Μπορούν να κερδίσουν τον πόλεμο οι Ουκρανοί;

Οι δυτικοευρωπαίοι ηγέτες έχουν περάσει τους τελευταίους δύο μήνες εξετάζοντας όλα τα ζοφερά σενάρια του τι θα γίνει εάν η Ρωσία κατακτήσει την Ουκρανία. Ομως τώρα πια έχουν αρχίσει να σκέφτονται τι μπορεί να γίνει εάν η Ουκρανία κερδίσει, τελικά. Οι πρόσφατες επιτυχίες του ουκρανικού στρατού, κυρίως στην περιοχή του Χάρκοβο, απ’ όπου εξεδίωξε τους ρώσους στρατιώτες σχεδόν μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας, αλλά και στη βορειοανατολική περιοχή του Σούμι, όπου οι ουκρανικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι απέκρουσαν ρωσική επίθεση, έχουν αλλάξει τα δεδομένα και έχουν οδηγήσει τους ηγέτες από τη Γαλλία έως τη Γερμανία και την Ιταλία να καταλήξουν ότι το, κάποτε αδιανόητο, σενάριο μιας ουκρανικής νίκης αποτελεί πλέον σημαντική πιθανότητα.

Παρότι οι ευρωπαίοι ηγέτες δημοσίως στηρίζουν την Ουκρανία και, σε κάποιες περιπτώσεις, έχουν βοηθήσει και πρακτικά τον αγώνα της, φοβούνται αυτό που, την περασμένη εβδομάδα, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανέφερε, ότι ένας «εξευτελισμός» της Ρωσίας μπορεί να δημιουργήσει εντελώς διαφορετικά προβλήματα. Μία από τις ανησυχίες είναι ότι μια πιθανή ουκρανική νίκη θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη Ρωσία, κάνοντάς την ακόμα πιο απρόβλεπτη, και θα απομάκρυνε ακόμα περισσότερο την πιθανότητα ομαλοποίησης των σχέσεων με τη Μόσχα και αποκατάστασης των ενεργειακών δεσμών με την Ευρώπη. Γι’ αυτό και κάποιοι δυτικοευρωπαίοι ηγέτες σε ιδιωτικές συνομιλίες αναφέρουν πως χρειάζεται να βρεθεί μια λύση για τη σύγκρουση που να επιτρέπει στον Πούτιν να «σώσει το γόητρό» του, ακόμα και εάν κάτι τέτοιο θα κοστίσει στο Κίεβο την παραχώρηση κάποιων περιοχών – κάτι που, προς το παρόν, ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει απορρίψει κατηγορηματικά, σχολιάζοντας μάλιστα σε συνέντευξη στην ιταλική RAI ότι «ο Μακρόν μάταια αναζητά τρόπο να περισώσει το γόητρο του Πούτιν». Μάλιστα, μόλις χθες, ο ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Ντμίτρο Κουλέμπα απέκλεισε οποιεσδήποτε παραχωρήσεις προς τη Ρωσία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάπαυση του πυρός, τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζει «ηθική αποτυχία» εάν δεν εγκρίνει την υποψηφιότητα της Ουκρανίας για ένταξη σε αυτήν τον Ιούνιο.

«Αυτή τη στιγμή, η πραγματικότητα στο έδαφος είναι ότι η Ουκρανία δεν χάνει και η Ρωσία δεν κερδίζει», σχολιάζει στους «Financial Times» ο Σάμουελ Κράνι – Εβανς, στρατιωτικός αναλυτής σε βρετανικό think tank. «Είναι αδιαμφισβήτητο όμως ότι η στρατιωτική πλάστιγγα έχει γείρει σημαντικά προς τη μεριά της Ουκρανίας, διότι 80 ημέρες νωρίτερα όλοι πίστευαν πως οι Ρώσοι θα καταλάμβαναν τις περιοχές που ήθελαν με περίπατο. Σημαντικό ρόλο στην ουκρανική αντίσταση έπαιξαν φυσικά και τα όπλα που έστειλε και στέλνει στο Κίεβο η Δύση».

Η εταιρεία Wagner των ρώσων μισθοφόρων υπολογίζει ότι θα χρειαστούν έως και 800.000 στρατιώτες για να νικήσουν αποφασιστικά την Ουκρανία, σύμφωνα με κανάλι στο Telegram που διαχειρίζεται. Ωστόσο, η Ρωσία έχει αναπτύξει μόνο 100.000 στρατιώτες επί του παρόντος στην Ουκρανία. «Οι Ρώσοι κάθονται πίσω από την πρώτη γραμμή και βομβαρδίζουν δυνατά με πυροβολικό, αλλά δεν έχουν επαρκές πεζικό για να τους ακολουθήσει και οι επιχειρήσεις συνδυασμένων όπλων τους παραμένουν φτωχές», εκτιμά ο Κράνι – Εβανς. «Οι Ουκρανοί βρίσκονται στην αντίθετη θέση: έχουν τα στρατεύματα και τις τακτικές ικανότητες, αλλά δεν διαθέτουν τη δύναμη πυρός. Το αποτέλεσμα είναι κάτι σαν αδιέξοδο». Για να προχωρήσει σε πλήρη αντεπίθεση, η Ουκρανία χρειάζεται περισσότερο πυροβολικό μεγάλης εμβέλειας ώστε να επιτίθεται σε ρωσικές θέσεις βαθιά πίσω από τις γραμμές του μετώπου. Οι δυτικοί σύμμαχοι έχουν προμηθεύσει, μέχρι στιγμής, στο Κίεβο περίπου 120 πυροβόλα μακράς εμβέλειας.

