Η «Σιδηρά Κυρία» τού μακεδονικού Τύπου

Η Κατερίνα Βελλίδη υπήρξε εμβληματική προσωπικότητα. Ηταν ευαίσθητη, αρκετά ρομαντική, μεγαλωμένη στις ανέσεις και σε ένα περιβάλλον που διαμόρφωνε τις προδικτατορικές πολιτικές εξελίξεις. Και αυτό επηρέασε τη συμπεριφορά της. Ενιωθε οικεία με τους πολιτικούς και πίστευε πως αν τους χρειαζόταν θα βρίσκονταν στο πλευρό της. Οσοι τη γνώρισαν από πολύ κοντά, λένε πως ποτέ δεν μεγάλωσε. Κλήθηκε σε μια πολύ δύσκολη στιγμή να σηκώσει το βάρος ενός ιστορικού συγκροτήματος, χωρίς να γνωρίζει λεπτομέρειες της διαχείρισής του. Το συγκρότημα κατέρρευσε. Δεν τα κατάφερε. Εφταιγε και η ίδια. Αλλά η τύχη του είχε προγραφεί σε πολιτικές αίθουσες. Η Κατερίνα, όπως έλεγε και το γράφει στο βιβλίο της «Hταν βαρύς ο χειμώνας που γεννήθηκα», πλήρωσε τη φιλία της με τον Ανδρέα Παπανδρέου και τη δεύτερη σύζυγό του, την αντιπάθεια του διαδόχου του προς τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και ό,τι σχετιζόταν με αυτόν και την άνοδο μιας νέας οικονομικής τάξης, κυρίως εργολάβων, που για ευνόητους λόγους θέλησαν να ελέγξουν, και ήλεγξαν, τα Μέσα Ενημέρωσης.

Το μοτίβο της συνηθισμένης αφήγησης της μικρής ιστορίας, της επικεφαλής ενός ιστορικού συγκροτήματος, ήταν οι καταχρήσεις. Ναι, υπήρξαν. Και, μάλιστα, πολλές από αυτές ευνόησαν ένα αρρωστημένο περιβάλλον που η ίδια δημιούργησε και το οποίο εκμεταλλευόταν την ανασφάλεια που ένιωθε. Ευνοήθηκε, πολλαπλώς, χωρίς να θέλει – και να μπορεί – να της παράσχει κάποια συμβουλή. Αλλά η ουσία ήταν πολιτική.

Είναι χαρακτηριστικός ο διάλογός της με τον, τότε, διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Θεόδωρο Καρατζά που συχνά μετέφερε σε όσους συνομιλούσαν μαζί της μετά την πτώση της: «Δεν υπάρχει πολιτική βούληση κ. Βελλίδη» ήταν η απάντησή του στο ερώτημά της «γιατί δεν βρίσκουμε μια λύση κ. διοικητά». Και αυτό τα λέει όλα. Και συνέχιζε: «Οταν ζήτησα εκείνη την εποχή να δω τον Σημίτη δεν δέχτηκε να με συναντήσει». Ο τότε πρωθυπουργός, δεν θέλησε να βοηθήσει, με νόμιμο τρόπο, και χωρίς θαλασσοδάνεια, στη διάσωση ενός από τα πλέον ιστορικά συγκροτήματα της χώρας. Η ίδια το απέδιδε σε δεσμεύσεις του αλλά και η χημεία τους δεν ταίριαζε.

Τα προβλήματα του συγκροτήματός της ήταν σχετικά μικρά μπροστά σε άλλες περιπτώσεις που η κυβέρνηση, τότε, έδειξε βούληση και προθυμία να αντιμετωπίσει. Πίστευε, αφελώς, και αυτό δείχνει το διαφορετικό κλίμα στο οποίο ζούσε, πως η Πολιτεία δεν θα άφηνε να καταρρεύσει ένα συγκρότημα του οποίου οι ρίζες ανάγονταν στην εποχή του Μακεδονικού Αγώνα και συνέχιζε να διαδραματίζει ευαίσθητο εθνικό ρόλο σε μια κρίσιμη γεωγραφική περιοχή όπου διακυβεύονταν μείζονος σημασίας ζητήματα την περίοδο εκείνη. Η πολιτική σκηνή είχε αλλάξει. Τίποτε από αυτά δεν ευαισθητοποιούσαν την κυρίαρχη πολιτική τάξη.

Ερχόμενη από το εξωτερικό δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί στο επιχειρηματικό κλίμα της Ελλάδας σε μια μεταβατική περίοδο όπου το πέρασμα από την κλασική έκδοση των εφημερίδων στη νέα εποχή και η διεύρυνση της δραστηριότητας των εκδοτών με την είσοδό τους στη ραδιοφωνία και την τηλεόραση αποτελούσε προϋπόθεση επιβίωσής τους. Είναι αμφίβολο αν οι άνθρωποι που την περιέβαλλαν αντιλαμβάνονταν τις εξελίξεις που επέρχονταν. Οι δύο διευθυντές, πάντως, των εφημερίδων της την προειδοποιούσαν. Προτίμησε να ακούσει άλλους.

