NON PAPER

Μικρός λαός και πολεμά…

Το αυτοκίνητο ήταν σταματημένο – παρατημένο έμοιαζε – ανάμεσα στα ερείπια της βομβαρδισμένης ουκρανικής πόλης. Καινούργιο αμάξι, γερό και με το κλειδί στη μίζα. Δεν μπορεί, κάπου τριγύρω θα είναι ο ιδιοκτήτης. Ποιος αφήνει έτσι το αυτοκίνητό του σε τέτοιες συνθήκες όπου το οποιοδήποτε όχημα γίνεται μέσον διαφυγής από την κόλαση του πόλεμου, κάτι σαν προσδοκία ζωής; Ο άνθρωπος περίμενε μισή ώρα, μία, δύο. Ομως ούτε φωνή ούτε ακρόαση από τον ιδιοκτήτη. Το σκέφτηκε, το ξανασκέφτηκε, ήταν κάτι που δεν θα αποτολμούσε σε καμία περίπτωση εν καιρώ κανονικότητας αλλά τίποτα δεν είναι κανονικό πλέον οπότε τέτοιες ώρες, τέτοια λόγια. Μπήκε λοιπόν στο αυτοκίνητο και διαπίστωσε ότι το ρεζερβουάρ ήταν γεμάτο. Φόρτωσε την οικογένειά του και ξεκίνησε το ταξίδι προς τη ζωή, προς το οπουδήποτε μακριά από την καταστροφή και τον θάνατο. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, βρήκε στο ντουλαπάκι του αυτοκινήτου, σημειωμένο σε ένα κομμάτι χαρτί, έναν αριθμό τηλεφώνου. Υπέθεσε ότι θα ήταν του ιδιοκτήτη και τον κάλεσε. «Φίλε, συγγνώμη. Εκλεψα το αυτοκίνητό σου αλλά έπρεπε κάπως να σώσω την οικογένειά μου» είπε στον άνθρωπο που απάντησε. «Μη σε νοιάζει, καλά έκανες. Εγώ, τη δική μου οικογένεια τη φυγάδευσα με ένα τζιπ. Εχω άλλα τέσσερα αυτοκίνητα. Τα γέμισα βενζίνη και τα άφησα, με το κλειδί στη μηχανή, σε διάφορα σημεία της πόλης ώστε να σωθούν όποιοι τα βρουν. Αντε, με το καλό, να γνωριστούμε από κοντά».

Μία ακόμη «ιστορία πολέμου» από αυτές που γράφουν, εδώ και εβδομήντα μέρες, οι Ουκρανοί. Ενας λαός που, οι περισσότεροι, γνωρίζαμε μέσα από στερεότυπα, σεξιστικά ανέκδοτα και τις συμμετοχές στη Γιουροβίζιον. Χρειάστηκε ένας πόλεμος για να αποκαλυφθεί το μεγαλείο του.

Μπροστά στα μάτια μας αφού η σύγχρονη τεχνολογία «ζωντανεύει» τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Οι νεκροί, οι εναπομείναντες, οι αποκλεισμένοι, οι πολιορκημένοι, οι πρόσφυγες δεν είναι αριθμοί ούτε ανώνυμα θύματα. Είναι ο Βόβα, η Αννα, η Λουντμίλα, ο Σάσα, ο Αλεξέι, ο Νικολάι. Γνωρίζουμε τα πρόσωπά τους, τους συγγενείς τους, τα σπίτια τους, τη ζωή τους πριν από το μακελειό. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να τελειώσει αυτός ο πόλεμος για να γράψει κάποιος το χρονικό του. Γράφεται εν τω γενέσθαι, η στιγμή αποτυπώνεται άμεσα και σε λίγες, μόνο, ώρες όλος ο κόσμος γίνεται μάρτυρας του δράματος.

Του δράματος αλλά και του μεγαλείου. Γιατί η αλήθεια είναι ότι δεν είχαμε επίγνωση του ηρωισμού αυτού του σπουδαίου λαού. Και ίσως να μην είχαν ούτε οι ίδιοι οι Ουκρανοί. Ζώντας, πριν από τον πόλεμο, στο μεταίχμιο μίας εποχής, διεκδικώντας το όνειρο της ευμάρειας και του δυτικού κοσμοπολιτισμού, μπορεί να μη φαντάζονταν ότι «…κάτω απ’ τη γλώσσα του κρατεί / τους φόβους και τα ζήτω / κι αν κάνει πως τα τραγουδεί / ραγίζουν τα λιθάρια» όπως λέει ο Ρίτσος στα λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας. Της κάθε πατρίδας.

Τι μάθαμε από τους Ουκρανούς

Χάρη σε αυτούς του ανθρώπους, μια παγκόσμια κοινότητα κουρασμένη, αποχαυνωμένη, μισοκοιμισμένη, εξοικειωμένη με τον κυνισμό, τον ωφελιμισμό, τα λίγα λεπτά δημοσιότητας που δικαιούται ο καθένας μας για το αυτονόητο ή το τίποτα, επαναπροσδιόρισε τις έννοιες του ηρωισμού και της αυταπάρνησης.

Δεν είναι σκηνές από ταινία ή σίριαλ αλλά από την πραγματικότητα. Αυτά τα πανέμορφα κορίτσια που στολίζουν με λουλούδια τα μαλλιά τους πριν πιάσουν τα όπλα, που κάνουν τον πόλεμο γιορτή, τα ζευγάρια που παντρεύονται μέσα στα χαρακώματα, οι άνθρωποι που μπαίνουν, με κίνδυνο της ζωής τους μέσα στα κατεστραμμένα σπίτια τους προκειμένου να περισώσουν τα βιβλία τους, οι άλλοι που, μέσα στο μακελειό, φυγαδεύουν τα κατοικίδιά τους σαν να ήταν παιδιά τους, οι πρόσφυγες που προσφέρουν εθελοντικές υπηρεσίας στις χώρες που τους υποδέχονται. Είναι ένας υπέροχος, γενναίος λαός που του χρωστάμε την επίγνωση του «όσο υπάρχουν άνθρωποι». Ενα χρέος που οφείλουμε να το ξεπληρώσουμε τώρα.