Πόλεμος σε έναν κόσμο που δεν αντιπροσωπεύει τίποτα

Οι αποκαλούμενοι ολιγάρχες στη Ρωσία και σε άλλες πρώην κομμουνιστικές χώρες αποτελούν το αντίστοιχο, στις τάξεις της μπουρζουαζίας, αυτού που ο Μαρξ ονόμαζε λούμπεν προλεταριάτο: Μια ασυνείδητα μάζα που είναι επιρρεπής στην πολιτική χειραγώγηση επειδή τα μέλη της δεν διαθέτουν ταξική συνείδηση ή επαναστατική δυναμική. Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει το προλεταριάτο, ωστόσο, η λούμπεν μπουρζουαζία, η οποία αναδείχθηκε σε αυτές τις χώρες μετά τα τέλη της δεκαετίας του ’80, συνεχίζει να ελέγχει κεφάλαιο – και μάλιστα πολύ – εξαιτίας της άγριας «ιδιωτικοποίησης» κρατικών περιουσιακών στοιχείων.

Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι και ο «κανονικός» καπιταλισμός γεννά λούμπεν μπουρζουαζία. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, κατ’ ανάλογο τρόπο, ευδοκιμεί επειδή δεν αντιπροσωπεύει τίποτα, έχοντας ως αποκλειστικό του κίνητρο τα χρήματα και τα θέλγητρα του υλικού πλούτου.

Το σίγουρο είναι ότι οι αξίες των αγορών έχουν καθορίσει, επίσης, το πλαίσιο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, της οποίας ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι γνώρισε βίαια πώς λειτουργούν στην πράξη ο παγκόσμιος καπιταλισμός και η δημοκρατία. Από την έναρξη του πολέμου, η Ευρώπη έχει στείλει στη Ρωσία 40 δισ. δολάρια περίπου, με τη μορφή πληρωμών για αέριο και πετρέλαιο, ενισχύοντας τη διαπίστωσή του ότι οι χώρες της Δύσης ανησυχούν περισσότερο για την άνοδο των τιμών της ενέργειας παρά για τις ζωές των Ουκρανών. Η καπιταλιστική αγορά – αυτή που τροφοδοτεί τη ρωσική μηχανή του πολέμου – έχει εγκαταλείψει την Ουκρανία.

Κατά έναν παράδοξο τρόπο, μόνο μέτρα που παραπέμπουν στον «πολεμικό κομμουνισμό» που εφάρμοσε η νεαρή τότε ΕΣΣΔ μπορούν να σώσουν την Ουκρανία και να προστατεύσουν την ισχύ της Δύσης. Σε τελική ανάλυση, η Ρωσία συντονίζεται με την Κίνα, όχι απλώς για να αμφισβητήσει γεωπολιτικά τη Δύση, αλλά και για να εκθρονίσουν το δολάριο και το ευρώ ως παγκοσμίως κυρίαρχα νομίσματα.

Με δεδομένο, λοιπόν, ότι η δυτική αλληλεγγύη περιορίζεται από τα οικονομικά συμφέροντα, οι Ουκρανοί οφείλουν να παραδεχτούν πως «η υπεράσπιση της Ευρώπης» δεν είναι αρκετή. Η Ουκρανία υπερασπίζεται, επίσης, τον ρωσικό λαό από την αυτοκαταστροφική μανία του προέδρου του Βλαντίμιρ Πούτιν και τη λούμπεν μπουρζουαζία του.

Εάν θέλουμε να αποτρέψουμε έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο, αυτό θα επιτευχθεί μέσω μιας «θερμής ειρήνης», με μαζικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς που θα συντηρούν την εύθραυστη νέα ισορροπία δυνάμεων. Μια κατάσταση η οποία δεν προκύπτει μόνο από αντικρουόμενα οικονομικά συμφέροντα, αλλά και από τις διαφορετικές ερμηνείες της πραγματικότητας, που δεν αφορά μόνο την ταξινόμηση των γεγονότων.

Προσπαθώντας, απλώς, να αποδείξει κανείς ότι οι ρωσικοί ισχυρισμοί είναι λάθος, χάνει την ουσία των όσων είπε ο Αλεξάντερ Ντούγκιν, ο… φιλόσοφος του Πούτιν: «Ο μεταμοντερνισμός μας δείχνει ότι κάθε αποκαλούμενη αλήθεια είναι ζήτημα “πιστεύω”. Ετσι, εμείς πιστεύουμε σε ό,τι κάνουμε και σε ό,τι λέμε. Και αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να οριστεί η αλήθεια. Εχουμε, λοιπόν, τη δική μας ιδιαίτερη ρωσική αλήθεια, την οποία οφείλετε να αποδεχτείτε».

Υπό αυτό το πρίσμα, οι Δυτικοί πρέπει να σταματήσουν να προτείνουν μια συνάντηση του Ζελένσκι με τον Πούτιν για τη διαπραγμάτευση μιας ειρηνικής διευθέτησης. Πρόκειται για μια υπόθεση που κάνουν μόνο ανόητοι. Ολες οι πιθανές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να διεξαχθούν από τεχνοκράτες κατώτερου επιπέδου. Ο Πούτιν και ο στενός του κύκλος είναι εγκληματίες, τους οποίους πρέπει να αγνοήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο. Σε τελική ανάλυση, είναι η πλειοψηφία του πληθυσμού της Ρωσίας που καλείται να το αντιληφθεί.

Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στη European Graduate School, διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Πολλά βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά με πιο πρόσφατο το «Απαντήσεις δίχως ερωτήματα» (εκδ. Πλέθρον, 2018).