Ως το τέλος, δεν πίστευε πως οι καταχρήσεις έφταιγαν. Και έθετε το ερώτημα: «Εγώ δεν τα κατάφερα λόγω καταχρήσεων, οι άλλοι που ανέλαβαν, στη συνέχεια, γιατί απέτυχαν»; Τα πράγματα είχαν αλλάξει. Η κρίση πλήγωσε βαριά το συγκρότημα, οι καιροί άλλαξαν και η επανέκδοση δεν θύμιζε σε τίποτε την αίγλη των εφημερίδων πριν από την κατάρρευσή τους.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τη συναντούσα αρκετά συχνά και προσπάθησα, διακριτικά, να μάθω τι την εμπόδισε να προχωρήσει στην είσοδό της στα νέα Μέσα Ενημέρωσης. Ηθελε τον τηλεοπτικό τίτλο της Μακεδονίας αλλά είχε, ήδη, καταχωρηθεί αλλού.

Γέννημα θρέμμα της εφημερίδας η Κατερίνα Βελλίδη και ας έζησε μακριά της αρκετά χρόνια. Είχε τη σφραγίδα αυτής της σχέσης της με τον Τύπο. Οταν ήταν σε ηλικία επτά ετών την εποχή που πρωτοπήγε στο σχολείο αρρώστησε βαριά. Η αιτία της αρρώστιας της ήταν το αντιμόνιο. Είχε πάθει μολυβδίαση διότι έμενε στο κτίριο της εφημερίδας στην Τσιμισκή. Η μολυβδίαση ήταν γνωστή ως αρρώστια των τυπογράφων.

Ανοιχτόκαρδη, με κοινωνική ευαισθησία, πίστευε στην έννοια της πατρίδας και της θρησκείας αλλά, διακρινόταν από έναν κοσμοπολιτισμό. Εβρισκε, ψυχολογικά, υποστήριξη από τον Μητροπολίτη Σύρου ο οποίος παραβρέθηκε στην κηδεία της και εκφώνησε τον επικήδειο.

Κάλυπτα για την εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες και μου ζητήθηκε να πάω το πρωί της 11ης Ιουνίου 1990 στο Πόρτο Καρράς, να εντοπίσω το γιοτ της όπου θα φιλοξενούνταν ο Ανδρέας Παπανδρέου με τη Δήμητρα Λιάνη και να έκανα το ρεπορτάζ.

Εμεινε στη μνήμη μου η εμπειρία του γεύματος στο στενό τραπέζι του πλοίου με τον Ανδρέα, τη σύζυγό του και την Κατερίνα Βελλίδη. «Ο,τι ακούς μένει εδώ», μου είπαν πριν καθίσω στο τραπέζι.

Την ευαισθησία της Κατερίνας Βελλίδη διέκρινε η προσπάθειά της να ιδρύσει «Καρδιοχειρουργικό Κέντρο» πριν, ανάλογα κέντρα, δημιουργηθούν στην Αθήνα. Για αρκετά χρόνια συνδεόταν με τον Γιάννη Χάσουλα, έναν καρδιοχειρουργό που ανήκε στη στενή ομάδα του Μπάρναρντ όταν ο πρωτοπόρος γιατρός έκανε τις πρώτες μεταμοσχεύσεις στη Νότιο Αφρική. Είχαν οραματιστεί ένα εντυπωσιακό καρδιοχειρουργικό κέντρο στη Θεσσαλονίκη τα θεμέλια του οποίου έθεσε ο Γιώργος Γεννηματάς. Η προσπάθεια, όμως, δεν τελεσφόρησε.

Το Μορφωτικό Ιδρυμα Ιωάννης και Αννα Βελλίδη, στο υπόγειο του κτιρίου της Τσιμισκή ήταν μια άλλη δραστηριότητά της. Αφησε το αποτύπωμά του στην πόλη. Καλλιτεχνικός διευθυντής ανέλαβε ο Κώστας Λαχάς.

Ολα αυτά τελείωσαν με την κατάρρευση του συγκροτήματος. Μια νέα εποχή άρχιζε στην οποία δεν χωρούσαν παραδοσιακοί εκδότες. Η Κατερίνα Βελλίδη έχασε τα πάντα. Διατήρησε, όμως, την αρχοντιά της, χτυπημένη από την εξέλιξη του χρόνου. Συνήθιζε να λέει: «Τώρα δεν είμαι πλούσια αλλά είμαι ελεύθερη».

Ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης διετέλεσε διευθυντής της εφημερίδας «Μακεδονία».