«Ενα μήνυμα ελπίδας και συμπαράστασης»

«Η παρουσία σας εδώ είναι ένα μήνυμα ελπίδας και συμπαράστασης προς τους ανθρώπους που αγωνίζονται για τα αυτονόητα: την ελευθερία τους». Με τα λόγια αυτά, μετά το διάλειμμα, ο Λεωνίδας Καβάκος συμπύκνωσε γιατί η χθεσινή εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών διέφερε στον σκοπό της.

Ηταν μια συναυλία η οποία πέρασε από διάφορες φάσεις μέχρι την υλοποίησή της. Από την πρώτη στιγμή συνάντησε την άρνηση, δέχθηκε ακόμα και επιθέσεις κυρίως στον αδηφάγο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αλλοι πάλι δεν δίστασαν να ενισχύσουν την επιχειρηματολογία της άρνησής τους σε κάτι τόσο αυτονόητο και ευγενές, ανασύροντας ακόμα και φορολογικά στοιχεία του Λεωνίδα Καβάκου. Πόσο άραγε αυτό σχετίζεται με μια συναυλία της οποίας το περιεχόμενο ήταν τελείως ανθρωπιστικό, αφού τα έσοδά της θα διατεθούν για την ανοικοδόμηση του μαιευτηρίου στη Μαριούπολη;

Η αρχική επιθυμία του ευφυούς καλλιτέχνη, ο οποίος πρόσφατα εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ήταν στο πρώτο μέρος να ερμηνεύσει ένα κοντσέρτο με πιάνο, με τους υπέροχους μουσικούς που επέλεξε και με τους οποίους τελικά μοιράστηκε όλη τη βραδιά τη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής: τον Βασίλη Βαρβαρέσο στο πιάνο, τον Ηλία-Ιωνα Λιβιεράτο στη βιόλα και τον κατά το ήμισυ ρωσικής καταγωγής Τιμόθεο Γαβριηλίδη-Πέτριν στο βιολοντσέλο. Στο δεύτερο μέρος θα παρουσίαζε την Τέταρτη συμφωνία του Μπραμς με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, μουσικοί της οποίας αρνήθηκαν, ως γνωστόν, να συμμετάσχουν.

Τελικά εξελίχθηκε σε συναυλία μουσικής δωματίου και όλα μπήκαν στη θέση τους όταν ακούστηκε η πρώτη νότα από το κουαρτέτο με πιάνο αρ. 3 σε ντο ελάσσονα έργο 60 του Γιοχάνες Μπραμς. Η επιλογή του συγκεκριμένου έργου από τον Λεωνίδα Καβάκο ίσως να μην ήταν τυχαία, αφού εμπεριέχει όλη την απόγνωση, την ένταση και τη δραματικότητα ενός ερωτευμένου ανθρώπου που οδηγείται σε αδιέξοδο. Ο συνθέτης έγραψε την εν λόγω σύνθεση η οποία έχει υπότιτλο «Βέρθερος» όταν βρισκόταν σε αντίστοιχη κατάσταση με τον ήρωα του Γκαίτε. Ο ανυπέρβλητος δημιουργός βρέθηκε σε παρόμοια θέση στα νιάτα του, αφού ερωτεύθηκε την Κλάρα Σούμαν, σύζυγο του μεγάλου συνθέτη και μέντορά του Ρόμπερτ. Την εποχή που ο Σούμαν ήταν έγκλειστος σε άσυλο ο Μπραμς προσέφερε τη στήριξή του στην Κλάρα. Τότε άρχισε να γράφει το κουαρτέτο με πιάνο που αργότερα με τις αλλαγές που έκανε πήρε τη σημερινή μορφή.

Ο σπουδαίος βιολονίστας είχε δηλώσει σε πρόσφατη συνέντευξή του σε αυτή την εφημερίδα: «Μετά απ’ αυτό το δράμα σκέφτηκα να κάνουμε κάτι και στην Ελλάδα, όπως γίνονται αντίστοιχες συναυλίες σε όλον τον κόσμο. Με εκπλήσσει το γεγονός ότι κανένα από τα μεγάλα ιδρύματα δεν ευαισθητοποιήθηκε να κάνει κάτι, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης. Δεν νομίζω ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει σημασία πού ανήκει κάποιος πολιτικά ή τι πιστεύει. Θεωρώ ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μη συγκινείται όταν χάνονται τόσο πολλές ζωές σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Και εκείνοι που επιζούν αντιμετωπίζουν την καταστροφή της ζωής τους, της περιουσίας τους, αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα τους – προς ένα αβέβαιο μέλλον».

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ. Το δεύτερο μέρος της συναυλίας από τους σπουδαίους σολίστες γράφτηκε με το άλλο σπουδαίο έργο του συνθέτη, το Κουαρτέτο με πιάνο αρ. 1 σε σολ ελάσσονα έργο 25. Είναι μια από τις πιο εξωστρεφείς στιγμές του Μπραμς, με το φινάλε να στηρίζεται σε μια τσιγγάνικη μελωδία και να θυμίζει ότι η ελευθερία είναι η μοναδική πηγή ζωής.

Υστερα από το δεκάλεπτο χειροκρότημα οι τέσσερις μουσικοί πήραν ξανά τις θέσεις τους για να ερμηνεύσουν εκ νέου το τρίτο μέρος (Andante) του κουαρτέτου με πιάνο, έργο 60: αυτό που, όπως είπε ο Λ. Καβάκος, συμβολίζει την ελπίδα και την ομορφιά της ζωής.

Τη συναυλία παρακολούθησαν μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τη σύζυγό του Μαρέβα Μητσοτάκη, ο Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, ο υφυπουργός Σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης, ο πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής Νίκος Πιμπλής και ο καλλιτεχνικός διευθυντής Γιάννης Βακαρέλης, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης.