Υπέρ της «γέφυρας» που κρατά την Τουρκία στη Δύση

Η νέα σελίδα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις που άνοιξε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προβληματίζει έντονα την Αθήνα. Οι ασκήσεις ισορροπίας της Αγκυρας με την έντεχνη αποφυγή των κυρώσεων και της διατάραξης των σχέσεών της με τη Μόσχα, αλλά και οι ισχυροί δεσμοί που έχει αναπτύξει με το Κίεβο, της έδωσαν τη δυνατότητα για ένα παιχνίδι που την ισχυροποιεί στη διπλωματική σκακιέρα, ενισχύοντας την άποψη ότι πρέπει να παραμείνει στο δυτικό στρατόπεδο. Με κάθε τρόπο. Τα κέρδη της Τουρκίας τα αναγνωρίζουν τόσο υψηλόβαθμοι παράγοντες της τουρκικής διπλωματίας, ενώ τα παραδέχονται ακόμα και παράγοντες της ελληνικής και κυπριακής διπλωματίας.

Εν αναμονή του ραντεβού Μπλίνκεν – Τσαβούσογλου στην Ουάσιγκτον στις 18 Μαΐου, με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να έχει ήδη αρχίσει να δρομολογεί την απόκτηση F-16 από την Τουρκία, διπλωμάτες που συνομιλούν με ανώτατους αμερικανούς παράγοντες υπογραμμίζουν στα «ΝΕΑ» ότι η βελτίωση των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας αναμένεται να προχωρήσει «ραγδαία», με την Ουάσιγκτον να επιδιώκει συνεργασία και ηρεμία το επόμενο διάστημα στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι πιέσεις θα στραφούν και προς Αθήνα και Λευκωσία προκειμένου να μην ταράξουν τα νερά, ενώ εκτιμάται – από τους πιο αισιόδοξους – ότι και ο Ερντογάν δεν θα θελήσει να δημιουργήσει εστία έντασης επί του πεδίου, όπως το 2020, προς το παρόν, διατηρώντας ωστόσο τη ρητορική γύρω από τις τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά και τις προκλήσεις στο Κυπριακό. Η ανάγκη δε για ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία, άμεσα, δείχνει να φέρνει πιο κοντά λύσεις για αμερικανικό LNG, που επαναφέρουν την Τουρκία δυναμικά ως μέρος του νέου ενεργειακού χάρτη, ενώ η Κύπρος κινδυνεύει όλο και περισσότερο να περιθωριοποιηθεί.

ΔΕΝΔΙΑΣ ΜΕ ΠΑΪΑΤ – ΦΛΕΪΚ. Μετά το ραντεβού του με την υφυπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Βικτόρια Νούλαντ, στην Αθήνα, την περασμένη εβδομάδα, ο Νίκος Δένδιας είχε την ευκαιρία να έχει ακόμα μία ενδιαφέρουσα συνάντηση, στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών το Σάββατο, με τον νέο αμερικανό πρεσβευτή στην Αγκυρα, Τζεφ Φλέικ, παρουσία του πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ. Στην ατζέντα ήταν σαφώς οι εξελίξεις στην Ουκρανία, οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η στάση της Αγκυρας απέναντι στη Μόσχα ήταν μία πτυχή που συζητήθηκε, ενώ αναμένεται πώς θα επηρεάσει αυτό και τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας, με καλά πληροφορημένες πηγές να υπογραμμίζουν ότι η Ουάσιγκτον δεν θα κάνει εκπτώσεις όσον αφορά τις σχέσεις Αγκυρας – Μόσχας, θα ασκηθούν πιέσεις για τις κυρώσεις και τους S-400, αλλά να τονίζουν και ότι είναι προς το συμφέρον όλων – και της Αθήνας – να κρατήσουν την Τουρκία στο δυτικό στρατόπεδο. Το κλειδί δε για την Ανατολική Μεσόγειο θα είναι η απαίτηση για «ηρεμία» στο πλαίσιο και της ανάγκης διατήρησης της ενότητας του ΝΑΤΟ. Ιδιαίτερη σημασία για την Ουάσιγκτον έχει και η προώθηση των συνομιλιών γύρω από τη θετική ατζέντα, Ελλάδας – Τουρκίας, με τουρκικές πηγές να αναφέρουν ότι στις τεκτονικές αλλαγές που προκαλούνται στο γεωπολιτικό τοπίο λόγω του Ουκρανικού, Αθήνα και Αγκυρα εδράζονται στην ίδια δομική πλάκα…

Κατά την παρέμβασή του ο Δένδιας τόνισε ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, σημείωσε ωστόσο ότι «η Τουρκία επανειλημμένως έχει απειλήσει την Ελλάδα. Αρα μέχρι η Τουρκία να άρει τις απειλές εναντίον της Ελλάδας, το γνωστό casus belli, η Ελλάδα δεν επιχαίρει από τους εξοπλισμούς ή τους επανεξοπλισμούς της Τουρκίας γιατί υπό συνθήκες στρέφονται εναντίον της».

Με έμφαση πρόσθεσε δε ότι η Ελλάδα έχει σαφή τοποθέτηση απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη συνέδεσε με το Κυπριακό. Μία θέση που σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών πηγάζει από τις διαχρονικές αρχές «υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, υπέρ των δικαιωμάτων που πηγάζουν από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Πρόσθεσε δε ότι «η Κυπριακή Δημοκρατία είναι μια χώρα που υπέστη εισβολή και οι θέσεις της Ελλάδας απέναντι στην Ουκρανία είναι ακριβώς οι θέσεις της Ελλάδας απέναντι στο κυπριακό πρόβλημα».

Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι σε συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν κεκλεισμένων των θυρών για δημοσιογράφους στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, τουρκικές πηγές υπογράμμιζαν ότι «η Τουρκία είναι η μόνη χώρα που μιλά τόσο με την Ουκρανία, όσο και με τη Ρωσία». Αναφορικά με τις κυρώσεις οι ίδιες πηγές εξέφραζαν τη βεβαιότητα δεν θα έχουν αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμα και σύντομα η ΕΕ θα αναγκαστεί να στήσει κάποιον μηχανισμό διαχείρισης των συνεπειών τους στην ίδια, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Τουρκία δεν είναι υποχρεωμένη να τις εφαρμόσει, αφού δεν είναι μέλος της ΕΕ και επιπλέον δεν κλήθηκε ποτέ να πει τη γνώμη της όταν αυτές αποφασίζονταν.