Aλαφροΐσκιωτε καλέ, για πες απόψε τί ’δες

Ηταν η φύση πιο γιορτινή από ποτέ.

Φέτος σαν να μας περίμενε, στις πόλεις και στα χωριά και στα νησιά, μ’ όλον της τον εξοπλισμό σ’ επιστράτευση για την πιο θεαματική της υπερπαραγωγή. Εστησε χορό με τον ξανθόν Απρίλη, αυτόν τον Απρίλιο που είναι, όπως ξέρουμε, ο πιο σκληρός μήνας αλλά κι ο πιο παραπλανητικός, έστησε χορό μ’ αυτήν την άνοιξη με το πρωτομαγιάτικο στεφάνι: λίγο να ξεμακρύνουμε απ’ τις παρέες και τα τσουγκρίσματα, λίγο να πάρουμε το μικρό μονοπάτι και νά οι δεκαοχτούρες με το γλυκό επαναληπτικό τους κάλεσμα, νά τα χελιδονόψαρα σε μεθυσμένους χορούς δίπλα στους αφρισμένους βράχους και τα κοτσύφια να ξελαρυγγιάζονται στις μπετονένιες σκέπες της πόλης – σαν του Μαϊού τες ευωδιές γιομόζαν τον αέρα. Μικρές εσοχές σε παλιούς τοίχους, σχισμές και πορώδεις πέτρες και νά, φωλιάζει η νέα φτερωτή ζωή. Νά η άνοιξη.

Ναι, βρήκε η φύση την καλή και τη γλυκιά της ώρα. Μάγεμα κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη, κι εμείς παραπατώντας ανάμεσα στην αρρώστια και τον πόλεμο (πόλεμο;), με την ανάσα κομμένη απ’ τον αέρα που τρέχει καταπάνω μας γιατί βγάλαμε τη μάσκα και απ’ αυτό το άλλο που ίσως (ίσως;) τρέχει επίσης καταπάνω μας και δεν ξέρουμε πώς να το ονοματίσουμε. Μια χούφτα χώμα να κρατάς, και να σωθείς μ’ εκείνο. Πώς σώζει μια χούφτα χώμα; Πώς μας σώζει από τις εικόνες και τους ήχους και το βουητό του ανεξέλεγκτου; Κι όμως ναι, κρατάμε μια χούφτα χώμα που, αυτό τουλάχιστον, αναστήθηκε και πάλι γεμάτο χυμούς κι αρώματα και το ανίκητο της άνοιξης, και κάτι μέσα μας επαναφορτίζεται – ψέματα λέω; Η ψυχή ξαστοχά και πάλι τον εαυτό της: Πόσο αντέχω; Αντέχω.

Ανθίζει μέσα μου η ζωή μ’ όλα τα πλούτια πο ‘χει, κι εγώ αντέχω. Αντέχω;

«Είχε μάτια μπλε, σκοτεινά». Η 14χρονη Ουκρανή που βιάστηκε από τον ρώσο στρατιώτη έχει φωνή παιδιού – κοριτσάκι είναι, με φλογισμένη ακμή στα μάγουλά της. «Μου είπε ότι αν δεν κάτσω ήσυχη θα φέρει κι άλλους είκοσι». Τα παχουλά της δάχτυλα με τα μασημένα νύχια (κοριτσάκι είναι ακόμα) σφίγγονται μεταξύ τους, κι εσύ που περπατάς στα ανθισμένα μονοπάτια πατώντας το χαμομήλι και το τριφύλλι  νομίζεις ότι την ακούς δίπλα-δίπλα με το σούρσιμο της σαυρίτσας πάνω στο φρέσκο χορτάρι. Στον ύπνο της μουρμούριζε την κλάψα της τρυγόνας: ναι, χιλιάδες ήχοι αμέτρητοι. Οσο μακρινό κι αν είναι το νησί, όσο αβάδιστο το μονοπάτι, στην καφετέρια ή στην άγονη γραμμή οι ήχοι και οι λέξεις γέμισαν τον αέρα μαζί με τις ευωδίες και δεν ξέρεις ποια είναι η αλήθεια: υπάρχει φως ολόγυρα τόσο λαμπρό αλλά λίγο πιο πέρα, στον κοντινό σου ορίζοντα και στο πέρασμα του δίπλα δρόμου, μέγα σκότος κι έρμο. Είπες θα σταματήσω να βλέπω ειδήσεις, θα σταματήσω να ακούω, αλλά το ξέρεις. Μέγα σκότος κι έρμο. Δεν τους βαραίνει ο πόλεμος αλλ’ έγινε πνοή τους, τόσο που τα κορίτσια τραγουδούν και τα παιδιά παίζουν δίπλα στους ξαπλωμένους νεκρούς με τις ρόδες των ποδηλάτων τους ακόμα να γυρνούν και τα σκυλιά να περιμένουν, υπομονετικά δεμένα κι υπάκουα ακόμα. Εγινε πνοή τους ο πόλεμος δίπλα στις υπαίθριες κουζίνες και τις άδειες κατσαρόλες τους, και τρέμει η ψυχή και ξαστοχά γλυκά τον εαυτό της μέσα στην ομορφιά αυτής της φύσης που φέτος μας αποπλάνησε τόσο πολύ, τόσο καλά. Πού βρίσκεται η οδύνη μας και πού η αντοχή μας;