Ο Μακρόν και ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς, επαναλαμβάνοντας ότι οι όροι για τον τερματισμό των εχθροπραξιών αποτελούν ξεκάθαρα ουκρανική απόφαση, δεν παραλείπουν να προσθέτουν ότι τάσσονται υπέρ μιας κατάπαυσης του πυρός, αργά ή γρήγορα. «Εμείς δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία», είπε ο Μακρόν πρόσφατα σε ομιλία του στο Ευρωκοινοβούλιο, τονίζοντας ότι «καθήκον της Ευρώπης είναι να στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας προκειμένου να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός και κατόπιν ειρήνη». Μετά, πρόσθεσε, η Ευρώπη θα πρέπει να οικοδομήσει «νέες ισορροπίες ασφάλειας», μια φράση που ανησύχησε πολύ τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης. Κάτι παρόμοιο ανέφερε και ο Σολτς στη μακρά τηλεφωνική του συνομιλία με τον Πούτιν την Παρασκευή: «Πρέπει να υπάρξει κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, το συντομότερο δυνατό». Το ότι έχει έρθει η ώρα για ειρηνευτική συμφωνία ανέφερε και ο ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι, κατά τη συνάντησή του με τον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον. «Πρέπει να σκεφτούμε πώς θα επέλθει κατάπαυση του πυρός και να αρχίσουμε ξανά αξιόπιστες διαπραγματεύσεις. Αυτή είναι η κατάσταση τώρα. Πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά πώς θα προχωρήσουμε σε αυτή την κατεύθυνση», τόνισε.

Ενώ τονίζουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, το γεγονός ότι οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων χωρών της ΕΕ υιοθετούν ταυτόσημες φράσεις για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, την ώρα που το Κίεβο φαίνεται να έχει πάρει το πάνω χέρι στα μέτωπα, σχολιάζει το Politico, δείχνει πως Παρίσι, Βερολίνο και Ρώμη θέλουν να πιέσουν τους ουκρανούς ηγέτες να προχωρήσουν σε συνομιλίες.

Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την αμερικανική πολιτική. Ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Οστιν δήλωσε στα τέλη Απριλίου έπειτα από επίσκεψη στο Κίεβο ότι η Ουάσιγκτον πιστεύει πως η Ουκρανία «μπορεί να νικήσει», κάτι που επανέλαβε χθες και ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ. Ο Οστιν, άλλωστε, έχει διακηρύξει επισήμως πως στόχος των ΗΠΑ είναι «η αποδυνάμωση της Ρωσίας, ώστε να μην μπορεί ποτέ ξανά να επαναλάβει την εισβολή».

Απαντώντας σε ερώτηση για το κάλεσμα του Μάριο Ντράγκι σε ειρηνευτικές συνομιλίες, η Κάρεντ Ντόνφριντ, υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδια για την Ευρώπη, δήλωσε ότι ενώ οι ΗΠΑ πιστεύουν πως η σύγκρουση μπορεί τελικά να επιλυθεί μέσω της διπλωματίας, προτεραιότητα της κυβέρνησης Μπάιντεν είναι να βοηθήσει την Ουκρανία να υπερασπιστεί τα εδάφη της. «Για εμάς το πιο σημαντικό είναι να ενισχύσουμε την Ουκρανία όσο το δυνατόν περισσότερο στο πεδίο των μαχών, ώστε, όταν έρθει η ώρα, να έχει όσο περισσότερη δύναμη γίνεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

Προς το παρόν, η Ουάσιγκτον δεν ανησυχεί ότι η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς τον, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, συνασπισμό που υποστηρίζει την Ουκρανία εξασθενεί. Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος τόνισε ότι τέτοιες ευρωπαϊκές συζητήσεις δεν είναι καινούργιες και ότι εξακολουθεί να υπάρχει μια συνολική ενότητα σκοπού, επισημαίνοντας την ετοιμότητα χωρών από τη Σλοβακία έως τη Γερμανία να παράσχουν όπλα στην Ουκρανία. «Φυσικά ανησυχούμε για ένα πιθανό ρήγμα, αλλά νομίζω ότι και οι σύμμαχοι καταλαβαίνουν τι διακυβεύεται εδώ», είπε ο αξιωματούχος. «Κοιτάξτε την ΕΕ. Μαλώνουν για το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο για χρόνια, αλλά ξαφνικά νομίζουν ότι μπορούν να φτάσουν σε απαγόρευση; Αυτό έχει ιστορική σημασία».

Ακόμα κι έτσι, οι διαφορές μεταξύ των μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης, των ανατολικών μελών της ΕΕ και των ΗΠΑ είναι αξιοσημείωτες και δεν περιορίζονται μόνο μεταξύ πολιτικών. Πρόσφατη δημοσκόπηση σε 27 δυτικές χώρες έδειξε ότι η υποστήριξη για συνεχιζόμενη διπλωματική δέσμευση με τη Ρωσία ήταν σημαντικά ισχυρότερη στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία από ό,τι στις ΗΠΑ ή την Πολωνία. Η ίδια τάση ήταν εμφανής στο ζήτημα της βοήθειας για όπλα στην Ουκρανία, με ασθενέστερη υποστήριξη στις μεγάλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες.