Το «εβραϊκό αίμα του Χίτλερ» και η προσχηματική κρίση Ρωσίας – Ισραήλ

Την περασμένη εβδομάδα εκτυλίχθηκε έντονο διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Ρωσίας και Ισραήλ, με αφορμή αναφορές του Σεργκέι Λαβρόφ περί της «εβραϊκότητας του αίματος του Χίτλερ». Στη συνέχεια η ρωσική πρεσβεία στο Τελ Αβίβ δημοσιοποίησε ιστορικά παραδείγματα εβραίων δωσιλόγων των Ναζί, με αποκορύφωμα καταγγελίες της Μαρίας Ζαχάροβα ότι ισραηλινοί μισθοφόροι μάχονται στο πλευρό του Τάγματος Αζόφ. Και ξαφνικά το επεισόδιο έληξε με ένα τηλεφώνημα του Πούτιν προς τον Μπένετ, γεγονός που παρουσιάστηκε στο Ισραήλ ως «κίνηση συγγνώμης» και στη Ρωσία ως «αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης» για τον ρόλο της κατά του ναζισμού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προσπαθώντας να ερμηνευθεί η περίεργη αλληλουχία των γεγονότων, διατυπώθηκαν επιφανειακές απόψεις, που εμφάνιζαν τον ρώσο υπουργό Εξωτερικών ως περίπου αλλόφρονα. Είναι όμως σαφές ότι η Μόσχα δεν άγεται και φέρεται από την ιδιοσυγκρασία του κ. Λαβρόφ. Το επεισόδιο προκλήθηκε σκόπιμα. Η συγκυρία που επελέγη δεν ήταν τυχαία. Το ίδιο ισχύει και για τη σύντομη διάρκειά του.

Οταν ξέσπασε η ουκρανική κρίση, το Ισραήλ απέφευγε επίμονα να λάβει θέση εξαιτίας της ρωσοϊσραηλινής προσυνεννόησης οποτεδήποτε το Ισραήλ βομβαρδίζει στόχους εντός της συριακής επικράτειας, από το 2015 μέχρι σήμερα. Ωστόσο, ύστερα από μια σειρά ατελέσφορων διαμεσολαβητικών κινήσεων του Ναφτάλι Μπένετ, το Ισραήλ απεκδύεται σταδιακά της ουδετερότητάς του, γεγονός που προβληματίζει το Κρεμλίνο.

Δύο κύρια γεγονότα ανησύχησαν τη Ρωσία: το πρώτο ήταν η κατ’ ιδίαν συνάντηση του ισραηλινού υπουργού Αμυνας με τον ουκρανό ομόλογό του στο Τελ Αβίβ, με το Ισραήλ να ανακοινώνει ότι θα προμηθευθεί για λογαριασμό της Ουκρανίας αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη – προκαλώντας τη δυσφορία της ρωσικής πρεσβείας στο Τελ Αβίβ. Το δεύτερο – και σπουδαιότερο – ήταν η συμμετοχή του ισραηλινού υπουργείου Αμυνας στην πρόσφατη διάσκεψη 40 χωρών (συμπεριλαμβανομένων και των 27 χωρών – μελών του ΝΑΤΟ), που πραγματοποιήθηκε με αμερικανική πρωτοβουλία στο Ράμσταϊν της Γερμανίας, με θέμα την ενίσχυση της ουκρανικής άμυνας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων επτά ετών, που διατηρείται η Ρωσοϊσραηλινή Entente στη Συρία, οι Ρώσοι γνώρισαν από κοντά την ισραηλινή τεχνογνωσία στο πεδίο της μάχης. Αυτήν την τεχνογνωσία δεν θέλουν να την δουν στις ουκρανικές μάχες.

Το μακρινό 1953, η τότε ΕΣΣΔ διέκοψε για έξι μήνες τις διπλωματικές της σχέσεις με το Ισραήλ, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση Μπεν – Γκουριόν να εγκαταλείψει άμεσα κάθε σκέψη συμμετοχής της σε περιφερειακούς νατοϊκούς σχεδιασμούς με στόχο τα σοβιετικά συμφέροντα. Ηταν η εποχή που το Ισραήλ αποφάσισε ότι «ανήκει στη Δύση» και το ΝΑΤΟ σχεδίαζε αμυντικά σχήματα στην περιοχή. Αφορμή της τότε ρωσοϊσραηλινής διπλωματικής κρίσης υπήρξε η δολοφονία ενός φύλακα της σοβιετικής πρεσβείας στο Τελ Αβίβ (με δράστες που δεν βρέθηκαν ποτέ), με το Κρεμλίνο να επιρρίπτει ευθύνες στους Ισραηλινούς. Παρασκηνιακά το Ισραήλ αναγκάστηκε να διαβεβαιώσει ότι θα τηρήσει ασφαλείς «θεσμικές» αποστάσεις από το ΝΑΤΟ – δέσμευση που τήρησε μέχρι τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Την ίδια ακριβώς διαβεβαίωση ζητά τώρα και ο πρόεδρος Πούτιν – την οποία προφανώς έλαβε από τον Ναφτάλι Μπένετ, θεωρώντας τον περισσότερο αξιόπιστο έναντι του Γιαΐρ Λαπίντ.

Ο Γαβριήλ Χαρίτος διδάσκει Ιστορία Πολιτικών Σχέσεων Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο Πανεπιστήμιο Μπεν – Γκουριόν