Στέκια

Το επόμενο Σάββατο, 28 Μαΐου, το Φίλιον γιορτάζει τα 30 χρόνια λειτουργίας του με ένα πάρτι (όπως το λέμε εμείς του ’80 οι εκδρομείς) ή χάπενινγκ (όπως το λένε στα σύγχρονα) για όλους εκείνους τους φίλους του (πολλούς και σημαντικούς) που έκαναν το καφέ της οδού Σκουφά ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στέκια της πόλης. Προσωπικά, δεν θα έλεγα ότι υπήρξα τακτική θαμώνας του μαγαζιού. Ισως, ούτε καν θαμώνας. Αλλωστε, στην «κιβωτό» των παιδικών μου αναμνήσεων έχει διασωθεί ως Dolce – το ζαχαροπλαστείο που λειτουργούσε πριν, στον ίδιο χώρο. Εκεί όπου, στη δεκαετία του 1960, είχα πρωτογευτεί μια αέρινη πάστα με επικάλυψη ζελέ πορτοκαλιού και δύσκολο όνομα. Μπαβαρουάζ την έλεγαν. Ωστόσο, αν στο φανταστικό μυθιστόρημα της σύγχρονης Αθήνας έπρεπε να αναφέρω ένα στέκι, το Φίλιον θα ήταν.

Πρόκειται ίσως για το μοναδικό, πλέον, «στέκι» της πρωτεύουσας, όχι με την εννοιολογική σημασία της λέξης αλλά με τη διάσταση που της έχει προσδώσει η αστική μυθολογία. Οχι, δηλαδή, ένα πολυσύχναστο σημείο ή μαγαζί – από δαύτα, στις μέρες μας, έχουμε πολλά που ακμάζουν και παρακμάζουν πριν προλάβουν καν να χαρτογραφηθούν -, αλλά για μια ακίδα στον χάρτη της πόλης όπου, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, γράφεται Ιστορία. Ή, μάλλον, ανταλλάσσονται και καταγράφονται οι μικρές εκείνες ιστορίες των ανθρώπων που συνθέτουν μέρος της ιστοριογραφίας ενός τόπου. Μιλάω για αστικούς «πυρήνες» όπου, πάνω από καφέδες και μεζέδες, εξελίσσεται ένα είδος backstage της τοπικής πολιτικής, πνευματικής, καλλιτεχνικής ιστορίας. Και που πολλά στιγμιότυπά του είναι πιο σημαντικά και άξια παρακαταθήκης από τα επίσημα. Πώς το λέει ο Ταχτσής στις πρώτες στροφές της «Συμφωνίας του Μπραζίλιαν» που έγραψε με έμπνευση από το πάλαι ποτέ καφέ της Βουκουρεστίου; «…αν πω πως πέθανα; / θα κολλήσω στο στήθος σου / ένα νεκρώσιμο με τ’ όνομά μου / στους δρόμους θα γυρνάς μ’ ένα νεκρό / Τασία – έναν καφέ παρακαλώ / αν ξάφνου μ’ αντικρίσουν ζωντανό / θα εκπλαγούν…».

Στο Brazilian, βέβαια, καθημερινά, «τσακώνονταν» ο Χατζιδάκις (αφού πρώτα είχε περάσει από του Φλόκα) με τον Γκάτσο (που λέγεται ότι είχε γράψει την «Αμοργό» ένα βράδυ στο πατάρι του Λουμίδη) και ο Εγγονόπουλος με τον Εμπειρίκο, περιμένοντας να περάσει ο Ελύτης. Συζητούσαν ο Τσαρούχης με τον Μόραλη και δίπλα τους καθόταν ο Σαχτούρης. Και, μετά, ίσα που διέσχιζαν την Πανεπιστημίου για να πάνε για ουζάκι στου Απότσου, όπου δίπλα στον Ωνάση και στον Νιάρχο μπορεί να καθόταν ο Ηλίας Ηλιού, πάντα στο ίδιο τραπέζι.

Αναρωτιέμαι γιατί στην εποχή μας δεν υπάρχουν – πλην του Φίλιον – τέτοια «ταυτοτικά» στέκια. Ή έστω σαν το Minute, το υπόγειο της Σκουφά, όπου, στη δεκαετία του 1980, κάθε βράδυ σχεδόν, συναντιόνταν η Βουγιουκλάκη με την Καρέζη και τη Λάσκαρη και όλο το τότε «ανφάν-γκατέ» του θεάτρου. «Δεν κυκλοφορεί πια ο κόσμος, μαζεύονται στα σπίτια τους», μου έλεγε μια φίλη. Γι’ αυτό άραγε ή γιατί δεν υπάρχουν πια «Ταχτσήδες» για να γράψουν μια «Συμφωνία του Μπραζίλιαν»;