Σαρωτική απάντηση και νέες ισορροπίες

^«Γιατί ο Ερντογάν τραβάει “ξαφνικά” το σκοινί με την Ελλάδα»; Το σαθρό ερώτημα κυριαρχεί μετά τη ραγδαία όξυνση της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας από την Τουρκία. Μία σειρά παράγοντες «ερμηνεύουν», υποτίθεται, αυτή τη δήθεν «ξαφνική μεταβολή». Ανάμεσά τους αναφέρονται η οικονομική κρίση στη χώρα με τον πληθωρισμό να έχει τινάξει τα πάντα στον αέρα και οι εκλογές που πλησιάζουν και απειλούν τον Ερντογάν με έξωση από το παλάτι του, άρα χρειάζεται αντίβαρο μία εξαγωγή της δικής του πολιτικής κρίσης. Τέλος, ο εκνευρισμός του για την πορεία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, όπως πιστοποιήθηκε στο ταξίδι Μητσοτάκη στις ΗΠΑ που ενόχλησε αφάνταστα τους Τούρκους και δείχνει να έχει όψεις που δεν έχουν γίνει γνωστές. Ομως, τόσο η ερώτηση, όσο και οι απαντήσεις που προβάλλονται είναι λανθασμένες.

Η ερώτηση είναι λάθος επειδή, πρώτον, ουδέν στη στάση της Τουρκίας είναι νέο. Και, δεύτερον, ξαφνικό. Καθημερινά και ασταμάτητα η Αγκυρα βομβαρδίζει με ριζική, οξεία, επίμονη ρητορική και έμπρακτη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας. Αν εμείς κάνουμε ότι δεν καταλαβαίνουμε, ή θέλουμε να μην το πιστεύουμε, είναι δικό μας πρόβλημα. Η παράνομη δέσμευση ελληνικών θαλάσσιων περιοχών και η αναγγελία ερευνών εκεί δεν είναι τίποτε άλλο παρά κάποιες όψεις αυτής της αμφισβήτησης. Οι παραβιάσεις, που επίσης είναι καθημερινές και διαρκώς όλο και περισσότερες και οξύτερες, είναι μία άλλη. Οταν όμως ο πρόεδρος της Τουρκίας έχει έρθει στην Αθήνα και μέσα στο προεδρικό μέγαρο έχει αμφισβητήσει τη Συνθήκη της Λωζάννης, δηλαδή τα ελληνοτουρκικά σύνορα, γιατί κάνουν εντύπωση τα παραπάνω; Και γιατί «ξαφνιάζουν»; Οι δήθεν «απαντήσεις», που περιλαμβάνουν παραλλαγές των παραπάνω, αποκοιμίζουν. Η μόνη ελληνική απάντηση στο γιατί προκαλεί ο Ερντογάν πρέπει να είναι, πολύ απλά, ότι το γιατί δεν ενδιαφέρει την Ελλάδα. Αφορά τον ίδιο και τη χώρα του. Σίγουρα όμως όχι την Ελλάδα, όπου η δημόσια συζήτηση έχει επιδοθεί σε θλιβερού επιπέδου ονειρομαντική των τουρκικών πράξεων. Αλλά το να προσπαθεί κανείς να «ερμηνεύσει» το προφανές, ιδίως με παιδαριώδεις τρόπους, κλείνοντας τα μάτια στην εκκωφαντική πραγματικότητα συνιστά καταστροφική αυταπάτη.

Η πολυετής ελληνική υποχωρητικότητα έχει «χτίσει» την τουρκική επιθετικότητα. Που, πλέον, έχει εκτοξευθεί. Ο πόλεμος της Ρωσίας έχει συμβάλει σε αυτό. Παράλληλα, όμως, ενίσχυσε τη διεθνή ανησυχία για τον αναθεωρητισμό. Στη στάση της Τουρκίας συμβάλλει όμως και η εξοργιστική πολιτική του Βερολίνου. Που προσφέρει συνεχώς πολυεπίπεδη ευρωπαϊκή ασπίδα στην Αγκυρα, τροφοδοτώντας τελικά τον επεκτατισμό της. Λογικά, δεν συμβαίνει από άγνοια, ώστε να αλλάξει όταν ο Σολτς δει τον χάρτη της «γαλάζιας πατρίδας». Σωστά λοιπόν τους αγρίεψε ο Μητσοτάκης. Αλλά ίσως εδώ υπάρχει μία «μετακίνηση»: Την Τετάρτη, μία δήλωση της καγκελαρίας παρουσίασε απόκλιση από όσα ως τώρα γνωρίζουμε. Καλό, πλην όχι επαρκές σημάδι. Διαμετρικά διαφορετική από τη γερμανική είναι η πάγια πολιτική της σταθερής ισχυρής συμμάχου της Ελλάδας, της Γαλλίας. Ο Μακρόν είναι ο μόνος που μιλά ξεκάθαρα, ως Ευρωπαίος και ως σύμμαχος. Η γαλλική στάση συνιστά κορυφαίο παράγοντα της ελληνοτουρκικής εξίσωσης. Ενδεχομένως, αυτή να κάνει πια και το Βερολίνο να αναθεωρήσει. Να δει ότι η αλλαγή συνόρων δεν μπορεί να περάσει μέσα από ειρήνη. Προϋποθέτει πόλεμο. Αυτό, μετά και τις ΗΠΑ, θα σημαίνει εντελώς νέες ισορροπίες. Και η στάση των Τούρκων στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ έχει βοηθήσει πολύ σε αυτές. Παράλληλα, μιλώντας στο ΕΛΚ, ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε «σαρωτική απάντηση». Πρέπει να μείνει σταθερός σε αυτό. Που σημαίνει: πρώτον, αποφασιστικότητα. Δεύτερον, ότι δεν υπάρχει «τοπική», αλλά καθολική σύγκρουση. Και, τρίτον, ότι άμυνα κάθε άλλο παρά σημαίνει αποκλειστικά αμυντικές ενέργειες σε πιθανή προσβολή. Αυτή είναι η μόνη νοητή ελληνική θέση. Γιατί αποδοχή αλλαγής συνόρων, είναι απολύτως αδιανόητη.