Μεταξύ της ρωσικής εισβολής και των ουγγρικών εκλογών

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πέραν των επιπτώσεων στη διεθνή πολιτική σκηνή φαίνεται να έχει αξιοσημείωτη επιρροή και στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο της Τουρκίας. Ενώ η κατάσταση της οικονομίας επιδεινώνεται και ο πληθωρισμός ανέρχεται σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο πόλεμος επιτρέπει την απομάκρυνση της πολιτικής επικαιρότητος από το μέτωπο της οικονομίας. Από τη μια προσφέρει τη δυνατότητα στον επικοινωνιακό μηχανισμό της τουρκικής κυβερνήσεως να αποδώσει την ευθύνη της οικονομικής κρίσεως στη διεθνή συγκυρία και όχι στην αποτυχημένη οικονομική πολιτική της κυβερνήσεως. Από την άλλη, η ανάδειξη της Τουρκίας ως μεσολαβητή μεταξύ των εμπολέμων μερών με τη διεξαγωγή συναντήσεων αντιπροσωπειών επί τουρκικού εδάφους, αλλά και η τακτική επικοινωνία του προέδρου Ερντογάν με τους ηγέτες της Ουκρανίας και Ρωσίας επιτρέπει στα φιλοκυβερνητικά μέσα να δώσουν έμφαση στη φιλοτέχνηση της εικόνας του τούρκου προέδρου ως «ηγέτη παγκοσμίου εμβελείας». Παρά τα μέχρι στιγμής μηδενικά αποτελέσματα της τουρκικής μεσολαβήσεως η εμπέδωση της Τουρκίας ως χώρας με περιφερειακή επιρροή και διεθνή ακτινοβολία ικανοποιεί την τουρκική κοινή γνώμη και ενισχύει και την προσωπική δημοφιλία του τούρκου προέδρου. Σύμφωνα με τα ευρήματα προσφάτων δημοσκοπήσεων, οι σταθερά πτωτικές τάσεις στη δημοφιλία του προέδρου της Τουρκίας έχουν αναστραφεί από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Πέραν της προσωπικής ακτινοβολίας, αξίζει να σημειωθεί ότι η διεκδίκηση της «στρατηγικής αυτονομίας» της Τουρκίας από τους δυτικούς διεθνείς οργανισμούς και τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι δημοφιλής σε ευρέα τμήματα της τουρκικής κοινής γνώμης πέραν του σκληρού πυρήνα των ψηφοφόρων του κυβερνώντος κόμματος.

Τα παραπάνω δείχνουν ότι παρά την αδιαμφισβήτητη φθορά του ο πρόεδρος Ερντογάν διατηρεί υπολογίσιμες πολιτικές εφεδρείες, οι οποίες σε συνδυασμό με τη χειραγώγηση του κρατικού μηχανισμού και των μέσων ενημερώσεως και το προνόμιο του προσδιορισμού του χρόνου των εκλογών μέχρι τον Ιούνιο του 2023 δυσχεραίνουν το έργο του εξακομματικού συνασπισμού της τουρκικής αντιπολιτεύσεως. Αξιοσημείωτος υπήρξε και ο αντίκτυπος των αποτελεσμάτων των προσφάτων βουλευτικών εκλογών στην Ουγγαρία. Η καθίζηση του συνασπισμού της ουγγρικής αντιπολιτεύσεως λειτούργησε ως κώδωνας κινδύνου για την τουρκική αντιπολίτευση και δεν αποκλείεται να επηρεάσει καίρια τη διαδικασία επιλογής του κοινού υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως. Επιλέγοντας έναν κοινό υποψήφιο βάσει των κομματικών ισορροπιών και όχι βάσει της πιθανότητος επικρατήσεως επί του Βίκτορ Ορμπαν, ο πολυκομματικός συνασπισμός της ουγγρικής αντιπολιτεύσεως διευκόλυνε τα μέγιστα τη θριαμβευτική επανεκλογή του ούγγρου πρωθυπουργού. Η ψυχρολουσία της ουγγρικής αντιπολιτεύσεως απομακρύνει την πιθανότητα συγκλήσεως του εξακομματικού συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως στην υποψηφιότητα του προέδρου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Αν και θεσμικά νομιμοποιημένος να διεκδικήσει το χρίσμα της υποψηφιότητος, ο πρόεδρος του CHP παραμένει σταθερά ο λιγότερο δημοφιλής μεταξύ των κυρίων πιθανών υποψηφίων του αντιπολιτευτικού συνασπισμού και ο λιγότερο διεισδυτικός στον πυρήνα των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού. Τόσο η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία όσο και τα αποτελέσματα των ουγγρικών βουλευτικών εκλογών υπογραμμίζουν την ανάγκη να επικρατήσει η «εκλεξιμότητα» του υποψηφίου έναντι όποιων πολιτικών ισορροπιών και συμφωνιών.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.