«Ζηλεύω το “Λέγε με Ισμαήλ” του “Μόμπι Ντικ”»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… με το βιβλίο της Ιρένε Βαλέχιο «Πάπυρος: Η περιπέτεια του βιβλίου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα» (μετάφραση Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη, Μεταίχμιο), γιατί είναι ένα τόσο χορταστικό και ενθουσιώδες βιβλίο. Ενα βιβλίο για τα βιβλία και την ιστορία τους που δεν σε αφήνει να το παρατήσεις ούτε στιγμή. Πράγμα που δεν συμβαίνει συχνά με τα μυθιστορήματα.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα το «4΄3΄΄» του Τζον Κέιτζ, γιατί πραγματικά δεν είμαι σε θέση να γράφω ακούγοντας μουσική, αποπροσανατολίζομαι και τα χάνω. Ούτε ελαφριά τζαζ ούτε κλασική ούτε τίποτε – ούτε καν τα σάουντρακ του Τζον Γουίλιαμς για τα «Star Wars» ή του Τζον Κάρπεντερ για τις ταινίες του. Γενικώς όμως, έτσι κι αλλιώς δεν ακούω συστηματικά μουσική, ούτε υπήρξα ποτέ συλλέκτης δίσκων.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής είναι, ειδικά όταν μεγαλώνεις, τα πιασμένα δάχτυλα και οι πονεμένοι πήχεις. Πρέπει να κάνεις μια σειρά από ασκήσεις για να απαλύνεις τον πόνο ή να βάζεις λούτρινα κουκλάκια κάτω από τα χέρια σου όσο γράφεις, όπως κάνω εγώ. Καμιά φορά σκέφτομαι τι θα γίνει αν δεν μπορώ να πληκτρολογώ πια ή αν με βρει ένα οξύ σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ή κάτι παρόμοιο, και με κόβει κρύος ιδρώτας. Ετσι κι αλλιώς όμως το γράψιμο είναι χειρωναξία και απαιτεί συγκεκριμένο πρόγραμμα. Πρέπει καθημερινά να καλύπτεις τους στόχους σου, να είσαι γερός, και με τα ελάχιστα, κατά το δυνατόν, προβλήματα. Ιδανικές συνθήκες βέβαια δεν υπάρχουν, οπότε κάθε πρωί ξυπνάς αναγκαστικά με έναν πόνο στο στομάχι. Φυσικά, όλα αυτά δεν έχουν στην πραγματικότητα καμιά σημασία και δεν αφορούν κανέναν άλλον εκτός από εσένα. Σημασία έχει να τα ξεπερνάς και να πιάνεις τους στόχους της ημέρας, όπως γίνεται και με κάθε άλλη δουλειά.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη λυκείου θα ήταν τρία από τα παλαιότερα, κλασικά μυθιστορήματα του Στίβεν Κινγκ, που ασφαλώς θα γίνονταν ανάρπαστα από τα παιδιά. Ενας νέος εισάγεται στη λογοτεχνία και αγαπά διά βίου το βιβλίο όταν περνά καλά μαζί του, όταν απολαμβάνει την ανάγνωση, όταν νιώθει ότι αυτό το μυθιστόρημα τον ρουφά μέσα του και θέλει να τον κρατήσει εκεί. Κάποιοι από τους εφήβους που θα διάβαζαν τον Κινγκ θα κολλούσαν το μικρόβιο πολύ πιο εύκολα από ό,τι με τη σοβαρή λεγόμενη λογοτεχνία.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά τα πάντα, και δεν έχω κανένα πρόβλημα μαζί της. Οπως άλλωστε συμβαίνει και με όλους τους υπόλοιπους, ποτέ δεν τη λαμβάνω υπόψη.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από τη στιγμή που τελειώνεις τη δουλειά της πρώτης ημέρας ενός καινούργιου σου βιβλίου. «Γιατί το κάνω τώρα αυτό;». «Ποιο το νόημα;». «Δεν ξέρω να γράφω». «Δεν είμαι συγγραφέας». «Αυτή η ιδέα είναι σίγουρα κλεμμένη». Και τελειώνει κάπου στον τάφο, υποθέτω.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι το «Call me Ishmael» του «Μόμπι Ντικ». Είναι το «Εν αρχή ην ο λόγος» της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Βέβαια, ζηλεύω και το υπόλοιπο βιβλίο. Ομως το μόνο κομμάτι που θα μπορούσα να γράψω από τον «Μόμπι Ντικ» είναι η αρχή του.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι αφενός για το πρώτο ότι είναι κάτι που λέγεται συχνά και σε κάθε περίοδο, ήδη από την αρχαιότητα, οπότε λίγη αξία έχει, και για το δεύτερο ότι πιθανότατα μιλούν για βιβλία που δεν θα ήθελα να διαβάσω.

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης έχει εκδώσει πάνω από σαράντα βιβλία. Ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη, αρθρογραφεί στην «Athens Voice», γράφει κριτική βιβλίου στην Book Press, είναι ιδιοκτήτης του amagi.gr και παρουσιάζει τη βιβλιοφιλική εκπομπή «Paperback» στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης. To τελευταίο του μυθιστόρημα, «Αγκάθια και πικραλίδες», κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Bell. Σε αυτό πρωταγωνιστούν δύο γυναίκες: Η ελληνίδα ηλικιωμένη, ανήμπορη να αυτοεξυπηρετηθεί, με Αλτσχάιμερ. Και η αλβανίδα μεσόκοπη, πληγωμένη και προδομένη, με αγάπη για τη γυναίκα που φροντίζει και της βουρτσίζει κάθε μέρα τα μαλλιά.