Κόσοβο: μήπως ηρθε η ώρα;

Το 2008 το Κόσοβο κήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία του από τη Δημοκρατία της Σερβίας. Η απόσχιση έγινε ειρηνικά, χωρίς βία ή συγκρούσεις των δύο μερών. Το 2010 το Διεθνές Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η κήρυξη της ανεξαρτησίας δεν παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.

Εντούτοις, η χώρα δεν μπόρεσε να μπει στον ΟΗΕ λόγω του ρωσικού βέτο, αλλά και δεν πέτυχε την αναγνώρισή της από την ΕΕ λόγω πέντε χωρών (Ισπανία, Ελλάδα, Κύπρος, Σλοβακία, Ρουμανία) που αντιδρούν έως και σήμερα. Οι λόγοι για τη μη αναγνώριση είναι διαφορετικοί αλλά και κατανοητοί για κάθε μια από αυτές τις χώρες. Εχει έρθει όμως η ώρα όλοι να κάνουν ένα βήμα μπροστά.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καθιστά τα Δυτικά Βαλκάνια ευάλωτη στη ρωσική προπαγάνδα περιοχή. Προτεραιότητα λοιπόν της ΕΕ πρέπει να είναι η σταθεροποίηση και ενίσχυση της Βαλκανικής. Σε μια στιγμή που η Βοσνία – Ερζεγοβίνη βρίσκεται σε υπαρξιακή κρίση λόγω πρωτίστως της στάσης της σερβικής συνιστώσας, της Republika Srpska, η περιοχή κινδυνεύει να ξαναμπεί σε ένα σπιράλ βίας και εθνικισμού. Ως εκ τούτου, η Δύση δεν έχει την πολυτέλεια να ανέχεται να παραμένει το Κόσοβο μια μαύρη τρύπα στην καρδιά των Βαλκανίων.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, ο ρόλος της χώρας μας θα μπορούσε να είναι κεντρικός. Σήμερα, που λόγω της Συμφωνίας των Πρεσπών έχουμε απαλλαγεί από τα βαρίδια του παρελθόντος, ήρθε η ώρα η Ελλάδα να αναλάβει πρωτοβουλία, η οποία θα συμβάλει στην ενίσχυση της σταθερότητας στη Βαλκανική: να αναγνωρίσει η ίδια το Κόσοβο και να ηγηθεί μιας προσπάθειας να πειστούν και οι άλλες χώρες για την αναγκαιότητα μιας τέτοιας κίνησης. Αυτή η πρωτοβουλία θα προσέδιδε ξανά στη χώρα μας την ιδιότητα του «έντιμου μεσολαβητή» αλλά και το πολιτικό κεφάλαιο, το οποίο τα 25 και πλέον χρόνια αντιπαράθεσης για το όνομα της Βόρειας Μακεδονίας μας στέρησαν.

Πρέπει να τονιστεί ότι η περίπτωση του Κοσόβου δεν είναι συγκρίσιμη με τις επιμέρους περιπτώσεις που απασχολούν τις πέντε χώρες. Για παράδειγμα, η ψευδεπίγραφη «Τουρκική Δημοκρατία Βορείου Κύπρου» είναι αποτέλεσμα εισβολής και κατοχής άρα απόλυτα παράνομης δραστηριότητας κατά το Διεθνές Δίκαιο. Η αναγνώρισή της λοιπόν δεν είναι αποδεκτή σε καμιά περίπτωση. Η πιο δύσκολη περίπτωση είναι της Καταλωνίας στην Ισπανία και ο φόβος αναγνώρισης μιας ενδεχόμενης απόσχισης. Ομως, το Κόσοβο αποσχίστηκε ως αποτέλεσμα της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας και των αιματηρών πολέμων της δεκαετίας 1990, ενώ της απόσχισης προηγήθηκε μια μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων. Σε καμία περίπτωση εξάλλου η Σερβία του Μιλόσεβιτς, επί ημερών του οποίου αρχίζει η διαδικασία απομάκρυνσης από το Βελιγράδι, δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δημοκρατική, ευρωπαϊκή Ισπανία. Τη σύγκριση αυτή την επικαλείται η Σερβία για να ενισχύσει τα επιχειρήματα της μη αναγνώρισης.

Τα Δυτικά Βαλκάνια, λόγω και της αβελτηρίας της ΕΕ, κινδυνεύουν για μια ακόμη φορά να μετατραπούν σε γεωστρατηγική σκακιέρα όπου αντίπαλες δυνάμεις θα ανταγωνίζονται για επιρροή. Η Ελλάδα, ως χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ αλλά και στο πλαίσιο του ρόλου που επιθυμεί να διαδραματίσει στην περιοχή, πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να ηγηθεί μιας τέτοιας προσπάθειας.

Η Μαριλένα Κοππά είναι αναπλ. καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο