Η κληρονομιά του Οσιμ

«Δάσκαλος». Αυτή είναι η λέξη που περιγράφει τον Ιβιτσα Οσιμ στα περισσότερα αφιερώματα που θα διαβάσεις για εκείνον. Ενας δάσκαλος του ποδοσφαίρου, ένας άνθρωπος που άφησε έργο και βαριά ποδοσφαιρική κληρονομιά όπου κι αν δούλεψε. Από τη γεμάτη αστέρια Εθνική Γιουγκοσλαβίας έως τον Παναθηναϊκό. Από το Γκρατς της Αυστρίας έως την Ιαπωνία. Εφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών πριν από λίγες μέρες. Την Πρωτομαγιά. Τι άφησε πίσω του; Μια φήμη που κανείς απ’ όσους τον έζησαν, τον γνώρισαν, τον συναναστράφηκαν δεν θα ξεχάσει. Ο Ιβιτσα Οσιμ υπήρξε ένας καθηγητής του ποδοσφαίρου που είχαμε την τύχη να τον έχουμε και στην Ελλάδα τη διετία 1992-1994, όταν ο Γιώργος Βαρδινογιάννης τον έφερε στον Παναθηναϊκό.

Η είδηση του θανάτου του σκόρπισε θλίψη σε όλο τον ποδοσφαιρικό πλανήτη. Και τα λεγόμενα τεσσάρων ανθρώπων που έζησαν σε καθημερινή βάση τον Ιβιτσα Οσιμ είναι η απάντηση στο γιατί θεωρήθηκε σπουδαίος. Οι στενοί του συνεργάτες, Μάικ Γαλάκος και Δημήτρης Παναγιωτάκης και δύο από τους καλύτερους ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού του Οσιμ, οι Κριστόφ Βαζέχα και Στράτος Αποστολάκης, μιλούν στα «ΝΕΑ» για τον Ιβιτσα Οσιμ, θυμούνται στιγμές μαζί του και αποκαλύπτουν άγνωστες ιστορίες για εκείνον.

Γαλάκος: «Ημουν τυχερός»

Αν κάποιος γνώριζε καλύτερα από κάθε άλλον τον Ιβιτσα Οσιμ αυτός είναι ο Μάικ Γαλάκος. Στενός συνεργάτης του για δύο χρόνια στον Παναθηναϊκό, ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής έχει να θυμηθεί πολλές ιστορίες. Ποδοσφαιρικές και μη. Μιλάει στα «ΝΕΑ» με μεγάλο σεβασμό για έναν «μεγάλο δάσκαλο και άνθρωπο», όπως τον χαρακτηρίζει, υποκλίνεται στην ποδοσφαιρική ευφυία που τον συνόδευε και αποκαλύπτει πότε και γιατί ο Βόσνιος είχε βάλει τα κλάματα μπροστά του.

«Τον έζησα πολύ. Ημασταν σε καθημερινή βάση μαζί, μου είχε μεγάλη εμπιστοσύνη, με ήθελε δίπλα του συνεχώς. Ηταν ένας μεγάλος δάσκαλος και άνθρωπος. Θυμάμαι μια Κυριακή είχαμε γυρίσει από την Εδεσσα, δεν θυμάμαι αν είχαμε κερδίσει ή χάσει. Ημασταν στη Βουλιαγμένη σε ένα ξενοδοχείο, ήμασταν στο μπαλκόνι και του είπα να πάμε σπίτι μου να φάμε. Εκεί τον είδα να κλαίει. Εκλαιγε γιατί είχε τη γυναίκα του στη Γιουγκοσλαβία, εν καιρώ πολέμου. Ζούσαν η γυναίκα του και η κόρη του σε καταφύγιο για να προφυλαχθούν. Εκεί μου είπε κιόλας ότι γράφουν και λένε ότι πίνει πολύ. “Μάικ δεν έχω έρθει σε προπόνηση ούτε μια φορά μετά από ποτό όπως λένε”, μου είχε πει».

