικών εξετάσεων για άνδρες και γυναίκες

Μία σημαντική στροφή στην πολιτική υγείας στη χώρα μας επιχειρείται το τελευταίο διάστημα, με την κυβέρνηση να επενδύει στον παραμελημένο, πλην όμως τεκμηριωμένα αποτελεσματικό τομέα της πρόληψης. Στόχος είναι η Ελλάδα να απομακρυνθεί σταδιακά από τη νοσοκομειακή προσέγγιση, καλύπτοντας παράλληλα την απόσταση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ στο ζήτημα του πληθυσμιακού προσυμπτωματικού ελέγχου.

Η αξία της πρόληψης, άλλωστε, συνοψίζεται ως εξής: Για την αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων δαπανώνται περισσότερο από το 75% των συνολικών πόρων, εκ των οποίων το 50% αφορά καρδιοαγγειακά νοσήματα, διαβήτη, χρόνια αναπνευστικά και νεοπλασματικά νοσήματα. Παρ’ όλα αυτά, είναι τεκμηριωμένο ότι το 80% των καρδιοπαθειών, των εγκεφαλικών και του διαβήτη προλαμβάνονται, ενώ το ίδιο μπορεί να επιτευχθεί στο 40% των κοινών καρκίνων.

Η αξία της μαστογραφίας. Η σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου φαίνεται να μην έχει αφομοιωθεί πλήρως από τον ελληνικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας υγείας Hellas Health VIII, που ολοκληρώθηκε το 2021 σε δείγμα 1.001 ατόμων, περίπου μία στις 10 γυναίκες δεν έχει υποβληθεί ποτέ σε μαστογραφία.

Κατά τους καθηγητές Μαιευτικής-Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Μηνά Πασχόπουλο (αντιπρύτανη) και Ιορδάνη Ναυρόζογλου, ο ετήσιος έλεγχος σώζει ζωές: «Η μαστογραφία είναι η εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, η οποία έχει αποδειχτεί ότι μειώνει έως 40% τη θνησιμότητα σε γυναίκες ηλικίας 40-69 ετών».

Στο ερώτημα δε εάν η πρόληψη… πληγώνεται και από τις γεωγραφικές ανισότητες, ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων απαντά πως με το πέρασμα των ετών αυτές έχουν σχεδόν εξαλειφθεί. «Μάλιστα, μερικές φορές η περιφέρεια της Ελλάδος έχει καλύτερη προσαρμογή του πληθυσμού στον προσυμπτωματικό έλεγχο συγκριτικά με τα αστικά κέντρα». Και αυτό οφείλεται αφενός στην καλύτερη επαφή των γιατρών με την κοινότητα αλλά και «στο γεγονός ότι υπάρχουν πολλές Ιατρικές Σχολές στην περιφέρεια, που διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο σε συνδυασμό με τη σημαντική συνδρομή των γιατρών του ΕΣΥ αλλά και των ιδιωτών».

Εν τω μεταξύ, όπως προκύπτει από τα ίδια στοιχεία, το 9% των γυναικών ηλικίας 21-65 ετών δεν έχει κάνει τεστ Παπανικολάου, ενώ το 10% δεν έχει κάνει ψηλάφηση μαστού από γιατρό. Και οι επιπτώσεις είναι συχνά δραματικές: Στην Ελλάδα αναφέρονται 7.772 νέες περιπτώσεις ετησίως, ενώ υπολογίζεται ότι μία στις επτά γυναίκες παγκοσμίως θα παρουσιάσει καρκίνο μαστού σε κάποια φάση της ζωής της. Αποτελεί, άλλωστε, την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε γυναίκες.

Υπό τα δεδομένα αυτά, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Αλμα Ζωής» επιμένει πως η θεραπεία του καρκίνου του μαστού όταν αυτός ανιχνεύεται έγκαιρα έχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα για ίαση και καλύτερη πορεία, κάνοντας έκκληση στις Ελληνίδες να παραμένουν πιστές στο ραντεβού τους. Είναι ενδεικτικό πως ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος στηρίζει τον αγώνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των γυναικών για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, καλώντας όλες τις γυναίκες να κάνουν ανελλιπώς και χωρίς καθυστέρηση ετησίως την εξέταση αυτή με στόχο να μειωθούν στο ελάχιστο τα περιστατικά σε προχωρημένα στάδια. Και προειδοποιεί πως τα περιστατικά καρκίνου του μαστού στη χώρα μας αντιστοιχούν στο 28% όλων των καρκίνων στις γυναίκες. Εν τούτοις, το αισιόδοξο είναι ότι το 85% των ασθενών παρουσιάζει επιβίωση άνω της πενταετίας, με το γεγονός αυτό να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην έγκαιρη διάγνωση.

Ο έλεγχος για τον προστάτη. Και οι άνδρες στη χώρα μας, όμως, παραμελούν την υγεία τους: Σύμφωνα με την ίδια μελέτη (Hellas Health VIII), το 21% των ανδρών ηλικίας 50-75 ετών δεν έχει μετρήσει το PSA και το 56% δεν έχει κάνει δακτυλική εξέταση για καρκίνο του προστάτη. Το ποσοστό αυτό, ωστόσο, αποτελεί μία σημαντική «μαύρη τρύπα», σύμφωνα με τον χειρουργό-ουρολόγο και τέως πρόεδρο της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας Ηρακλή Πούλια.

Ο ειδικός, επικαλούμενος τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ουρολογίας, σημειώνει ότι η πρώτη μέτρηση του PSA πρέπει να γίνεται σε ηλικία 40-45 ετών, ώστε να υπάρχει μια τιμή αναφοράς με την οποία θα συγκρίνονται όλες οι επόμενες. Επειτα, συνυπολογίζονται σημαντικά κριτήρια – όπως είναι η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη – ώστε να καθοριστεί η επόμενη μέτρηση του PSA και το κάθε πότε θα επαναλαμβάνεται. Πάντως, αναζητώντας τον «χρυσό κανόνα», ο ειδικός εξηγεί πως εάν η μέτρηση είναι φυσιολογική, τότε το επόμενο ραντεβού πρέπει να κλείνεται έπειτα από τρία χρόνια, ενώ εάν υπάρχει κληρονομικότητα, ο έλεγχος θα πρέπει να είναι ετήσιος.

Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός συμπαγής όγκος στους άνδρες της Ευρώπης, καθώς και η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Το 2018 υπολογίζεται ότι διαγνώσθηκε σε 450.000 άνδρες στην Ευρώπη, ενώ 107.000 έχασαν τη ζωή τους από αυτόν. Την τελευταία πενταετία, εξάλλου, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο Ευρωπαίοι έμαθαν ότι πάσχουν από αυτόν. «Τα τελευταία δύο και πλέον έτη η πρόληψη πήγε πίσω λόγω του κορωνοϊού. Παρ’ όλα αυτά, οι άντρες στη χώρα μας είναι πλέον καλά ενημερωμένοι από τα ΜΜΕ, τους γιατρούς αλλά και τις καμπάνιες της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας. Παρ’ όλα αυτά, ζητούμενο παραμένει και το οικονομικό. Στα χαμηλότερα στρώματα του πληθυσμού η πρόσβαση είναι πιο περιορισμένη, και αυτό οφείλεται κατά κανόνα στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους» καταλήγει ο Ηρακλής Πούλιας. Και προσθέτει πως αυτός είναι και ο λόγος που πρέπει να ενισχυθεί η πρόληψη.