Και σοσιαλισμός και βαρβαρότητα

Αν οι εκλογές κερδίζονταν με κατάρες και ευχολόγια, ο Αλέξης Τσίπρας θα ήταν ήδη πρωθυπουργός, μέχρι και καρδινάλιος. Οι προβλέψεις, ως γνωστόν, είναι τζάμπα. Κοστίζουν μόνο σε αξιοπιστία, αλλά ο πρόεδρος Τσίπρας δεν νοιάζεται γι’ αυτήν, ιδίως όταν μιλάει σε κλειστά κομματικά ακροατήρια χειροκροτητών. Ο κόσμος, όμως, εκτός της κομματικής καμαρίλας, ακόμα θυμάται την κατηγορηματική του έκκληση προς τον Πρωθυπουργό, στις 11 Μαρτίου, από το βήμα της Βουλής, όταν εκλιπαρούσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει εκλογές νωρίτερα από τον Μάιο, υποτίθεται για να ανακουφίσει τη χώρα από τα δεινά που της προκαλεί, για να ανακουφιστεί όμως και ο ίδιος από το υποτιθέμενο βάρος της κακής διακυβέρνησής του.

Ο Αλέξης Τσίπρας, για πολλοστή φορά, έπεσε έξω στις εκτιμήσεις του. Αλλά δεν τραβάει κανένα ζόρι γι’ αυτό. Γενικώς, δεν τραβάει κανένα ζόρι για τίποτα, είναι έτοιμος πάντα να πει τα πάντα και τα αντίθετά τους. Στα πολλά χρόνια που κάνω αυτή τη δουλειά, πρώτη φορά συναντώ πολιτικό αρχηγό μεγάλου κόμματος που να αδιαφορεί τόσο πολύ για την τεκμηρίωση των όσων λέει. Προχωρεί γενικολογώντας και αν συχνά διαψεύδεται, δεν πειράζει. Ο,τι είπε θα το πάρει ο άνεμος, αύριο θα βρει να πει κάτι άλλο.

Δεν αδιαφορεί απλώς για την τεκμηρίωση των υποτίθεται εμπεριστατωμένων συστατικών της πολιτικής του. Αδιαφορεί ακόμα και για τη θεωρία, την οποία επικαλείται – αποτέλεσμα ελλειμματικής γνώσης ακόμα και των βασικών θέσεων του μαρξισμού τον οποίον επικαλείται. Πολύ περισσότερο μάλιστα των θεωρητικών του μαρξισμού, ή των επιγόνων τους, όσων μίλησαν στο όνομα του μαρξισμού παρακολουθώντας τις εξελίξεις των κοινωνιών και του κόσμου.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Ανοίγοντας το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, επανέλαβε ένα αγαπημένο του σύνθημα. Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα. Απογυμνωμένο από κάθε συμφραζόμενο, το χρησιμοποίησε για να περιγράψει έναν ιδεολογικό μανιχαϊσμό: εκτός του σοσιαλισμού, υπάρχει η βαρβαρότητα: άρα, στηρίξτε (και ψηφίστε) εμένα, που ενσαρκώνω το όνειρο του σοσιαλισμού, και καταψηφίστε τον Μητσοτάκη που είναι νεοφιλελεύθερος. Ανάλυση επιπέδου Βασίλη Λεβέντη. Αλλά αφού αυτό θέλουν οι σύντροφοί του.

Για την ιστορία, όμως, αξίζουν δυο λόγια για το δίλημμα «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», που πρώτος έθεσε ο Ενγκελς, επανέλαβε η Λούξεμπουργκ και το ανέσυρε μεταπολεμικά ο Κορνήλιος Καστοριάδης, μαζί με τον Κλοντ Λεφόρ, ως έμβλημα της δικής τους πολιτικής κίνησης. Ηταν το 1948, οι δύο μαρξιστές στοχαστές άφηναν πίσω τους το τροτσκιστικό παρελθόν τους και ονόμασαν έτσι το μαχητικό περιοδικό τους.

Επειδή όμως δεν ήταν τυχοδιώκτες της πολιτικής αλλά βαθιά ιδεολόγοι, στην πορεία πήραν θέση απέναντι στην επέμβαση της Σοβιετικής Ενωσης κατά της Ουγγαρίας το 1956 και υπέρ της εξέγερσης των φοιτητών και των εργατών. Ηταν μια βαθύτατα ηθική στάση. Αλλά, πρωτίστως, μια προσαρμογή του αρχικού συνθήματος, που έφτασε να σημαίνει το ακριβώς αντίθετο. Η Σοβιετική Ενωση, που είχε χτιστεί στο όνομα του σοσιαλισμού, εκπροσωπούσε πλέον τη βαρβαρότητα. Η πεποίθηση αυτή επιβεβαιώθηκε στην πορεία, με τον τρόπο με τον οποίο κατεστάλησαν και άλλες εξεγέρσεις (Πράγα, Πολωνία…). Ταυτόχρονα, άρχισαν να μαθαίνονται τα κατορθώματα των ανατολικών καθεστώτων, τα κατορθώματα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» όπως τα λέγαμε τότε. Ως την πλήρη απομυθοποίηση, που ήρθε μετά την πτώση τους, όταν επιβεβαιώθηκε ο ολοκληρωτικός χαρακτήρας τους και άρχισε ο απολογισμός των εγκλημάτων τους.

Αυτά. Κατά τα άλλα, ας ζητήσω συγγνώμη από τον αρχηγό Τσίπρα που του χάλασα το αφήγημα.