«Είχε μάτια μπλε, σκοτεινά». Μπλε, σαν το ιρίδισμα στα φτερά της πέρδικας που σε κοιτάζει ακίνητη, ατάραχη, στητή με τον λαιμό της ολόισιο. Δεν τις κυνήγησαν όλες φέτος, είναι πολλές που γλίτωσαν. Κοιτιόσαστε και κάτι αιώνιο αναβλύζει μέσα στο βλέμμα της κι εκεί που πας να το ψάξεις περνάει ξυστά η πεταλούδα. Η διάφανη η χρυσή, η γαλάζια, που παίζει με τον ίσκιο της – κι εκείνη γλίτωσε για λίγην ώρα ακόμα και παίζει με ίσκιους που εσύ δεν βλέπεις, έτσι ακριβώς όπως και τα παιδιά δίπλα στα μνήματα και οι κοπέλες με τα βαμμένα νύχια που τραγουδούν στα χαλάσματα.

Το σκουληκάκι βρίσκεται σ’ ώρα γλυκιά κι εκείνο. Μάγεμα η φύση κι όνειρο κι ευωδιάζει ο ύπνος μας με μικρούς ίσκιους άγνωρους· κι όταν ξυπνάμε το πρωί με τον ήχο των σπουργιτιών που πίνουν νερό στις ρηχές λακκούβες αναρωτιόμαστε για εκείνο το ατάραχο που ασπρίζει μέσα στα νερά κι ανακατώνεται με το καινούργιο φεγγάρι. Πόσο μπορείς να κρατήσεις τον ύπνο σου μακριά από την ηχώ που έρχεται;

Πάσχα ελληνικό, πρωτομαγιά, τα πρώτα μπάνια, τα πρώτα κουνούπια. Στην πόλη ή στην εξοχή είναι άνοιξη κι εμείς ακούμε το κοτσύφι που αφημένο στο παντοτινό του μεθύσι κελαηδά πιο γλυκά κι από τ’ αηδόνια και μαζί τα νησιώτικα και τα ερωτικά, και μαζί εκείνη τη μακρινή βοή και τα λόγια που μπερδεύονται με το χώμα της ψυχής μας: δεν χρειάζεται να τον διαβάσουμε τον ποιητή, δεν τα έγραψε για εμάς – στον εαυτό του μιλούσε. Πόσο αντέχω; Πόσο πιστεύω; Δεν χρειάζεται να τον διαβάζουμε αλλά αν το κάναμε θ’ αναγνωρίζαμε τον εαυτό μας γιατί κάθε μέρα, κάθε λεπτό οι λέξεις του αναβλύζουν μέσα από τα γουργουρίσματα των αγριοπερίστερων και κάτω από τα βήματά μας. Κάθε μέρα και κάθε λεπτό, είτε ανοιχτά και άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μας είτε ολόκλειστα και σφαλισμένα (και γιατί όχι;) οι λέξεις του είναι εκεί.

Aλαφροΐσκιωτε καλέ, για πες απόψε τί ‘δες. Είδες αυτό που γίνεται; Είδες μήπως κι αυτό που θα γίνει; Οι ήχοι αμέτρητοι, ανάκουστοι κιλαϊδισμοί και λιποθυμισμένοι που μπερδεύονται γλυκά μέσα μας, κι εμείς τι άλλο να κάνουμε από το να παίζουμε με τους ίσκιους μας; Οποιος πεθάνη σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει, μουρμουρίσαμε, και μετά τσουγκρίσαμε γελώντας τα κόκκινά μας αυγά. Ω, τι τυχερό γένος είμαστε εμείς.