Η φιλοσοφία του περνούσε στη μουσική

Τον παρακολουθούσα σχεδόν από την αρχή της καριέρας του και αργότερα τον ανακάλυψα μέσα από τις μουσικές που επέλεγαν τα δύο μεγαλύτερα παιδιά μου, ο Αλέξανδρος και η Ζουλί, όταν έφερναν τα 45άρια στο σπίτι. Αυτό που κουβαλούσε το είδα ξεκάθαρα στους «Δρόμους της φωτιάς»: δεν καταλάβαινε απλώς τη μουσική, ώστε να «ντύσει» τις εικόνες του κινηματογράφου. Γεννούσε και δημιουργούσε δικές του εικόνες μέσα από τη μελωδία και τον ρυθμό.

Με αυτόν τον τρόπο δουλέψαμε μαζί και στη μουσική του «Αγνοούμενου» το 1982, με τον Τζακ Λέμον και τη Σίσι Σπέισεκ. Του περιέγραφα τη σκηνή του σεναρίου και μετά «διαβάζαμε» μαζί τη μουσική που χρειαζόμουν. Ηθελα να αποφύγω την έντονη αγωνία, υπήρχε ήδη αρκετό δράμα μέσα στην ταινία, δεν ήθελα κι άλλο. Αυτό το κατάφερε ο Vangelis με το μοναδικό αίσθημα της μουσικότητας που κουβαλούσε όπου κι αν πήγαινε. Καθόταν κι αμέσως γεννούσε τον ρυθμό. Παράδειγμα σπουδαίο για μένα είναι το «Blade runner» του Ρίντλεϊ Σκοτ, όπου κατά την άποψή μου η μουσική μπορεί και να ξεφεύγει πάνω από την ίδια τη δημιουργία.

Με μια έννοια, η μουσική του δεν ήταν εύκολη για όλους. Παρόλο που έγινε τόσο γνωστός και μέσα από διαφορετικά είδη, διατηρούσε μέσα του έναν δικό του κόσμο. Η προσωπική φιλοσοφία του μάλιστα περνούσε μέσα από τη μουσική. Οποιος δεν το γνώριζε αυτό δεν μπορούσε να πλησιάσει εύκολα. Δεν ήταν άλλωστε καθόλου ενθουσιώδης με την επικαιρότητα, τη δημοσιότητα ή την κοινωνική αναγνώριση.

Αν κρατάω τα στοιχεία της ελληνικής καταγωγής του που πέρασε στην παγκόσμια μουσική του, είναι σίγουρα το αίσθημα της αθωότητας – αυτής που ψάχνουμε όλοι ακόμη και σήμερα γύρω μας – και ο σεβασμός του για τον πολιτισμό της αρχαιότητας. Νομίζω ότι εκεί έφτανε στο βάθος που ήθελε ο ίδιος. Οσες φορές βρεθήκαμε μαζί – θυμάμαι, για παράδειγμα, το studio στην οδό Μιμνέρμου, παρόλο που είχε το σπίτι κοντά στην Ακρόπολη – και μιλούσαμε για τη μουσική, μου υπενθύμιζε το ίδιο πράγμα. Τη μουσική της γλώσσας και τη μουσική του αρχαίου δράματος. Αναζητούσε συνέχεια πώς η μία αντανακλούσε στην άλλη. Αυτό ήταν που τον συγκινούσε. Ηξερε ότι υπήρχε κάτι μαγικό στη δεύτερη. Αλλά τη μουσική του δράματος τη χάσαμε για πάντα, κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα ποια όργανα χρησιμοποιούνταν και πώς ακούγονταν. Αυτό ήταν κάτι που αναζητούσε μέχρι το τέλος ως μια δική του «περιπέτεια».

Ο Κώστας Γαβράς είναι σκηνοθέτης.