Τα λόγια του Ντούσκο

Αφησε μεγάλη κληρονομιά στον Παναθηναϊκό ο Οσιμ. Και αγωνιστική και έξω από το γήπεδο. Ο Γαλάκος έχει να το λέει: «Ολος ο κόσμος τον σεβόταν, μιλούσε για το πόσο σπουδαίος είναι. Μια φορά ο Ντούσαν Μπάγεβιτς, που ήταν τότε προπονητής στην ΑΕΚ, με είχε πιάσει και μου είχε πει: “Εχεις έναν πολύ μεγάλο δάσκαλο δίπλα σου Μάικ”. Αυτός ήταν ο Οσιμ. Ολες οι μεγάλες προσωπικότητες του αθλητισμού, όχι μόνο του ποδοσφαίρου, έτρεφαν μεγάλο σεβασμό για εκείνον. Θα σου πω και μια άλλη ιστορία που έχει να κάνει με μπασκετική φυσιογνωμία. Είχαμε ανέβει στη Θεσσαλονίκη για να παίξουμε με τον ΠΑΟΚ. Ημασταν στο ξενοδοχείο Πανόραμα και κατεβαίναμε για να μπούμε στο πούλμαν να πάμε στο γήπεδο. Τον περίμενε από κάτω όλη η μπασκετική ομάδα του ΠΑΟΚ, μετά από προτροπή του Ντούσαν Ιβκοβιτς, ενός άλλου μεγάλου δασκάλου του αθλητισμού. Κατέβηκα νωρίτερα από τον Ιβιτσα και με έπιασε ο Ιβκοβιτς και μου είπε: “Είσαι πολύ τυχερός που είσαι δίπλα σε έναν άνθρωπο σαν τον Ιβιτσα Οσιμ”. Αυτός ήταν ο Ιβιτσα Οσιμ. Μια μεγάλη προσωπικότητα για τον αθλητισμό. Τι να πούμε. Καλό παράδεισο», λέει εμφανώς συγκινημένος ο Γαλάκος, ο οποίος αναφέρει πως ο Βόσνιος ήταν πολύ μπροστά από την εποχή.

«Ερχεται μια μέρα ο Ουζουνίδης σε μια προπόνηση, δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Και μου λέει: “Δάσκαλε τι γίνεται; Τι προπόνηση είναι αυτή; Πώς θα ανταπεξέλθουμε”. Ηταν πολύ απαιτητικός, αλλά πολύ μπροστά από την εποχή του. Οπως πρέπει να κάνει κάθε καλός προπονητής. Να είναι πιο μπροστά από την εποχή του, να φέρνει νέα πράγματα στο ποδόσφαιρο. Αυτό έκανε ο Οσιμ. Εκανε και “μπασκετική” προπόνηση από την αρχή. Τρεις εναντίον τριών, τέσσερις εναντίον τεσσάρων, πέντε εναντίον πέντε. Δεν τα είχαμε ξαναδεί στην Ελλάδα αυτά. Ερχόταν από μια πολύ μεγάλη σχολή, ήταν προπονητής στη Γιουγκοσλαβία, είχε παιχταράδες. Και μου έλεγε: “Μάικ πρέπει να ξεκινήσουμε από το Α. Εχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε εδώ”. Εντάξει δεν άρεσε πολύ η προπόνησή του στους παίκτες, κυρίως στην αρχή. Αλλά είχε αποτέλεσμα. Και ήταν άδικο που αυτός ο άνθρωπος με τις ιδέες του δεν πήρε ένα πρωτάθλημα στην Ελλάδα».

«Ανθρωπος που ήξερε να τιμά τη φιλία»

Ενας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Ιβιτσα Οσιμ στον Παναθηναϊκό υπήρξε ο Δημήτρης Παναγιωτάκης. Είχε χρέη συνεργάτη αλλά και μεταφραστή. Ο Δημήτρης Παναγιωτάκης ετοιμάζει μάλιστα και ένα βιβλίο για τα έργα και τις ημέρες του Οσιμ στον Παναθηναϊκό και μιλώντας γι’ αυτόν κάνει λόγο για έναν σπάνιο άνθρωπο. «Ο άνθρωπος Ιβιτσα, ήταν από το πιο σπάνιους ανθρώπους που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Ανθρωπος με κατανόηση. Είχε ό,τι ήθελε, ήταν ακριβοδίκαιος. Αντιπροσώπευε επακριβώς την εποχή του και ήξερε να τιμά τη φιλία και τους ανθρώπους που είχαν τη δυνατότητα να τον γνωρίζουν», λέει ο Παναγιωτάκης που μιλά για τη σχέση που είχε ο Οσιμ με τον Γιώργο Βαρδινογιάννη.

«Η συνεργασία τους ήταν σχετικά καλή. Αλλά να ξέρεις πως με τον Ιβιτσα τα βρήκε σκούρα ο καπετάνιος. Είχε συνηθίσει να περνάει το δικό του με τους προηγούμενους προπονητές, αλλά ο Οσιμ ήταν σκληρός χαρακτήρας και δεν “σήκωνε μύγα στο σπαθί του”. Δεν δεχόταν άνωθεν παρεμβάσεις. Ηταν αυτόνομος χαρακτήρας και μάλιστα του είχε πει τότε πως πρέπει να κοιτάει ο καθένας τη δική του δουλειά. Δεν ήθελε καμία απολύτως παρέμβαση, ωστόσο τον άκουγε τον καπετάνιο, βασικά άκουγε όλο τον κόσμο αλλά έκανε το δικό του. Αποφάσιζε στο τέλος, πάντα με βάση τις αξίες του. Αν δούλευες στην προπόνηση θα είχες θέση στην 11άδα αν όχι θα ήσουν στον πάγκο ό,τι όνομα και αν ήσουν».

«Πολύ μπροστά από την εποχή του»

Μιλώντας για τον Ιβιτσα Οσιμ, ο Στράτος Αποστολάκης εκφράζει τον θαυμασμό του για τις ποδοσφαιρικές σκέψεις που έφερε στον Παναθηναϊκό. «Συνεργάστηκα με τον Οσιμ σε μια γενικά δύσκολη σχέση. Ηταν γενικότερα δύσκολος άνθρωπος, όπως ήταν όλοι όσοι προέρχονταν από την ίδια σχολή. Σαν προπονητής όμως ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του. Η αγωνιστική του φιλοσοφία είχε τάσεις από το μέλλον. Αυτό είναι και το βασικό για έναν προπονητή. Ο Οσιμ έφερε το… μέλλον. Και σε μια εποχή πολύ δύσκολη για τον ίδιο, είχε την οικογένειά του στη Γιουγκοσλαβία, όπου υπήρχε πόλεμος. Γενικά σαν άνθρωπος ήταν δύσκολος, είχε ένα ύφος υπεροπτικό. Τα λεγόμενά του μπορεί να άρεσαν στα media και στον κόσμο, αλλά σε μια ομάδα φέρνουν προβλήματα. Και στα αποδυτήρια και στη διοίκηση. Και ξέρετε τα αποτελέσματα έρχονται μέσα από τη συνολική εικόνα. Την προπόνηση, αλλά και την ψυχολογία, το κλίμα που υπάρχει. Ισως γι’ αυτό αργότερα με τον Ρότσα να πήγε καλύτερα η ομάδα».

Βαζέχα: «Ηταν ένας μεγάλος δάσκαλος»

Δάσκαλο χαρακτηρίζει τον Ιβιτσα Οσιμ ο Κριστόφ Βαζέχα. Ο παλαίμαχος επιθετικός του Παναθηναϊκού εξηγεί στα «ΝΕΑ» πως ο Βόσνιος έφερε στην Ελλάδα πράγματα που δεν τα είχαν ξαναδεί και αποκαλύπτει για ποιον λόγο εντυπωσιάστηκε από την πρώτη κιόλας προπόνηση.

«Καταρχάς αυτό που θέλω να πω για τον Οσιμ είναι ότι ήταν ένας δάσκαλος. Τον έβλεπα σαν δάσκαλο, ήρθε από πολύ μεγάλη σχολή ποδοσφαίρου όπως η Ενωμένη Γιουγκοσλαβία. Ηθελε ο παίκτης να δώσει το μάξιμουμ και στην προπόνηση, όχι μόνο στα παιχνίδια. Κάποιοι παίκτες ήταν πολύ δύσκολο να παίξουν στην ενδεκάδα με τον Οσιμ αν δεν έτρεχαν. Ηθελε πολύ καλή φυσική κατάσταση», λέει ο Βαζέχα, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από την πρώτη κιόλας προπόνηση του Ιβιτσα Οσιμ.

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη μέρα προετοιμασίας. Κάναμε δύο εναντίον δύο και τρεις εναντίον τριών. Για εμάς ήταν κάτι εντελώς καινούργιο αυτό που έκανε. Μας έλεγε ότι έπρεπε να ερχόμαστε έτοιμοι, ψυχολογικά και σωματικά, για την προπόνηση. Αυτά που μας έκανε από την πρώτη μέρα τα έκαναν οι υπόλοιποι προπονητές μετά από 2-3 εβδομάδες προετοιμασίας. Αλλά η δουλειά που έκανε έβγαινε στο γήπεδο. Φάνηκε αυτό στην πορεία της ομάδας. Εδινε πολλή σημασία και στην τακτική, σταματούσε πολύ την προπόνηση για να δώσει οδηγίες».

Ο Βαζέχα κάνει λόγο για έναν δίκαιο προπονητή και έναν άνθρωπο που όλοι κοιτούσαν με σεβασμό. «Ξέραμε όλοι ότι είναι ένας προπονητής δίκαιος. Δηλαδή όσοι δούλευαν στην προπόνηση αυτοί θα έπαιζαν. Ηταν ντόμπρος άνθρωπος. Σου έλεγε πως αν δουλεύεις στην προπόνηση θα είσαι στην ενδεκάδα και το έβλεπες να συμβαίνει. Και ήταν πολύ επιβλητικός. Η αλήθεια είναι ότι είχαμε ένα τρακ μπροστά του όλοι μας. Ηταν ψηλός, επιβλητικός, σοβαρός. Τον βλέπαμε με πολύ σεβασμό, καμιά φορά είχαμε και έξτρα άγχος στα ματς λόγω του Οσιμ. Κάτι που δεν συνέβαινε μετά, με τον Ρότσα. Τον βλέπαμε λίγο με άγχος τον Οσιμ, ενώ με τον Χουάν ήταν άλλη η σχέση παίκτη – προπονητή και νομίζω αυτό ήταν που εκτίναξε την ομάδα και φτάσαμε εκεί που φτάσαμε έχοντας τον Ρότσα. Ομως είναι δύσκολο να απαντήσεις πως όλο αυτό οφειλόταν στον Οσιμ. Ομως ήταν σίγουρα άδικο που ο Οσιμ δεν πήρε ένα πρωτάθλημα με τον Παναθηναϊκό».