Spaghetti western, το παρεξηγημένο

Μια δεκαετία έχει περάσει από τότε που ένα θρυλικό κινηματογραφικό όνομα, ο «Django», επανήλθε στο σινεμά μέσω της δημοφιλέστατης ταινίας του Κουέντιν Ταραντίνο «Django ο τιμωρός» («Django unchained», 2012). Η ταινία είναι εμπνευσμένη όχι μόνο από την ταινία «Django» (1966) του Σέρτζιο Κορμπούτσι με πρωταγωνιστή τον Φράνκο Νέρο, αλλά γενικότερα από τις ταινίες στις οποίες ο «Django» ανήκει: το spaghetti western, ένα από τα πιο παρεξηγημένα αλλά συγχρόνως γοητευτικά κινηματογραφικά είδη που γεννήθηκαν ποτέ, το οποίο εδώ και αρκετό καιρό, πριν ακόμα από την εμφάνιση της ταινίας του Ταραντίνο, είχε αρχίσει να ζει μια δεύτερη ζωή με νέους, φανατικούς οπαδούς, συλλέκτες DVD και βιβλίων.

Στα βιβλία έρχεται στις μέρες μας να προστεθεί το έκτακτο πόνημα του Σταύρου Κωνσταντόπουλου «Western All’ Italiana» που κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Αιγόκερως. Μέσα σε 335 σελίδες περιέχει 444 ευρωπαϊκά γουέστερν, ένα μέρος δηλαδή των περισσότερων από τα 580 που γυρίστηκαν στο διάστημα αρχές της δεκαετίας του 1960 – τέλος της δεκαετίας του 1970, που ατύπως θεωρείται η περίοδος που το είδος γεννήθηκε, άκμασε, κορυφώθηκε και τελικά παρήκμασε.

Πολύτιμος «οδηγός» για κάθε ακόλουθο των spaghetti, το βιβλίο του Σταύρου Κωνσταντόπουλου είναι προϊόν αγνής αφοσίωσης με πάθος και αγάπη προς το είδος. Ο ίδιος ο συγγραφέας επαγγέλλεται γιατρός (έχει προσωπικό διαγνωστικό κέντρο) και ασχολείται από φοιτητής με τον κινηματογράφο (κριτικά κείμενά του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα έντυπα, ενώ έχει επίσης υπάρξει εκδότης του περιοδικού «Κινηματογραφικά και μουσικά πορτρέτα»). Η δουλειά του διακρίνεται από πληρότητα και πυκνότητα, κάθε λήμμα ταινίας περιέχει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται ο αναγνώστης για αυτή μαζί με την κριτική άποψη του συγγραφέα. Επίσης, οι ταινίες είναι καταχωρισμένες με τον ιταλικό τίτλο τους και με ευρετήριο ελληνικών και ξένων τίτλων στο τέλος διότι το πρόβλημα με τους τίτλους στα spaghetti western ήταν ανέκαθεν τεράστιο. Το βιβλίο περιέχει επίσης ευρετήριο σκηνοθετών, σημαντικότερων ηθοποιών και την εισαγωγή που του αξίζει από έναν άλλο φαν του είδους, τον Δημήτρη Κολιοδήμο, που ο ίδιος έχει εκδώσει πολλά βιβλία για το σινεμά.

Ο ΛΕΟΝΕ. Αρχικώς, τα spaghetti western γυρίζονταν με στόχο ένα κοινό που δεν φαινόταν να δίνει και τόση σημασία στις καλλιτεχνικές λεπτομέρειες των ταινιών. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι ταινίες αυτές ανήκαν σε ένα «μπασταρδεμένο» μεν αλλά συγχρόνως αυτόνομο είδος, το οποίο «γκρέμισε» τον μύθο του αμερικανικού γουέστερν, προβάλλοντας την κρυμμένη «μαυρίλα» του είδους, τις βοήθησε να εξαπλωθούν εκτός Ιταλίας. Χάρη στην επιτυχία της ταινίας «Για μια χούφτα δολάρια» (1964) του Σέρτζιο Λεόνε, το είδος απέκτησε διεθνή εξάπλωση παρότι αρχικώς σφαγιάστηκε, στην κυριολεξία, από τους κριτικούς. Αυτή η πρώτη ταινία της «τριλογίας του δολαρίου» του Λεόνε (θα ακολουθούσαν οι «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» και «Μονομαχία στο Ελ Πάσο») μετέτρεψε σε σταρ τον αμερικανό ηθοποιό Κλιντ Ιστγουντ και θεωρείται η άτυπη αφετηρία του είδους, αν και όχι το πρώτο spaghetti, αφού είχαν ήδη γυριστεί αρκετά. Εκτός από την Ιταλία και τα στούντιο της Τσινετσιτά, οι χώροι στους οποίους γυρίζονταν οι ταινίες αυτές ήταν κυρίως η Ισπανία (συγκεκριμένα η Αλμερία) και αργότερα η Γιουγκοσλαβία και το Ισραήλ. Οι χώροι γυρισμάτων στην Αλμερία λειτουργούν πλέον ως τουριστικό αξιοθέατο όπως τα αμερικανικά στούντιο.