Στην εποχή της μη ειρήνης

Τον Δεκέμβριο, ο Μαρκ Λέοναρντ, διευθυντής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων και συγγραφέας του βιβλίου «Η εποχή της μη ειρήνης: Πώς η συνδεσιμότητα προκαλεί συγκρούσεις», προέβλεπε ότι «οι καθοριστικές συγκρούσεις του 21ου αιώνα θα αφορούν το ποιος έχει την εξουσία να φτιάχνει τους κανόνες». Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Θα μπορούσαν οι κυρώσεις στη Ρωσία – οι οποίες κεφαλαιοποιούν τη δυσανάλογη ισχύ της Δύσης στους θεσμούς που στηρίζουν την οικονομική διασύνδεση για να «τιμωρήσουν» τους άτακτους – να επισπεύσουν την κατάρρευση της τάξης στην οποία βασίζεται η Δύση;

«Νομίζω ότι η Δύση είχε δίκιο που επέβαλε σκληρές κυρώσεις στη Ρωσία ως απάντηση στην επιθετικότητά της στην Ουκρανία. Ωστόσο, θα πρέπει να ανησυχούμε για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των κυρώσεων. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι θεσμοί και τα συστήματα της καπιταλιστικής Δύσης άνοιξαν στον υπόλοιπο κόσμο, διευκολύνοντας την παγκοσμιοποίηση. Προσθέστε σε αυτό την επανάσταση στην τεχνολογία των πληροφοριών και των επικοινωνιών, και η αλληλεξάρτηση έφτασε σε νέα ύψη. Σε αυτόν τον υπερσυνδεδεμένο, δικτυωμένο κόσμο, οι “νικητές” – συμπεριλαμβανομένων εταιρειών όπως η Facebook, η Google, η Alibaba και η Tencent – αποκομίζουν τεράστια ανταμοιβή. Ενώ ορισμένες μη δυτικές οντότητες έχουν ευδοκιμήσει, η Δύση κυριαρχεί εδώ και πολύ καιρό στο παγκόσμιο σύστημα. Στην πραγματικότητα, παρουσίαζε τις εταιρείες, τους θεσμούς και τους κανόνες της ως καθολικά – σχεδόν σαν παγκόσμια δημόσια αγαθά. Οι κυρώσεις στη Ρωσία – που περιλαμβάνουν την αποκοπή των ρωσικών τραπεζών από το σύστημα ανταλλαγής διεθνών πληρωμών SWIFT, τον αποκλεισμό των ρωσικών εταιρειών μέσων ενημέρωσης από τις πλατφόρμες Διαδικτύου και τον περιορισμό της πρόσβασης της Ρωσίας στο αμερικανικό δολάριο – υπονομεύουν αυτό το αφήγημα. Οι θεσμοί υπό την ηγεσία της Δύσης αντιμετωπίζονται πλέον σε πολλά μέρη του κόσμου ως όργανα της δυτικής εξουσίας και όχι ως δημόσια αγαθά. Θα υπάρξουν συνέπειες».

Πρόσφατα προειδοποιήσατε ότι προκειμένου να προετοιμαστούν για μια νέα εποχή συνεχούς αναταραχής και αταξίας – μια «εποχή μη ειρήνης», όπως την αποκαλείτε στο πρόσφατο βιβλίο σας – οι ευρωπαίοι διαμορφωτές πολιτικής πρέπει να αντιμετωπίσουν τέσσερα σετ ερωτημάτων, συμπεριλαμβανομένων των πού πρέπει να χαραχθούν τα σύνορα του ΝΑΤΟ και εάν η Ευρώπη είναι μέρος μιας περιφερειακής ή μιας παγκόσμιας τάξης. Ποια σειρά ερωτήσεων είναι καλύτερα έτοιμη να απαντήσει η Ευρώπη;

«Οι Ευρωπαίοι είχαν μια μεγάλη γεωπολιτική αφύπνιση στις 24 Φεβρουαρίου. Καθώς η Ρωσία ξεκίνησε τον πόλεμο στην Ουκρανία, συνειδητοποίησαν ότι δεν ζούμε σε μια εποχή παγκόσμιας ειρήνης που στηρίζεται στην αλληλεξάρτηση. Είναι μια εποχή μόνιμων συγκρούσεων, στην οποία οι δεσμοί που μας ενώνουν μπορούν εύκολα να μεταβληθούν σε όπλα. Αυτή η συνειδητοποίηση ώθησε την Ευρωπαϊκή Ενωση να συμφωνήσει να εξοπλίσει την Ουκρανία με φονικά όπλα και να αξιολογήσει νέα μέτρα για την ασφάλεια γειτονικών χωρών, όπως η Μολδαβία. Εχει ωθήσει τη Γερμανία και τη Δανία, μεταξύ άλλων, να δεσμευτούν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ. Εχει παρακινήσει τη Φινλανδία και τη Σουηδία να εξετάσουν το ενδεχόμενο υποβολής αίτησης για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Και ώθησε όλη την Ευρώπη να ξανασκεφτεί πώς να διαχειριστεί τις σχέσεις με άλλους, με τρόπους που να αποτρέπουν τους εκβιασμούς. Ολα αυτά έφεραν την Ευρώπη αντιμέτωπη με το άμεσο ερώτημα πώς να μειώσει την εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει επίσης να σκεφτεί προσεκτικά την εξάρτησή της από την κινεζική, ακόμη και την αμερικανική τεχνολογία».