Στην Ανατολή χορεύουν

Παραμονές του δεύτερου γύρου των γαλλικών εκλογών ήμουν στο Παρίσι. Ολοι αναγνώριζαν τη σημασία της αναμέτρησης μεταξύ Μακρόν και Λεπέν. Τίποτα ωστόσο στην ατμόσφαιρα δεν πρόδιδε ότι η χώρα βρισκόταν σε μια κρίσιμη καμπή. Ελάχιστες αφίσες, καμιά απολύτως ένταση στα πρόσωπα των ανθρώπων. Ως και το βράδυ του ντιμπέιτ τα μπιστρό παρέμεναν γεμάτα. Και ας μην είχαν τηλεοράσεις.

Ηρθα προχθές για 48 ώρες στη Βηρυτό. Εχουν και εδώ προεκλογική περίοδο. Αγωνιούν οι πολίτες για το αποτέλεσμα; Ουδόλως. Οχι επειδή θεωρούν την έκβαση της αναμέτρησης προδιαγεγραμμένη. Μα επειδή πιστεύουν – το λένε στωικά – πως η κατάσταση δεν πρόκειται, έτσι ή αλλιώς, να αλλάξει. Η κακοδαιμονία στον Λίβανο έχει πολύ βαθιές ρίζες για να τη θεραπεύσει η λαϊκή ψήφος.

Εκατοντάδες, παρ’ όλ’ αυτά, υποψήφιοι σε ατενίζουν αφ’ υψηλού σε κάθε πλατεία, σε κάθε μεγάλο δρόμο. Κάποιοι, γραβατωμένοι, δυτικόφρονες μπαρμπάδες. Αλλοι, νεότεροι, με ανοιχτά πουκάμισα. Μια κυρία μοιάζει σκανδαλωδώς με την Ελλη Στάη, οι ξανθές μπούκλες χύνονται στο σκούρο της σακάκι. Στις γιγαντοαφίσες τα ηγετικά στελέχη κάθε κόμματος ποζάρουν μαζί, παρόμοιοι με «σχήματα» τραγουδιστών σε ελληνικά μπουζούκια, σε μεγάλες πίστες. Μπαίνω στο προεκλογικό κέντρο ενός τους, στην αρμένικη συνοικία. Με υποδέχεται, ανάμεσα σε ντάνες προπαγανδιστικού υλικού, βραχύσωμος νεαρός, παχουλός και ιδρωμένος. «Εγώ προσέχω απλώς τον χώρο» μου διευκρινίζει. «Δεν υποστηρίζεις τον υποψήφιο;». «Ας τον υποστηρίξουν εκείνοι που τους πληρώνει, τους διορίζει, τους βελτιώνει κάπως τη ζωή…» χαμογελάει σαρκαστικά. «Του φτάνουν και του περισσεύουν!». Η Βηρυτός υποφέρει από προβλήματα που εμάς θα μας δυσκόλευαν αδιανόητα. Θα μας προκαλούσαν αφόρητη δυσφορία. Το πιο έντονο; Το ρεύμα κόβεται σε όλη την πόλη κάθε νύχτα, συχνά και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εάν το ξενοδοχείο ή το οικοδομικό τετράγωνο που μένεις διαθέτει γεννήτρια, αντιμετωπίζεται. Ολόκληρες γειτονιές βυθίζονται εντούτοις στο σκοτάδι.

Σβήνουν και τα φανάρια της κυκλοφορίας; Αστεία ερώτηση. Στη Βηρυτό δεν υπάρχουν φανάρια. Στην Εγγύς Ανατολή η οδήγηση θυμίζει συγκρουόμενα σε λούνα παρκ. Τα αυτοκίνητα κάνουν διαρκώς σλάλομ, το χέρι κολλημένο στο κλάξον. Τα ατυχήματα είναι εντούτοις σχετικά σπάνια.

Αποτελεί η έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας συνέπεια της τεράστιας έκρηξης που συνέβη στις 4 Αυγούστου 2020 στο λιμάνι της Βηρυτού, σκότωσε διακόσιους ανθρώπους, τραυμάτισε εξίμισι χιλιάδες, γκρέμισε ή λάβωσε σπίτια σε απόσταση χιλιομέτρων; Μπα… Κληρονομιά είναι του Εμφυλίου. Της δεκαπενταετίας που η πόλη είχε κοπεί στα δύο και στις στέγες παραμόνευαν ελεύθεροι σκοπευτές.

Η 75χρονη Λεβαντίνα, θυγατέρα Ιταλού, χήρα διαπρεπούς αρχιτέκτονα, αναπολεί παλιές εποχές, ευτυχισμένες για την ίδια και για την κοινωνική της τάξη. «Κάναμε ροκ εντ ρολ πάρτι κάθε βράδυ. Ωραίες εκδρομές. Μετά ήρθαν αυτοί», εννοεί τη Χεζμπολάχ, «και μας κατέστρεψαν. Επαιρναν αρχικά εντολές από τη Συρία. Κατόπιν από το Ιράν…».

