Η λογοκρισία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης

Μια από τις πρώτες κινήσεις του Πούτιν στο εσωτερικό μέτωπο, αφού έστειλε τα τανκς του στα σύνορα της Ουκρανίας, ήταν να «ποινικοποιήσει» τη διασπορά ψευδών ειδήσεων («fake news»), όπερ μεθερμηνευόμενο σημαίνει ότι «όποιος» εκφέρει αντίθετη άποψη από την κυβερνητική σχετικά με τη ρωσική πολεμική προσπάθεια υπόκειται σε 15ετή φυλάκιση.

Η Ελλάδα όπως και οι πλείστες δυτικές δημοκρατίες πόρρω απέχουν από το να επιβάλλουν τέτοιου είδους λογοκρισία κατά της ελευθεροτυπίας. Ακόμη και αν μια εφημερίδα ή ΜΜΕ γράψει εναντίον π.χ. του Πρωθυπουργού, ούτε οι εκδότες ούτε οι δημοσιογράφοι θα φυλακιστούν ή θα «εξαφανιστούν». Ισως να εξαφανιστούν τα επικριτικά σχόλια!

Στην ψηφιακή εποχή η λογοκρισία στη Δύση γίνεται πιο ευφυής με τον περιορισμό των αντίθετων φωνών στο Διαδίκτυο.

Το Twitter και οι άλλες πλατφόρμες έχουν πολύπλοκους αλγορίθμους οι οποίοι είτε «σβήνουν» είτε δυσκολεύουν την ανεύρεση ειδήσεων οι οποίες αντιτίθεται στη γραμμή που είναι προγραμματισμένη από το σύστημα.

Οταν το Twitter διέγραψε από πελάτη τον Ντόναλντ Τραμπ, προέβη σε μια επίδειξη απόλυτης δύναμης: μια εταιρεία κοινωνικής δικτύωσης μπορούσε να διαγράψει έναν εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ από τη δημόσια σφαίρα.

Το κίνητρο είναι το κέρδος από τις διαφημίσεις. Για τον σκοπό αυτόν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προθύμως θα συνεργαστούν ατύπως με κυβερνήσεις νοουμένου ότι θα διατηρήσουν την ικανότητα να παραγάγουν πλούτο.

Η ικανότητά τους να επηρεάσουν δεκάδες εκατομμύρια άτομα τους δίνει μεγαλύτερη δύναμη από τους πάλαι ποτέ βαρόνους του Τύπου στο απόγειο της ισχύος τους.

Συμφωνούν ανεπισήμως με κυβερνήσεις να λογοκρίνουν καταχωρίσεις (όρα Τουρκία) νοουμένου ότι διατηρούν την ισχύ και την ελευθερία του συναλλάττεσθαι. Σκοπός τους είναι το κέρδος.

Προσφάτως έχει κατατεθεί στη Βρετανία νομοσχέδιο που θα επιτρέπει στην κυβέρνηση να θέτει τους όρους σύμφωνα με τους οποίους θα γίνονται οι ψηφιακές δημοσιεύσεις.

Οπως πάντοτε συμβαίνει με τον κρατικό έλεγχο, η νομιμοποίησή του προέρχεται από το σενάριο της «χειρότερης περίπτωσης» (worst case scenario), όπως π.χ. εκμετάλλευση ανηλίκων ή προώθηση της τρομοκρατίας. Ο κίνδυνος είναι ότι σιγά σιγά ο έλεγχος επεκτείνεται και περιλαμβάνει και δημοσιεύματα που ενοχλούν την κυβέρνηση.

Κάποιοι θα ερωτήσουν: Και γιατί πρέπει να ενδιαφερθούμε για το Facebook; Και γιατί να μην εμπιστευόμαστε στην κρίση του να λογοκρίνει τι γράφεται στην πλατφόρμα του; Καμιά εφημερίδα δεν είναι αναγκασμένη να δημοσιεύει κάτι με το οποίο ο εκδότης διαφωνεί.

Η διαφορά είναι η τεράστια δύναμη που διαθέτει. Μια χούφτα ιδιωτικών εταιρειών ελέγχουν τις πληροφορίες που διοχετεύονται στους λαούς. Οι περισσότεροι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αντλούν τις πληροφορίες τους από το Facebook παρά από οποιαδήποτε εφημερίδα – όμως τα «νέα» αυτά «φιλτράρονται» από τους αλγορίθμους της πλατφόρμας. Οποιος ελέγχει τους αλγορίθμους ελέγχει τα νέα.

Είναι τέτοια η παγκόσμιά τους έκταση και η ικανότητά τους να λογοκρίνουν, και να το κάνουν αθόρυβα, που αποκτούν μια εξαιρετικά ισχυρή θέση.

Πρόσφατο παράδειγμα ο Ιλον Μασκ, δημιουργός του ηλεκτρικού αυτοκινήτου TESLA, από τους εξυπνότερους και πλουσιότερους ανθρώπους, ο οποίος επλήρωσε $44 εκατ. για να αγοράσει το Twitter.

Tα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ελέγχουν όλο και πιο πολύ τη διακίνηση των πληροφοριών. Ζωντανό παράδειγμα είναι η Ουκρανία. Κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει ποιες ειδήσεις είναι ψευδείς (fake) και ποιες όχι.

Ο Γεώργιος Οικονόμου είναι δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω