Μήπως ο Πούτιν χάνει στην Ουκρανία;

Στις 24 Φεβρουαρίου η Ρωσία εξαπέλυσε εναντίον της Ουκρανίας τη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση στην Ευρώπη από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Λίγο περισσότερο από έναν μήνα αργότερα, μια σειρά αποτυχιών οδηγεί σε ευρεία αποχώρηση και αναδιοργάνωση των ρωσικών δυνάμεων και γεννά το ερώτημα. Μήπως ο Πούτιν χάνει στην Ουκρανία; Η Ρωσία έχει προκαλέσει πολύ σοβαρές ζημιές στη γειτονική της χώρα, αλλά με τη σειρά της υφίσταται τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό και όπλα. Η επαλήθευση της αποτυχίας σε πολλές γραμμές επίθεσης προκάλεσε σαφή υποχώρηση στο βόρειο μέτωπο και ιδιαίτερα από τις θέσεις γύρω από το Κίεβο. Το Πεντάγωνο υπολόγισε ότι το 20% των ρωσικών στρατευμάτων είχε αποσυρθεί από την περιοχή στις 31 Μαρτίου. Τις επόμενες ημέρες η τάση αυτή ενισχύθηκε.

Αναλυτές από το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου πιστεύουν ότι οι ρωσικές δυνάμεις έχουν εγκαταλείψει τις προσπάθειες να κατακτήσουν το Χάρκοβο, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας, αντικείμενο έντονης επίθεσης από την έναρξη του πολέμου. Συνεχίζουν να το βομβαρδίζουν, αλλά φαίνεται να εγκαταλείπουν την προσπάθεια να το περικυκλώσουν και να το ελέγξουν. Σε αυτές και σε άλλες περιοχές, οι ουκρανικές δυνάμεις διεξάγουν επιτυχημένες αντεπιθέσεις.

Συσσώρευση λαθών. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κρεμλίνο προσπαθεί να αναδιοργανωθεί και να ανακατευθύνει τα στρατεύματά του προς τις ανατολικές περιοχές. Η Μόσχα ισχυρίζεται ότι έχει εκπληρώσει με επιτυχία τους στόχους της πρώτης φάσης του πολέμου. Τα γεγονότα, όμως, αμφισβητούν ριζικά αυτή την ανάγνωση. Η πρώτη φάση ήταν μια τεράστια ρωσική στρατιωτική αποτυχία και θα μελετηθεί σε στρατιωτικές ακαδημίες λόγω της συσσώρευσης λαθών, λέει ο Φρανσουά Χάισμπουργκ, ειδικός σύμβουλος του Ιδρύματος Στρατηγικών Ερευνών, του κύριου γαλλικού ινστιτούτου για τη διεθνή άμυνα. Η κεντρική αιτία, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι μια λανθασμένη πολιτική ανάλυση του Κρεμλίνου, η οποία οδήγησε στη σκέψη ότι δεν θα αντιμετωπίσει ισχυρή αντίσταση – από την οποία ξεπήδησε ένας ανεπαρκής στρατιωτικός σχεδιασμός.

Ηταν καταστροφή, συμφωνεί η Ρουθ Ντέγερμοντ, ακαδημαϊκός στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών στο King’s College που ειδικεύεται στη μετασοβιετική ασφάλεια. «Παρατηρούμε μεγάλες απώλειες, αστοχίες επικοινωνιών, επιμελητείας, σημάδια διαφθοράς. Πρέπει να φέρουν μισθοφόρους και αποσύρονται από το Κίεβο. Χωρίς αμφιβολία, η Ρωσία χάνει τον πόλεμο. Δεν μπορούμε να πούμε ξεκάθαρα ότι η Ουκρανία κερδίζει, αλλά ξεκάθαρα ότι η Ρωσία χάνει», λέει.

Η Μόσχα έχει αναγνωρίσει ότι περίπου 1.300 στρατιώτες της έχουν πεθάνει και 3.800 έχουν τραυματιστεί. Ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανώς υψηλότερος. Η ιστοσελίδα Oryx έχει τεκμηριώσει την απώλεια περισσότερων από 2.000 αρμάτων μάχης, αεροπλάνων και άλλων οχημάτων.

Αυτό το σκοτεινό σενάριο για τη Μόσχα είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων. Η δύναμη κρούσης μεταξύ 150.000 και 190.000 ρώσων στρατιωτών που έχει εισβάλει στην Ουκρανία έχει επιβραδυνθεί από πολλαπλά προβλήματα. Σε τακτικούς όρους, η ρωσική απόφαση να προχωρήσουν κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων με κατεύθυνση απευθείας προς αστικούς στόχους έχει κάνει τις γραμμές διείσδυσής τους εξαιρετικά προβλέψιμες και εκθέτει τα οχήματα σε ενέδρες από όλες τις πλευρές. Αστοχίες συντήρησης υλικού και υλικοτεχνικής υποστήριξης και συχνά ανεπαρκής προστασία του πεζικού έχουν επιδεινώσει την κατάσταση.

Σε επιχειρησιακούς όρους, το Πεντάγωνο έχει παρατηρήσει αστοχίες στους τρόπους επικοινωνίας. «Η χρήση μη κρυπτογραφημένων γραμμών επέτρεψε στις ουκρανικές δυνάμεις να εντοπίσουν και να σκοτώσουν αρκετούς ρώσους στρατηγούς», σημειώνει η Ντέγερμοντ. «Η ρωσική διοίκηση έδειξε συμπτώματα αναποτελεσματικότητας μπροστά σε μια επιχείρηση πρωτοφανούς μεγέθους».

Από την άλλη πλευρά, το εύρος των ρωσικών στόχων έχει διασκορπίσει τις δυνάμεις της στην επικράτεια. Αυτό τους εμπόδισε να επιτύχουν σαφή υπεροχή στα μέτωπα. Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εκμεταλλευτεί επιδέξια αυτή την κατάσταση, χτυπώντας επανειλημμένα ρωσικές στήλες με αντιαρματικούς πυραύλους όπως Javelins ή από drones. Ο Χάισμπουργκ επισημαίνει τρία βασικά στοιχεία για τα ουκρανικά επιτεύγματα: «ένα θαρραλέο μαχητικό πνεύμα, τα όπλα που παρέχονται από τη Δύση και η εκπαίδευση που λαμβάνουν από δυτικές χώρες, η οποία έχει καθορίσει μια οργανωτική ικανότητα ανώτερη από αυτή των Ρώσων».