Γατάκια και σκούπες

Αν θέλουμε να ορίσουμε το πρόβλημα της ασφάλειας και της αστυνόμευσης στην Αθήνα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε τις δύο βασικές παραμέτρους του. Πρώτον, ότι η Αστυνομία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη μικροεγκληματικότητα και, δεύτερον, ότι η κατάσταση δεν μπορεί να αφεθεί ως έχει – οπωσδήποτε κάτι πρέπει να γίνει.

Να εξηγήσω, κατ’ αρχάς, τι εννοώ όταν υποστηρίζω ότι η Αστυνομία δεν μπορεί. Δεν είναι θέμα ολιγωρίας εκ μέρους της ή ανικανότητας, αλλά προτεραιοτήτων. Οι αστυνομικές δυνάμεις ιδρύονται τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, στις χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ, με κύριο σκοπό την τήρηση της τάξης στις πόλεις: να μαζεύουν τους μεθυσμένους, τις πόρνες και τους αλήτες, να πιάνουν τους πορτοφολάδες, να διαλύουν τα πλήθη κ.λπ. Η σοβαρή εγκληματικότητα ήταν υπόθεση άλλων θεσμών, η Αστυνομία ήταν αποκλειστικά για την εύρυθμη λειτουργία της πόλης. Με την εξέλιξη των πόλεων και της αστικής ζωής, η κατάσταση αυτή ανατράπηκε πλήρως. Παντού στον ανεπτυγμένο κόσμο, οι αστυνομικές δυνάμεις έδωσαν την προτεραιότητα στην καταπολέμηση της σοβαρής εγκληματικότητας και του οργανωμένου εγκλήματος, ενώ η αστυνόμευση στο τοπικό επίπεδο ατόνησε. Αν σε αυτό προσθέσουμε και τις «ιδιαιτερότητές» μας (π.χ., τις περιττές θέσεις γραφείου, στις οποίες απασχολείται μέρος του προσωπικού της Αστυνομίας) καταλαβαίνουμε γιατί το πρόβλημα της μικροεγκληματικότητας στις γειτονιές της Αθήνας έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να αγνοήσεις το πρόβλημα, αλλά μόνον ένας για να το αντιμετωπίσεις. Να ξεκινήσουμε όμως από τους πρώτους. Ο πιο βολικός είναι να παριστάνεις ότι το αντιμετωπίζεις με επικοινωνιακά μέσα, όπως οι τόσο προσφιλείς στον σημερινό υπουργό επιχειρήσεις «σκούπα». «Σκούπα» σημαίνει ότι πλακώνουν τα ΜΑΤ, τα ΟΠΚΕ, η ΔΙΑΣ και, φυσικά, οι τηλεοπτικές κάμερες, περικυκλώνουν, ας πούμε, την πλατεία στο Μοναστηράκι και δημιουργείται μια ωραία ατμόσφαιρα, σαν να έχουμε μεταφερθεί ξαφνικά στο Μινσκ της Λευκορωσίας. Τι βγαίνει από όλο αυτό; Συνήθως κάποιος φουκαράς μετανάστης χωρίς χαρτιά, ίσως και κάποιος με μικροποσότητα ναρκωτικών. Βγαίνουν όμως πολύ ωραίες φωτογραφίες και βίντεο από την επιχείρηση, που μεταδίδονται από τα ΜΜΕ και ενισχύουν την ψευδαίσθηση της ασφάλειας σε εκείνους που τις βλέπουν. Δίνεται επίσης η ευκαιρία στον υπουργό να κάνει μια πομπώδη δήλωση στο ύφος των τίτλων της «Πράβντα», π.χ. «Αταλάντευτοι στην πίστη μας στον μαρξισμό – λενινισμό χτίζουμε τον σοσιαλισμό» κ.ο.κ.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν είναι κανένα φοβερό μυστήριο που μένει να αιωρείται αναπάντητο και περιμένει εμάς για να το λύσουμε. Η λύση υπάρχει και είναι αυτό που εφαρμόζεται παντού στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: η κοινοτική αστυνόμευση. Στην πράξη, αυτό σημαίνει τη σταθερή συνεργασία των δημοτικών αρχών, ακόμη και στο επίπεδο της γειτονιάς, με την Αστυνομία, ώστε οι δυνάμεις της να αξιοποιούνται εκεί ακριβώς όπου χρειάζονται. Δεν μιλούμε για τίποτε πρωτοποριακό. Επί υπουργίας Χρυσοχοΐδη, αυτό συνέβαινε. Είχε συσταθεί συντονιστικό κέντρο Δήμου και Αστυνομίας και λειτουργούσε αποτελεσματικά – πώς νομίζετε ότι καθάρισαν τα Εξάρχεια από τις 60 καταλήψεις;

Ακριβώς επειδή το συγκεκριμένο υπόδειγμα λειτούργησε αποτελεσματικά στο πρόσφατο παρελθόν, θα πρέπει να επεκταθεί κατά τα πρότυπα των άλλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Να δοθούν, δηλαδή, περισσότερες αρμοδιότητες στη Δημοτική Αστυνομία (που σήμερα δεν επιτρέπεται να κάνει τίποτε άλλο παρά να κόβει κλήσεις για παρκάρισμα), να αυξηθεί η δύναμή της και να λειτουργήσει ο συντονισμός με την ΕΛ.ΑΣ. Αλλη εφικτή λύση για το πρόβλημα δεν υπάρχει. Τα υπόλοιπα, οι «σκούπες» και τα γατάκια στα δέντρα, είναι εύσχημοι τρόποι για να διακοσμούμε την απροθυμία μας να αναλάβουμε την ευθύνη από την οποία κρυβόμαστε και, βεβαίως, για να κάνουμε δημόσιες σχέσεις, διότι έρχονται και εκλογές σε ένα χρόνο.

Το θέμα εξαρτάται, σε τελευταία ανάλυση, από τους στόχους που έχουν οι πρωταγωνιστές της πολιτικής. Αν προτιμούν τον έλεγχο της εξουσίας από τις υπηρεσίες στους πολίτες και τη συντήρηση από την πρόοδο, μένουν στις δημόσιες σχέσεις και επικαλούνται τις θαυμάσιες επιδόσεις της Αστυνομίας στην καταπολέμηση του σοβαρού εγκλήματος. Μην περιμένετε όμως να εκτιμήσουν οι πολίτες αυτές τις επιδόσεις, εφόσον δεν υπάρχει το αίσθημα της ασφάλειας στη γειτονιά.