Οι προσδοκίες {LF}και τα περιθώρια

Η γρήγορη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας από το σοκ της πανδημίας ήταν πολύ σημαντική. Στο τέλος του 2021 το ΑΕΠ της χώρας ανέκτησε τις περισσότερες απώλειες του 2020 και πλησίασε στο επίπεδο του 2019. Σε αυτό συνέβαλαν οπωσδήποτε τα ισχυρά δημοσιονομικά μέτρα που διευκολύνθηκαν από την αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας και τη στήριξη των ευρωπαϊκών ομολόγων από την ΕΚΤ. Ωστόσο η έκταση και η απουσία στόχευσης των μέτρων που εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα είχαν ένα δημοσιονομικό τίμημα της τάξης των 30 δισ. ευρώ. Τι περιθώρια απομένουν για την αντιμετώπιση της νέας κρίσης που προκάλεσε η αύξηση του ενεργειακού κόστους και ενίσχυσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία;

Οπως και στην περίπτωση της πανδημίας, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά και ευρωπαϊκό. Ηδη αναζητούνται λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μεταξύ των οποίων και η παράταση της «γενικής ρήτρας διαφυγής», που κανονικά έληγε στο τέλος της φετινής χρονιάς, για το 2023. Παράλληλα, κατατέθηκε η ισπανο-ολλανδική πρόταση για την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας που προτείνει απλούστευση και ευελιξία των δημοσιονομικών κανόνων. Ολα αυτά δημιουργούν ελπίδες στην ελληνική κοινή γνώμη και στο πολιτικό προσωπικό ότι αυτή η δημοσιονομική κρίση θα είναι διαφορετική από την προηγούμενη και η αντιμετώπιση της Ελλάδας θα είναι πιο ευνοϊκή από το 2010 επειδή η κατάσταση αφορά όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των βορείων.

Πράγματι, είναι σημαντική η ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος, όπως και το γεγονός ότι μια νότια και μια βόρεια χώρα συγκλίνουν στις απόψεις τους. Ωστόσο οφείλουμε να είμαστε επιφυλακτικοί και προσεκτικοί στους σχεδιασμούς μας και στις απαιτήσεις μας. Η παρούσα ισορροπία στις διεθνείς αγορές ομολόγων είναι αμφίβολο αν μπορεί να διατηρηθεί, καθώς ο πληθωρισμός διαβρώνει τις αποδόσεις. Τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων δεκαετούς διάρκειας αγγίζουν το 3,0% από μόλις 0,60% που ήταν τον Δεκέμβριο του 2020. Ωστόσο και πάλι απέχουν πολύ από το 8,9% του ελληνικού πληθωρισμού ή έστω το 7,5% του πληθωρισμού της ζώνης του ευρώ. Αυτή η κατάσταση είναι καταρχήν ευνοϊκή για τα κράτη που δανείζονται (γενικά ο πληθωρισμός είναι ευνοϊκός για τους οφειλέτες) αλλά μάλλον δεν θα συνεχιστεί για πολύ. Αργά ή γρήγορα η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων ακολουθώντας τις άλλες κεντρικές τράπεζες. Μια διαταραχή στην αγορά ομολόγων θα κάνει ακριβότερη τη χρηματοδότηση του ελληνικού δημόσιου χρέους, ανεξάρτητα από τις προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας.

Πρέπει κάποτε να συνειδητοποιήσουμε ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί δεν ταυτίζονται με τα Σύμφωνα Σταθερότητας ή τα Μνημόνια. Υπάρχουν ούτως ή άλλως και προκαλούν συνέπειες, είτε τους κατανοούμε είτε όχι. Είναι ευθύνη του πολιτικού προσωπικού να αντιλαμβάνεται αυτούς τους περιορισμούς και να προσαρμόζει ανάλογα τις προσδοκίες που καλλιεργεί στην κοινή γνώμη.

Ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης είναι συντονιστής Γραφείου
Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή