Γιατί η ουδετερότητα δεν είναι επιλογή!

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση καταγράφηκε μια σαφής τάση προτίμησης της κοινής γνώμης σε μια στάση ουδετερότητας όσον αφορά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αυτό εγείρει τα ερωτήματα του κατά πόσον υφίσταται πραγματικά η επιλογή της ουδετερότητας για τη χώρα μας, αλλά και του ποια θα ήταν η ενδεδειγμένη στάση από πλευράς εθνικού συμφέροντος.

Το πρώτο είναι σχετικά εύκολο να απαντηθεί. Η Ελλάδα ως χώρα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ είναι θεσμικά αλλά και γεωπολιτικά δεσμευμένη στο να ακολουθεί τις συλλογικές αποφάσεις, στη λήψη των οποίων άλλωστε συμμετέχει. Επομένως δεν τίθεται θέμα ουδετερότητας ούτε καν σε θεωρητικό επίπεδο.

Με αυτό ως δεδομένο, εκτιμάται ότι υπό τον όρο «ουδετερότητα» υποδηλώνεται μια προτίμηση σε «διακριτικότερη» στάση της χώρας μας, σε ό,τι αφορά την υποστήριξη της Ουκρανίας προκειμένου να μη δυσαρεστηθεί μαζί μας η Ρωσία. Μια στάση δηλαδή παρόμοια με αυτή που τήρησε ο Ορμπαν.  Αυτό επιδέχεται μιας περαιτέρω διερεύνησης.

Ο συγκεκριμένος πόλεμος αποτελεί καθοριστικό σημείο καμπής  για τη φύση του υπό διαμόρφωση διεθνούς συστήματος. Στην ουσία έχουμε σύγκρουση δύο διαφορετικών κοσμοθεωριών. Του Ελσίνκι έναντι της Γιάλτας σύμφωνα με την προσφυή διατύπωση του Timothy Garton Ash. Η μία θέλει ένα σύστημα όπου αποτελείται από κυρίαρχα και ανεξάρτητα κράτη, με αυτοδιάθεση σε ό,τι αφορά τις διεθνείς τους σχέσεις, όπου τα σύνορα είναι απαραβίαστα και η χρήση βίας παράνομη. Η άλλη είναι ένα σύστημα ισορροπίας δυνάμεων με ισχυρές αναθεωρητικές δυνάμεις που διεκδικούν ειδικά δικαιώματα ασφάλειας, σφαίρες επιρροής και «ζωτικό χώρο».

Στην ΓΣ του ΟΗΕ η συντριπτική πλειονότητα των χωρών έδειξε ποιο σύστημα προτιμά. Για τη χώρα μας που στηρίζει την πολιτική της στο Διεθνές Δίκαιο και που υφίσταται την απειλή μιας αναθεωρητικής δύναμης αυτό ισχύει δύο φορές. Ακόμα και αν δεν υπήρχε η θεσμική δέσμευση, για λόγους αρχής επιβάλλεται να πάρουμε σαφή θέση. Η Ρωσία που ως μόνιμο μέλος του ΣΑ του ΟΗΕ θα έπρεπε να είναι θεματοφύλακας της διεθνούς νομιμότητας, την καταλύει με τον πιο απροκάλυπτο τρόπο και αυτό εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους. Αν πετύχει τους στόχους της ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για οποιαδήποτε άλλη περιφερειακή δύναμη θα επιχειρήσει να επιβάλλει τη θέλησή της καταπατώντας το ΔΔ. Αν η χώρα μας παραμείνει σιωπηλή και αμέτοχη με ποιο ηθικό κύρος θα ζητήσει διεθνή αλληλεγγύη σε αντίστοιχη περίπτωση;

Η ρωσική απειλή μας αφορά άμεσα και αγγίζει ζωτικά μας συμφέροντα. Τα αίτια που η Ρωσία επικαλέστηκε για την εισβολή και η ρητορική της έναντι της Ουκρανίας, είναι σχεδόν πανομοιότυπα με τη ρητορική της Τουρκίας έναντι της χώρας μας και τους λόγους που επικαλέστηκε για να εισβάλλει στην Κύπρο. Ο ενδεχόμενος απόλυτος έλεγχος των βόρειων ακτών της Μαύρης Θάλασσας από τη Ρωσία θα αυξήσει ακόμα περισσότερο τη γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας και θα επιφέρει μεγαλύτερη πίεση στο Αιγαίο και την Ανατ. Μεσόγειο. Επιπλέον ο ρωσικός αναθεωρητισμός αν δεν αναχαιτιστεί θα δημιουργήσει νομοτελειακά μεγαλύτερη αστάθεια στα Δυτικά Βαλκάνια με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου πως για τη Ρωσία η Τουρκία θα είναι πάντοτε πιο σημαντική από τη χώρα μας. Οι πολυσχιδείς σχέσεις τους έχουν μεγάλο βάθος λόγω της οικονομικής και ενεργειακής διασύνδεσης, λόγω της στρατηγικής «κατανόησης» (και συνεργασίας) και κυρίως λόγω των Στενών!

Τέλος για τη στάση που πρέπει να κρατήσουν χώρες σαν την Ελλάδα που ακλουθούν μια πολιτική αρχών και αξιών ισχύει η περίφημη ρήση του Δάντη: «Οι πιο καυτές θέσεις στην Κόλαση είναι κρατημένες για αυτούς που σε εποχές μεγάλης ηθικής κρίσης διατηρούν ουδέτερη στάση»!

Ο Αλέξανδρος Διακόπουλος είναι αντιναύαρχος ε.α. ΠΝ, πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας και ειδικός σύμβουλος ΕΛΙΑΜΕΠ