Περπατώ στα σοκάκια. Πάνω από το κεφάλι μου κουβάρια από καλώδια, κανείς δεν έχει επενδύσει στο να γίνει το δίκτυο υπόγειο. Από τα μπαλκόνια κρέμονται κουρελιασμένες τέντες και κουρτίνες. Η αποκομιδή των σκουπιδιών πλημμελέστατη, σκυλιά γλείφουν αρνίσια κόκαλα. Πιτσιρίκια καβαλάνε σκελετούς μοτοσακό, έφηβοι μαρσάρουν με βέσπες. Η φτώχεια κυριαρχεί, μα δεν χαλάει το κέφι των ανθρώπων. Ούτε οι μουσουλμανικές μαντίλες κρύβουν καν τη δροσιά των γυναικών – τις φοράνε ανάλαφρα, παιχνιδιάρικα, βολτάρουν τρεις τρεις, κάθε άλλο παρά χαμηλοβλεπούσες. «Είναι Παλαιστίνιες» μου εξηγεί κάποιος που ξέρει. «Στην Παλαιστίνη έχουν ήθη συγκριτικά ελεύθερα…». Στο έμπα των μικρομάγαζων δύο άντρες παίζουν τάβλι κι άλλοι δέκα τούς παρακολουθούν. Ρουφάνε ναργιλέδες – έχει χαρμάνια και χαρμάνια, με άρωμα λεμόνι σε τέρπει, με άρωμα μήλο σε ζαλίζει ηδονικά.

Μόλις πέσει ο ήλιος, θα πάρουν τους ναργιλέδες τους και θα κατηφορίσουν στην Κορνίς. Στην προκυμαία της Βηρυτού. Θα μυρμηγκιάσει ο τόπος από λαό. Θα κάθονται κατάχαμα, χιλιόμετρα επί χιλιομέτρων πλάι στο κύμα. Θα τρώνε ποπκόρν, αραβικές πίτες, θα βάζουν τα ηχοσυστήματα στη διαπασών κι αίφνης θα σηκωθούν τα αγόρια να χορέψουν, μερακλωμένα εν μέση οδώ, χωρίς καμιά αναστολή, καμιά αίσθηση ιδιωτικότητας. Σε Αμερική και Ευρώπη, στους δημόσιους χώρους, οι άνθρωποι κάνουν τζόγκινγκ. Στην Ανατολή χορεύουν.

Οι «καλές» συνοικίες της Βηρυτού θυμίζουν, είναι αλήθεια, Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες. Με τα μολ, τους ουρανοξύστες τους, τα κοσμηματοπωλεία και τα πανάκριβα αυτοκίνητα – ο πλούτος ακολουθεί εδώ τις πιο παράξενες διαδρομές, ξεπλένεται με χίλιους τρόπους, όμως δεν κρύβεται. Οι απλοί πολίτες πάντως δεν εμπιστεύονται τις τράπεζες. Συναλλάσσονται με μετρητά. Κουβαλάνε πάνω τους χοντρές δεσμίδες χαρτονομισμάτων, ένα γεύμα σε καλό εστιατόριο κοστίζει τρία εκατομμύρια λιβανέζικες λίρες.

Κάθομαι σε ένα τέτοιο, απέναντι από τους περίφημους περιστερόβραχους, τις δίδυμες πελώριες πέτρες που φυτρώνουν μέσα από τη θάλασσα.

Γύρω μου, ανδροπαρέες. Οικογένειες, η πεθερά ελέγχει κάθε κίνηση της νύφης. Εξωτικές καλλονές με έντονο μακιγιάζ, το μανικιούρ πληκτρολογεί στο κινητό, το οποίο είναι στολισμένο με – αληθινά, στοιχηματίζω – διαμαντάκια. Τα τραπέζια ξεχειλίζουν από εδέσματα άφθαστης νοστιμιάς. Ενα αγοράκι – τριών; Τεσσάρων ετών; – δυστροπεί. Δεν θέλει να φάει. Η μαμά του απελπίζεται. Ως από μηχανής θεός εμφανίζεται τότε εξηντάρης σερβιτόρος, ψηλός, παχύς και χαμογελαστός. Σκύβει μπροστά στο νήπιο, του κάνει αστείες γκριμάτσες, του τραγουδάει, το πείθει τελικά να ανοίξει το στόμα του και το ταΐζει με μεγάλες μπουκιές.

Ο σερβιτόρος που ταΐζει το παιδάκι. Η Βηρυτός που χορταίνει τον κόσμο της. Με ό,τι βρίσκει κάθε μέρα.