Η μάχη για την ελευθερία του Τύπου είναι τοπική

Ενα μακάβριο πολιτικό θρίλερ εκτυλίχθηκε πρόσφατα στη φιλιππινέζικη επαρχία Palawan, ένα νησί γνωστό κυρίως για την πλούσια βιοποικιλότητα και τις παρθένες παραλίες του. Στις 9 Μαΐου ο Τζόελ Τα Ρέγιες, ο φερόμενος ως εγκέφαλος της δολοφονίας του ραδιοφωνικού παραγωγού Τζέρι Ορτέγκα το 2011, έθεσε ξανά υποψηφιότητα για κυβερνήτης. Αν ο Ρέγιες είχε κερδίσει, οι δυνατότητες για την οικογένεια του Ορτέγκα να αποδώσει δικαιοσύνη για τη δολοφονία θα είχαν μειωθεί. Ευτυχώς για αυτούς, έχασε.

Αν και επεισόδια όπως η δολοφονία του Ορτέγκα μπορεί να φαίνονται ακραία, είναι πιο συνηθισμένα από ό,τι πολλοί συνειδητοποιούν. Οι ισχυρές αυταρχικές υποεθνικές ελίτ όπως ο Ρέγιες, που υποστηρίζονται από ένα πολιτικό περιβάλλον που συχνά τους εγγυάται την ατιμωρησία, αποτελούν την πιο θανάσιμη απειλή για τους δημοσιογράφους.

Αν και είναι δύσκολο να αποκαλυφθεί πώς και από ποιον δολοφονήθηκε ένας δημοσιογράφος, η αξιολόγηση των ακριβών προθέσεων των τοπικών αρχών κατά τη διάρκεια μιας έρευνας μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολη. Μια πιθανή λύση είναι η ίδρυση ανεξάρτητων εισαγγελικών οργάνων για τη διερεύνηση δολοφονιών δημοσιογράφων και την παρακολούθηση της τοπικής εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών των Ηνωμένων Εθνών για τους εισαγγελείς σε υποθέσεις εγκλημάτων κατά δημοσιογράφων. Ομως τέτοιες προσπάθειες απαιτούν πολιτική βούληση από τις κεντρικές κυβερνήσεις.

Ενας άλλος τρόπος για την καταπολέμηση της ατιμωρησίας για τη δολοφονία δημοσιογράφων είναι μέσω των αυξημένων προσπαθειών για τη διερεύνηση κρουσμάτων. Το έργο του A Safer World for the Truth – μια συνεργασία μεταξύ της Free Press Unlimited, της Επιτροπής Προστασίας των Δημοσιογράφων και των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα – διεξάγει επί του παρόντος τέτοιες έρευνες. Τα νέα ευρήματα μπορεί μερικές φορές να οδηγήσουν στην επανέναρξη αυτών των υποθέσεων. Για παράδειγμα, μια έρευνα για τη δολοφονία του πακιστανού δημοσιογράφου Zubair Mujahid είχε ως αποτέλεσμα η οικογένεια – μαζί με δικηγόρους – να καταθέσει αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο της Σιντ για να ξανανοίξει την έρευνα.

Οι εθνικοί ηγέτες που επιτίθενται σε ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης – όπως ο απερχόμενος πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν – προσελκύουν το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής. Ομως, όπως θα επιβεβαιώσουν οι παντού ριψοκίνδυνοι δημοσιογράφοι, ο τοπικός αγώνας για την ελευθερία του Τύπου και τη δημοκρατία είναι εξίσου σημαντικός.

Ο Τζος Μίδας Μπάρτμαν είναι συντονιστής ερευνών για το A Safer World for the Truth at Free Press Unlimited