Η ανίχνευση ασβεστίου και ο κίνδυνος αιφνίδιου καρδιακού θανάτου

Τις τελευταίες δεκαετίες, το ποσοστό του έχει σημειώσει ραγδαία αύξηση. Υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη και στις βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες συμβαίνουν ετησίως ένας-δύο αιφνίδιοι θάνατοι ανά 1.000 κατοίκους. Στους εκκλησιαστικούς ψαλμούς, ο αιφνίδιος θάνατος, μαζί με άλλα δεινά όπως οι σεισμοί, οι λιμοί και οι καταποντισμοί, αφορίζεται σαν ένα απευκταίο γεγονός, αλλά και στην επιστήμη της Ιατρικής η πρόβλεψη των περιστατικών αιφνίδιου καρδιακού θανάτου εξακολουθεί να είναι φτωχή και μυστηριώδης. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι ο αιφνίδιος θάνατος σχετίζεται, κατά κάποιον τρόπο, με το ποσοστό συγκέντρωσης του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες, και μάλιστα ανεξάρτητα από την παρουσία των κλασικών παραγόντων (κάπνισμα, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης).

Στο πλαίσιο αυτό, δημοσιεύθηκε πρόσφατη έρευνα που περιλάμβανε 66.636 ασθενείς με μέσο όρο ηλικίας τα 54 χρόνια και με τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση αθηροσκληρωτικής νόσου, όπως υψηλή χοληστερόλη ή κληρονομικότητα πρόωρης καρδιοπάθειας ή υπέρταση ή διαβήτη. Οι ασθενείς αυτοί υπεβλήθησαν σε αξονική τομογραφία θώρακα για εκτίμηση του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες. Στα 10 χρόνια παρακολούθησης που μεσολάβησαν (1991-2010), καταγράφηκαν 211 περιστατικά αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, με το 91% των περιπτώσεων να έχουν σχετικά υψηλό δείκτη συγκέντρωσης ασβεστίου στις αρτηρίες που κυμαινόταν από 100 έως 399. Σημειωτέον, η συγκεκριμένη εξέταση αξιολογεί την παρουσία ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες σε μια κλίμακα από 0 μέχρι 400, με τις τιμές από 100 και άνω να ισοδυναμούν με σημαντικό κίνδυνο για καρδιακό θάνατο στα επόμενα τρία-πέντε χρόνια, ενώ στις τιμές από 400 έως 999 ο κίνδυνος τετραπλασιάζεται.

Η ειδική αυτή αξονική τομογραφία θώρακα έχει διάρκεια μόλις λίγων δευτερολέπτων και με ελάχιστη ακτινοβολία, μετρώντας τη συγκέντρωση του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες, συμβάλλει στον εντοπισμό πιθανής στεφανιαίας νόσου προτού εμφανιστούν συμπτώματα.

Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι η πρόληψη δεν αφορά μόνο τη διενέργεια μιας εξέτασης – όσο καλή και να είναι – αλλά και την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής με διακοπή του τσιγάρου, ισορροπημένη διατροφή, συστηματική σωματική δραστηριότητα και διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους, πρακτικές που όχι μόνο βοηθούν στη ρύθμιση της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης, αλλά σχετίζονται και με τη χαμηλή συγκέντρωση ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες, όπως και με την καθυστέρηση της εξέλιξης της επασβέστωσης των στεφανιαίων αγγείων. Ατομα που υιοθέτησαν και τις τρεις υγιεινές συμπεριφορές μείωσαν τον κίνδυνο καρδιακού θανάτου περίπου κατά 80%.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών