Οσα δεν αντέχουμε {LF}να αντέχουμε

Στο έγκλημα που αντέχουμε να μην αντέχουμε δράστης είναι μια Ρούλα. Ολοι την ξέρουν πια με το μικρό της. Γνωρίζουν με λεπτομέρειες για τη σπιτονοικοκυρά της, τις δουλειές από τις οποίες πέρασε, τα λάικ της στο Facebook, τις φορές που ο σύζυγός της την απάτησε. Γνωρίζουν πως φέρεται να σκότωσε τη μεγάλη της κόρη, χορηγώντας ναρκωτική ουσία σε ποσότητα που σκοτώνει ελέφαντα, και υποψιάζονται τον τρόπο με τον οποίο δολοφόνησε και τα άλλα δύο κορίτσια που γέννησε. Ξέρουν πως θα λέει ψέματα μέχρι την τελευταία στιγμή και ξέρουν πως οι υπόλοιπες κρατούμενες θα ήθελαν πολύ να τη λιντσάρουν. Ολα φωνάζουν Ρούλα Πισπιρίγκου: η ενημέρωση και η ψυχαγωγία, η τηλεόραση και το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – δεν υπάρχει πουθενά δημόσιος χώρος να ξεφύγει κανείς, πουθενά να κρυφτεί. Στο τέλος, μάθαμε να αποζητούμε αυτό που δεν αντέχουμε, ένα έγκλημα που χτυπάει στον πυρήνα της ελληνικής οικογένειας. Χωρίς τύψεις, όσο πιο gore οι λεπτομέρειες τόσο το καλύτερο.

Οσο απεχθής κι αν είναι, η τριπλή παιδοκτονία είναι ένα «εύκολο» έγκλημα: έχει ξεκάθαρο θύτη, ξεκάθαρο θύμα και ξεκάθαρη καταδικαστική απόφαση. Είναι τόσο όσο γνώριμο, με πρωταγωνιστές της διπλανής πόρτας, μια περίπτωση βιβλιογραφίας που θα συζητιέται μέχρι να ξεχαστεί – ώσπου να έρθει μια άλλη που να τη θυμίζει και να ανασυρθεί εκ νέου, ως απομεινάρι της εποχής της, όπως κάνουμε τώρα με την περίπτωση του 1985. Η κοινή γνώμη δεν έχει δύσκολο έργο στον ρόλο του δικαστή. Θεωρεί πως της επιτρέπεται να τον αντικαθιστά, ακριβώς γιατί τα στοιχεία είναι τόσο συντριπτικά και ο ένοχος τόσο προφανής. Κανείς άλλος δεν φταίει, ακόμα κι αν έκανε τα στραβά μάτια, κρατώντας το στόμα του κλειστό παρά τις αμφιβολίες, στη γειτονιά ή στο νοσοκομείο. Ετσι μοιάζουν τα εγκλήματα που αντέχουμε να μην αντέχουμε, με ιστορίες που έρχονται στη μνήμη όχι ως ευθύνη, αλλά ως σοκ.

Τη σφαγή στην Μπούτσα όχι μόνο δεν την αντέχουμε, σχεδόν δεν την αναγνωρίζουμε. Κανείς δεν θέλει να μιλάει γι’ αυτήν, κανείς δεν διαμοιράζει τις φωτογραφίες με τα δεμένα πτώματα που έμειναν στον δρόμο μία εβδομάδα. Κανείς δεν συμπάσχει με τους συγγενείς που ψάχνουν τους δικούς τους στα συντρίμμια. Οχι επειδή μένουν πολλά χιλιόμετρα μακριά ή επειδή δεν γνωρίζουν το πρόσωπό τους, όπως συμβαίνει με τη μικρή Τζωρτζίνα, αλλά γιατί εκεί, στην Μπούτσα, γράφτηκε μια ιστορία αποτυχίας: η άμυνα της Ουκρανίας δεν άντεξε, τα μέτρα που λήφθηκαν από τη Δύση δεν ήταν αρκετά. Αυτά τα εγκλήματα πολέμου στοιχειώνουν με έναν τρόπο καθόλου οικείο τις γενιές που στέκονται μάρτυρες χωρίς να μπορούν να τα σταματήσουν. Αυτό έγινε στο Ολοκαύτωμα, αυτό συνέβη και στους ομαδικούς τάφους της Σρεμπρένιτσα – ακόμα και τα λίγα που έγιναν, έγιναν εκ των υστέρων. Για αυτά τα θύματα δεν μάθαμε ποτέ τις λεπτομέρειες που εκπαιδευτήκαμε να αναζητάμε και τους θύτες που έριχναν τη χαριστική βολή ή εκείνους που έβαζαν τους αιχμαλώτους στους φούρνους, δεν ξέρουμε να τους αναγνωρίζουμε με το μικρό τους. Προτιμούμε πιο συστημικές αναγνώσεις σ’ αυτά τα εγκλήματα, τόσο ώστε να μη συνειδητοποιούμε το μέγεθός τους – ή, όπως συμβαίνει με όσους στηρίζουν την εισβολή, προτιμούμε να προσποιούμαστε πως δεν έγιναν ποτέ. Μαζί με τα άλλα τα φαντάσματα της Ουκρανίας θα μας κυνηγούν και εμείς θα τρέχουμε να τους ξεφύγουμε.