«Δεν μπορείς να λες “εκδήλωση για την ειρήνη” γενικά»

Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε η εκλογή του ως ακαδημαϊκού στην έδρα που είχε προκηρυχθεί στην Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών στον κλάδο της Μουσικής, όπως είχε αποκαλύψει το «ΝΣυν» στις 18 Μαρτίου. Ο 55χρονος σολίστ του βιολιού Λεωνίδας Καβάκος εκλέχθηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας σε μια περίοδο που πήρε μία ακόμη ξεκάθαρη θέση εναντίον της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία με ανάρτησή του καταδικάζοντας τη «φρικτή πράξη επιθετικότητας κατά του λαού της». Ο ίδιος μάλιστα στη συνέντευξή του προς το «ΝΣυν» σχολιάζει την αυριανή συναυλία «για την Ειρήνη», ενώ αναφέρεται σε μια δική του που προγραμματίζει για τις 14 Απριλίου, λεπτομέρειες για την οποία θα δώσει το επόμενο διάστημα.

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ. Χαίρομαι για την εκλογή μου στην Ακαδημία και αγωνιώ διότι είναι πολύ μεγάλη ευθύνη. Ενιωσα σαν να μου έδωσε κάποιος ένα φανταστικό βιολί και μου είπε: «Παίξε για ν’ ακούσουμε τη μουσική σου». Μου δίνεται ένα μέσον για να βοηθήσω την Ελλάδα, που στον τομέα την μουσικής δυστυχώς είναι υποανάπτυκτη, να μπορέσει να κάνει επιτέλους τα βήματα που χρειάζεται. Η μουσική να βρει τη θέση της στην κοινωνία και η κοινωνία να ανακαλύψει τη μουσική. Να καθοδηγηθεί από τον κόσμο των ήχων που είναι πραγματικά μαγικοί. Θέλω να μετατρέψω τη ζωή των ανθρώπων σε μουσική. Εκτός από το δομικό σκέλος της μουσικής, υπάρχει και εκείνο που αφορά την εφαρμογή της – του να παίζει κανείς μουσική. Κι εδώ υπάρχουν έννοιες οι οποίες είναι απαραίτητες και απολύτως ταυτισμένες με τη ζωή, απλώς δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει: αναπνοή, έμπνευση, ιδέα, ρητορική, δυναμική, ένταση, έκφραση, ηχόχρωμα, αρμονία, ρυθμός, μέτρο, συμφωνία, μελωδία. Ολα αυτά είναι αναγκαία για κάποιον που παίζει μουσική, έτσι ώστε να διεισδύσει στο πνεύμα του συνθέτη, να βρει το βαθύτερο νόημα που εκφράζουν οι νότες τις οποίες ο καθένας μπορεί να διαβάσει. Οταν ένας καλλιτέχνης εμπλέκεται στην απόδοση του έργου, τα στοιχεία δεν μπορεί να τα παραβλέψει. Αν δεν έχεις έμπνευση, για παράδειγμα, δεν μπορείς να ερμηνεύσεις. Αλλά και στη ζωή μας την καθημερινή, αυτή δεν μας δίνει τη δύναμη για να προχωρήσουμε; Καλύτερη έμπνευση είναι οι άνθρωποι που ελπίζουν. Αν αυτές οι έννοιες διδαχθούν από ένα σωστό εκπαιδευτικό σύστημα στις ευαίσθητες ηλικίες των παιδιών, τη στιγμή που διαμορφώνουν τον τρόπο σκέψης και έκφρασής τους και συνειδητοποιήσουν ότι συνδέονται με την άμεση ύπαρξή τους, τότε θα αντιληφθούν ότι η ζωή είναι μουσική και η μουσική είναι ζωή. Μόνο έτσι θεωρώ ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να βελτιωθούν πάρα πολλά πράγματα στην κοινωνία και να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο. Αυτό ήταν και είναι το όνειρό μου – είτε ήμουν ακαδημαϊκός είτε όχι.

ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ. Για κάτι που δεν μπορούμε να είμαστε περήφανοι είναι το γεγονός ότι η μουσική θεωρείται μια δραστηριότητα επιλογής για κάποιες χρονικές στιγμές, μια διασκέδαση. Δεν είναι καθόλου έτσι. Εάν μέσω της ακαδημαϊκής μου ιδιότητας καταφέρω να δημιουργήσω τις προϋποθέσεις ώστε να περάσει ως ένας τρόπος αγωγής και διαπαιδαγώγησης, θα έχω πετύχει ένα μεγάλο όνειρο στη ζωή μου. Το να παίζεις είναι ευλογία, και ίσως από τα ωραιότερα δώρα, όμως δεν μπορώ να μείνω σε αυτό. Βλέπουμε στη σημερινή εποχή ότι δυστυχώς η κοινωνία αποσυντίθεται. Και αυτό διότι είναι ομιχλώδες το τοπίο που αφορά τα δομικά στοιχεία τα οποία μπορούν να τη συντηρήσουν και να προοδεύσει. Ενα από αυτά σίγουρα είναι η μουσική. Το άλλο είναι η επιστήμη, η οποία δυστυχώς δεν είναι πάντα προς όφελος του ανθρώπου. Ο ρόλος της στην κοινωνία πολλές φορές ξεπερνάει την αποστολή της. Επειδή η φύση του ανθρώπου είναι διττή – από τη μια αριστουργηματική και από την άλλη καταστροφική – θα πρέπει όσοι έχουν το χάρισμα, τη δύναμη και τη γνώση, να μην παράξουν διόδους για μέσα τα οποία μπορεί να είναι καταστροφικά.

Την περασμένη Τετάρτη κάναμε μια συναυλία στη Ζυρίχη όπου οι καλλιτέχνες δώσαμε την αμοιβή μας για τη στήριξη της Ουκρανίας. Υπογράψαμε επίσης – περίπου 800 υπογραφές μέχρι στιγμής – μια ανοιχτή επιστολή με την οποία καταδικάζουμε την εισβολή της Ρωσίας. Από την άλλη τονίζουμε ότι οι ρώσοι καλλιτέχνες δεν πρέπει να υφίστανται διωγμό, είναι απάνθρωπο. Η απάντηση στην πολεμική εισβολή δεν είναι ο πολιτιστικός διωγμός. Κάποιοι άνθρωποι έχουν γεννηθεί στη Ρωσία και δεν μπορούν να κάνουν τις δηλώσεις που ίσως θα ήθελαν διότι έχουν ενδεχομένως οικογένειες και δεν θέλουν να ρισκάρουν. Είναι μια κατάσταση που δεν γνωρίζει κανείς όλες τις παραμέτρους και άρα δεν μπορείς να πεις «όλοι οι ρώσοι καλλιτέχνες αποκλείονται».

ΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ. Κατά την άποψή μου και η Δύση έχει τεράστιες ευθύνες γι’ αυτό που συμβαίνει και βρίσκω τη στάση της αρκετά υποκριτική. Αυτή τη στιγμή όμως βρισκόμαστε σε μια κατάσταση εφιαλτική. Είχα γνωρίσει σε ένα σεμινάριό μου έναν εξαίρετο ουκρανό βιολονίστα. Μίλησα μαζί του και μου είπε ότι αυτόν και τον αδελφό του τους έδιωξαν οι γονείς τους μία εβδομάδα πριν γίνει η εισβολή. Η μητέρα του και ο πατέρας του κοιμούνται στα καταφύγια. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η κίνηση υποστήριξης προς την Ουκρανία δεν είναι πολιτική αλλά ανθρωπιστική. Και πάλι οι Ελληνες σε αυτή την ιστορική συγκυρία αποδεικνύονται κατώτεροι των περιστάσεων κατά την άποψή μας. Δεν μπορείς να λες «θα κάνω εκδήλωση για την Ειρήνη» έτσι γενικά. Ολοι θέλουμε ειρήνη και εκδηλώσεις – γι’ αυτήν μπορούμε να κάνουμε πάντα! Θα πρέπει να βοηθήσουμε τους ανθρώπους οι οποίοι υποφέρουν τώρα. Ποιοι είναι αυτοί που χάνουν τα σπίτια τους, που κινδυνεύει η ζωή τους; Δεν είναι οι Ρώσοι. Σε αυτή τη σύρραξη υποστήριξη χρειάζονται οι Ουκρανοί. Οποιες εκδηλώσεις γίνονται θα πρέπει οι εισπράξεις να πηγαίνουν στοχευμένα σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Σε αυτή τη φάση, λοιπόν, προγραμματίζω μια συναυλία για τις 14 Απριλίου, οι εισπράξεις της οποίας θέλω θα πάνε στη στήριξη της Ουκρανίας.